BO CAU VA THAN THUOC PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

BO CAU VA THAN THUOC

PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

          Dai bieu toc Bo Cau la mot chi Bo Cau trang o Geneva, Thuy Si.  Chi bay thang vao hoi truong khi cac nu ca si Thien Nga dong ca:

Neu la chim toi se la chim Bo Cau trang.

Neu la hoa toi la doa Huong Duong

Neu la da toi la da Kim Cuong.

Neu la nguoi toi se chet cho que huong.

Ca hoi truong vo tay vang doi khi bai ca vua dut.  Khong biet cac dai bieu vo tay hoan nghinh sac dep cua cac chi Thien Nga, nghe thuat trinh dien cua cac chi va ban nhac Cygne hay tan thuong am dieu de thuong va loi nhac day tinh qui phai cao thuong va tinh yeu nuoc cua ban nhac? 

          Dai bieu toc Bo Cau duoc moi len dien dan doc bai tham luan cua toc minh.  Tat ca cac dai bieu trong hoi truong deu rung dong truoc sac dep qui phai  va hien thuc cua chi Bo Cau trang Geneva.

****

          Toc Bo Cau chung toi gom tren 350 chi toc song khap noi tren the gioi tu vung on doi, nhiet doi, ban nhiet doi den vung khi hau han doi.  Chung toi co mat khap cac luc dia Au, A, Phi, My va Dai Duong Chau.  Que huong goc cua to tien chung toi la Au Chau, Bac Phi va Dong Nam A.  Nguoi Viet Nam goi chung toi la Bo Cau.  Theo Han Viet thi Bo Cau chung toi duoc goi la Cap Tu.  Nguoi Anh va Phap goi chung toi la Pigeon.  Nguoi Anh con goi Bo Cau la Dove va Phap goi la Colombe.  Nguoi ta cho rang Pigeon la Bo Cau lon hon Dove.  Chung qui chung toi thuoc Dieu toc song rai rac khap mien duyen hai va hai dao trong vung Dia Trung Hai.  Da so chung toi song  dong dao o cac thanh pho lon tren the gioi nhu Paris, London, Rome v.v.  Chung toi cung song trong cac chuong cay do loai nguoi lam ra de nuoi chung toi.  O Phan Lan co nhung trai nuoi Bo Cau tu 20,000 den 40,000 cap. 

          Loai nguoi dat ten Bo Cau bang tieng La Tinh la Columba livia domestica thuoc gia dinh Columbidae.  Nguoi ta cho rang to tien cua Bo Cau duoc thuan hoa la Thach Cap Tu (Rock pigeon) tuc Bo Cau nui.  Ten goi thong thuong cua Bo Cau nha la Rock dove, Rock pigeon hay Feral pigeon (Bo Cau hoang da).   Nhung ten goi nay nhu goi lai nguon goc to tien cua chung toi hon la tinh trang song hien tai cua Bo Cau nha chung toi.

          Ten goi thong thuong:

Anh                        Phap            Tay Ban Nha                              Trung Hoa

Pigeon                    Pigeon          Paloma domestica             Ge zi

Dove                      Colombe                                               (Cap Tu)

Feral dove              Pigeon biset

Rock pigeon

          O Uc Dai Loi va New Guinea co nhieu Bo Cau hoang.  Ho song bang trai cay.  Bo Cau hoang dep nhat la Bo Cau Megaloprepia magnifica va Bo Cau Ducala aenea.

          Mau quan ao cua Bo Cau co hai mau: mau trang va mau hon hop gom xanh duong, xanh la cay, mau den, mau xam pha tron lan nhau rat dep.  Mo chung toi mau den hay mau hong.  Chan mau hong rat dep.  Mat tron mau hong rat de thuong nen nguoi Viet Nam thuong khen nu phai co cap mat Bo Cau.  Ly lich tuong mao Bo Cau  kha don gian:

Chieu dai ke ca duoi        Canh            Trong luong                     Mau mat

30- 35 cm                         60- 70 cm     300- 400 g                        Hong; xam

Cac lao nien Bo Cau co mat hong.  Thanh nien Bo Cau co mat xam hay hung do.

          Voi doi canh nho Bo Cau chung toi co the bay cao 1,800 m voi toc do 130 km/ gio!  Chung toi co kha nang bay  tu 1,000 km den 1,200 km moi ngay.

          Ve thuc an Bo Cau an hot, trai cay, con trung va loai bo sat nho.

          Tuoi tho trung binh cua Bo Cau xe dich tu 02 den 05 tuoi.  Tuoi tho nhat la 15.

          Bo Cau 06 thang tuoi duoc xem nhu truong thanh.  Toc Bo Cau chung toi theo che do doc the.  Sau khi giao tinh voi nguoi yeu va mai mai la chong, cac chi Bo Cau sinh trung binh moi lan 02 trung.  Vo chong Bo Cau luan phien nhau ap trung.  Chong ap trung ban ngay.  Vo ap trung ban dem.  Sau 17 ngay den 19 ngay trung no.  Bo Cau con co long min lua thua.  Do la luc hai vo chong Bo Cau phai vat va di tim thuc an ve cho con.  Trong trang thai hoang da tat ca cac dong vat an thit song, loai bo sat nhu Ran, cac loai Chim du, Chon Cao deu la ke thu cua Bo Cau.  O thanh pho hay trong cac chuong ma loai nguoi lam de nuoi Bo Cau thi Meo, Chuot la ke thu cua dong toc chung toi.  Loai nguoi nuoi chung toi de lay thit.  Ho lam long nhieu mau sac rat dep va sach se cho chung toi o.  Cho o day mau sac nay nham muc dich tao su tu hao cua Bo Cau cu ngu de ho ru Bo Cau o nhung noi khac khong co long sac so va su song phu tuc ve chuong lon rong rai va dep de.  Loai nguoi cho chung toi an cac loai hot, co chut chat voi.  Do la vo nghieu, so, oc, hen xay nhuyen tron voi hot hay hot xay thanh bot co chut muoi.  Chinh chat man nay lam cho chung toi khong roi bo chuong di noi khac.  Vi den noi khac chua chac da co thuc an co huong vi nhu vay.  Trong qua khu nguoi ta nuoi Bo Cau chung toi de lay phan va thit.  Phan Bo Cau con quan trong va dat tien hon thit Bo Cau vi co salpetre  NO3 K (potassium nitrate, sodium nirate) dung de lam thuoc sung.

          Toi xin danh vai phut de noi ve than thuoc gan cua chung toi la Chim Cu  dong Zenaida.  Goi la Cu vi tieng gu mai va tieng keu cua nam phai dong Zenaida co am thanh ‘Coo’.  Nhung dung nham Chim Cu voi chim cuckoo Guira guira thuoc gia dinh Cuculidae,  Tieng keu cua chim Cuckoo tro thanh am thanh cua dong ho.  Chim Cu la than thuoc gan voi chung toi.  Ten La Tinh va Hy Lap cua Chim Cu la Zenaida macroura (Macroura: duoi rong- Hy Lap ngu) thuoc gia dinh Cuculidae.  Vi tieng gay va gu nao nung nen cac anh ay duoc goi la Mourning dove (Bo Cau tang che hay vu cap tu <rain dove>).  Toc Zeinada rat dong.  Ho song trong sa mac, trong rung, o nhung canh dong heo lanh khap the gioi.  Co loi 20 trieu Chim Cu tren luc dia My Chau ke ca Hoa Ky. 

          Ve tuong mao Chim Cu giong nhu Bo cau nhung ao quan cua cac anh chi ay khong dep bang ao quan cua cac anh chi Bo Cau.  Anh chi Chim Cu mac ao mau tim nhat hoi xam pha lan chut mau trang va den.  Cac anh chi ay song o nong thon, sa mac, rung nui cho khong song o thanh thi nhu Bo Cau chung toi. 

          Ve tanh tinh Bo Cau hieu hoa.  Chim Cu hieu chien.  Vi vay cac anh ay de bi mac bay cua loai nguoi di gat Cu bang cach chon mot con Cu Moi co tieng gay de ghet de choc gian cac anh Chim Cu hieu chien nhay vo long dam da voi Cu Moi va bi bat vi bay sap xuong Chim Cu hieu chien bi bat cam tu.

          Nguoi Viet Nam co ve gan gui va than thien voi Chim Cu hon la Bo Cau chung toi.  Ho co mot so tu ngu danh cho dong ho nay nhu:

-  Cu Ra Ran tuc la Cu con moi no  vua moc long.  Cu Ra Ran map, thit mem nhu Bo Cau Ra Ran duoc quay ban o cac nha hang lon o Viet Nam.

-  Cu Ngoi la Cu co long do nhat.

-  Cu Moi la Cu dung de khieu chien cac Chim Cu ngoai dong de bay bat ho khi ho vao long de danh nhau voi Cu moi.

-  Cu Cuom la loai Chim Cu co ao quan lom dom tua nhu hot cuom.  Theo kinh nghiem nhung nguoi nuoi Chim Cu va cho Chim Cu dau da nhau thi Cu Cuom la loai Cu hieu chien nhat.  The moi biet nhin mau ao (long) ma biet mau va, qua mau biet tanh tinh.

          O Nam Bo nguoi ta noi nhieu ve Chim Cu qua nhung cau ca dao va cac van tho dia phuong nhu sau:

Tren doi co bon thang ngu,

Thu nhat: lanh no,

Thu nhi: lam mai,

Thu ba: gat Cu,

Thu tu: cam chau.

*

Ngo len Troi thay cap cu dang da,

Ngo ra bien thay cap ca dang dua.        

          Vu tru luc nao cung dong.  Luc nao cung co dau tranh:  dau tranh gianh ngoi thu; dau tranh de gianh danh, loi va quyen hanh; dau tranh de sinh ton v.v. 

Ca dao dia phuong ve mon ngon cua Cu Ra Ran nhu sau:

Do ai biet mon chi ngon,

Ga lon, trai vai, Cu Con Ra Ran.

****

          Thua qui vi, loai nguoi cho rang chung toi la Dieu toc thong minh co the huan luyen duoc, biet nhan 26 mau tu cua loai nguoi, biet phan biet hinh dang v.v.  Chung toi xuat hien 10,000 nam trong lich su loai nguoi khi ho con o trong thoi ky an long o lo, chua co van tu chi ca.  Chung toi co mat trong lich su Mesopotomia (Luong Ha Chau) va Ai Cap loi 3000 nam truoc Tay Lich tuc tren 5000 nam.  Khi trung tu den tho nu Than Ninhursang, Nu Than Thien Dia o Al’ Ubaid, Sumeria, nam 3000 truoc Tay Lich nguoi ta thay hinh Bo Cau.  Xuong Bo Cau duoc tim thay trong cac mo co o Ai Cap.  Lich su chep rang Vua Ramses III te 57,000 Bo Cau cho Than Ammon o Thebes.

          Bo Cau tuong trung cho tinh mau tu va nu tinh.  Nguoi ta thay tuong nu Than Ishtar cua Sumeria om Bo Cau.  Nguoi Phoenicians cho Bo Cau tren thuyen khi buon ban trong vung Dia Trung Hai.  Ho dung Bo Cau de lay tin tuc.  Nu than Astarte cua ho la Than tinh yeu va sinh san co lien he den Bo Cau.

          Nu than Aphrodite cua Hy Lap va nu Than Venus cua La Ma duoc tuong trung bang Bo Cau.

          Trong truyen vua Shibi Jataka noi ve tien can cua Duc Phat ta thay vua Shibi Jataka la nguoi noi tieng nhan hau va hay giup do nguoi.  Than Indra va Agni muon thu long nhan hau cua nha vua nhu the nao bang cach hoa ra con Chim Ung va Bo Cau.  Bo Cau rot vao long nha vua.  Chim Ung yeu cau nha vua trao Bo Cau cho Chim Ung an thit.  Nha vua cuong quyet bao ve su song cua Bo Cau.  Chim Ung noi voi nha vua rang neu ong muon cuu Bo Cau thi ong hien phan thit cua ong bang trong luong cua Bo Cau.  Nha vua dong y.  Nhung phan thit nha vua hien qua nho so voi trong luong cua Bo Cau.  Chim Ung yeu cau vua hien het than nha vua thi moi can bang trong luong cua  Bo Cau.  Nha vua tuoi cuoi nhan loi.  Nhung khi len ban can trong luong cua nha vua van nhe hon trong luong cua con chim.  Hai vi Than Indra va Agni cong nhan Shibi Jataka thuc su la vi vua nhan hau va xa than vi nguoi.

          Nguoi Trung Hoa xem Bo Cau la bieu tuong cua truong tho va su thuy chung.

          Trong Genesis (Sang The Ky) 8:8- 12 co cau chuyen Noah phai Bo Cau quan sat  Dai Hong Thuy.  Bo Cau ngam nhanh o- liu ve thuyen cua ong Noah nhu thong bao tin lanh.  Bo Cau ngam nhanh o- liu tro thanh dau hieu Hoa Binh tren hanh tinh chung ta dang song.  Trong Tan Uoc Kinh phan Matthew 3: 16 viet: Vua khi chiu phep bap- tem Duc Chua Jesus roi khoi nuoc; bong choc cac tung troi mo ra, Ngai thay Thanh Linh cua Duc Chua Troi ngu xuong nhu chim Bo Cau dau tren Ngai.  Hang nam Duc Giao Hoang tha Bo Cau tu Toa Thanh Vatican vao ngay le Phuc Sinh.

          Dove la Thanh Than trong ba ngoi (Cha, Con, Thanh Than).

          Hoi Giao cung co de cap den giao chu Mohammed (570- 632) nhan thong diep thieng tu mot Bo Cau dau tren vai Ngai.  O Mecca va lang mo giao chu Mohammed co rat nhieu Bo Cau.

          Bo Cau cung duoc noi den trong kinh Rig Veda (1500- 1200 truoc Tay Lich) cua An Giao (Hinduism).  O Benares nguoi ta lam nhieu cho o cho Bo Cau.

          Tu ngan nam truoc Bo Cau chung toi duoc xem la nhan vien Buu Dien ngay khi co so nay chua duoc loai nguoi thanh lap.  Cac danh tuong nhu Hannibal (247- 183 tr. Tay Lich), Genghis Khan (Thanh Cat Tu Han- 1167 ?- 1227) deu dung Bo Cau chung toi trong viec lien lac tin tuc. 

          Nghe noi hoang de Julius Caesar co nuoi 5,000 anh chi Bo cau. 

          Tien nhan chung toi dem tin thang tran Waterloo nam 1815 ve Anh Quoc truoc nguoi cua Quan Cong Wellington 03 ngay.  Nguoi nhan tin nay truoc tien la nha ly tai goc Do Thai Nathan Rothschild khet tieng o Au Chau vao the ky XIX.  Ong la nguoi tai tro cho Anh danh Napoleon I.  Cung co tin don ong bi mat tai tro cho Napoleon I nua!

          Trong chien tranh Phap- Pho (Prussia) nam 1870 va Cong Xa Paris 1871 Bo Cau chung toi dong vai tro lien lac tho tu tich cuc va huu hieu khi Paris trong con nguy khon. 

          Trong De Nhat The Chien Bo Cau Cher Ami  duoc toan the gioi biet den.  Nho tin tuc cua Cher Ami ma 200 binh si Hoa Ky duoc cuu trong luc giao tranh voi quan Duc.  Cher Ami chet va duoc uop xac cho khach tham vieng Smithsonian Institute o Washington D.C. xem.

          Trong De Nhi The Chien hai chien si Bo Cau GI Joe va Iris Paddy duoc tuyen duong cong trang.  Bo Cau chung toi co dong gop cong suc trong viec mang tin tuc trong Chien Tranh Doc Lap Do Thai nam 1948. 

          Trong thuc vat hoc co:

-  hoa Bo Cau Aquilegia vulgaris.  Theo tieng La Tinh Aquila co nghia la chim dai bang.  Co le chu dai bang co ve gay han va thieu khiem ton dong thoi goi len su chinh chien nen nguoi ta  goi loai hoa nay la Columbine (Bo Cau) cho co ve hoa binh.

-  phong lan Bo Cau (dove orchid) mang ten khoa hoc Peristeria elata.

          Trong Thien Van Hoc co sao Columba hay Noah’s Dove (Bo Cau Noah) nam ve phia nam chom sao Caelum (Sao Dui Duc) va Canis Major (Dai Khuyen Tinh).

          Nam 1967 mot lien danh dan su tranh cu tong thong o Mien Nam Viet Nam lay dau hieu Bo Cau Trang.  Trong chien tranh Viet Nam lan thu hai  bao chi thuong noi den phe Dieu Hau va phe Bo Cau.  Phe Bo Cau chu truong cham dut chien tranh.  Ho bi phe Dieu Hau cho rang ho la phe chu bai.

          O Viet Nam co bai ca Con Chim Hoa Binh cua Le Thuong.  O Hoa Ky co No Pigeons (1999).  Hoa Ky san xuat mot loai xa bong noi tieng lay ten la xa bong Dove.

****

          Bo Cau chung toi duoc cac ton giao cua loai nguoi danh cho mot vi tri quan trong.  Bo Cau la bieu tuong cua hoa binh.  Bo cau ngam nhanh o- liu la dau hieu cua hoa binh va tin vui.  Bo Cau la bieu tuong cua long chung thuy, xa hoi doc the.  Mat bo cau duoc xem la mat dep.  Bo Cau duoc dung nhu nhung lien lac vien tho tu.  Co noi nguoi ta to ra yeu men dong toc chung toi.  O cac thanh pho lon chung toi di dung tu do va duoc loai nguoi mua bap, ruot banh mi cho an.

          Loai nguoi gan cho Bo Cau chung toi lam bieu tuong tot dep nhung nha hang cua loai nguoi khong ngung giet choc con cai chung toi bang cach ro ti Bo Cau Ra Ran, Bo Cau Chien, Bo Cau nau ruou chat.  Ho an dong ho chung toi  roi lai dan do nhau rang:  Dung an thit Bo Cau ngoai duong tuc Bo Cau song ngoai thanh thi.  Bo Cau va Ga Tay thuong bi ‘binh Bo Cau’ (pigeon disease) duoc biet duoi ten y hoc histomoniasis vi do vi trung Histomonas meleagridis gay ra.  Binh co the lay sang nguoi va gay tu vong cho loai nguoi sau khi tan pha te bao gan va ruot.

          Trong ngon tu loai nguoi khong tiec loi che bai va khinh khi Bo Cau chung toi.  Trong chanh tri phe Bo Cau bi xem la phe chu bai.  Chu pigeon con am chi nguoi ngay tho de bi gat.  Neu pigeon dung cho phai nu thi co nghia la nguoi hap dan nam phai.  Hinh dung tu pigeon- hearted  co nghia la nhut nhat.

          Da so nguoi Viet Nam la nong dan.  Ho co cai nhin tieu cuc doi voi toc Bo Cau cua chung toi qua cac cau:

Muon lam giau thi nuoi Trau nai.

Muon pha san thi nuoi Bo Cau.

*

Lua thoc dau thi Bo Cau den do.

          Toi xin muon loi nguoi Viet Nam de ket luan bai tham luan hom nay.  Kinh chuc toan the qui vi mot ngay vui va hanh phuc.

          Duoi hoi truong co tieng vo tay.  Nam ca si cua ban nhac  Renard ca vang len:

Con chim hoa binh dang dau nang,

Ngay va dem cang them lo lang.

Dang lo chui mai dao guom dang,

Cho doi ngay gap chinh chien chang?

Dai dien toc Bo Cau, Nu Bach Cap Tu Geneva

ĐÔNG NAM Á và HOA KỲ PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 

ĐÔNG NAM Á và HOA KỲ

 

 

          Đông Nam Á chia ra làm hai vùng:

1. Đông Nam Á lục địa gồm: Việt Nam, Lào, Cambodia, Thái Lan, Miến Điện, Tây Mã Lai.

2. Đông Nam Á quần đảo gồm: quần đảo Phi Luật Tân, quần đảo Indonesia, Đông Mã Lai, Singapore, Đông Timor, Brunei, Christmas Islands.

Tổng diện tích Đông Nam Á là 4.5 triệu km 2 với 625 triệu dân.

Các quốc gia Đông Nam Á ngoại trừ Thái Lan là cựu thuộc địa của Anh, Pháp, Hoà Lan, Hoa Kỳ, Bồ Đào Nha. Quần đảo Phi Luật Tân, cựu thuộc địa của Tây Ban Nha, trở thành thuộc địa của Hoa Kỳ sau khi Tây Ban Nha bị Hoa Kỳ đánh bại trong chiến tranh Cuba năm 1898. Phi Luật Tân được độc lập vào năm 1946 nhưng vẫn giữ quan hệ thân thiện với Hoa Kỳ.

Sau đệ nhị thế chiến Hoa Kỳ đặt chân lên lục địa Đông Á trong chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953) và Nam Việt Nam sau khi Việt Nam bị qua phân (1954) và trong chiến tranh Việt Nam lần thứ hai (1960 - 1975).

Năm 1954 SEATO (Liên Minh Phòng Thủ Đông Nam Á- Southeast Asia Treaty Organization) ra đời như một bức tường ngăn chặn làn sóng Cộng Sản đặc biệt là Cộng Sản Trung Quốc tràn xuống các nước Đông Nam Á sau khi Pháp bị đánh bại trong trận Điện Biên Phủ. Các quốc gia thành viên của SEATO là Anh, Pháp, Hoa Kỳ, Úc Đại Lợi, Tân Tây Lan, Phi Luật Tân, Thái Lan, Pakistan. Khác với NATO (North Atlantic Treaty Organization- Minh Ước Bắc Đại Tây Dương) SEATO là một liên minh lỏng lẻo vì không có quân đội. Năm 1956 Pháp rút quân ra khỏi Nam Việt Nam. Năm 1957 Anh trao trả độc lập cho Mã Lai sau khi Cộng Sản Mã Lai bị đánh đẹp. Pakistan là một thành viên bất đắc dĩ. Họ kình chống Ấn Độ và tỏ ra thân thiện với Trung Quốc. Vả lại Pakistan không phải là một quốc gia Đông Nam Á. Năm 1972 Pakistan chánh thức rời khỏi SEATO. Trong chiến tranh Việt Nam lần thứ hai Hoa Kỳ rất cô đơn. Anh và Pháp bàng quan trước cuộc chiến. Úc, Tân Tây Lan, Thái Lan chỉ gởi quân tham chiến tượng trưng. Phi Luật Tân chỉ có đoàn Dân Sự Vụ chớ không có quân đội.

Trong hai thập niên từ 1950 đến 1970 Trung Quốc không mạnh về phương diện quân sự nhưng họ có nhiều ưu thế khác:

a. Đông Nam Á là nơi có nhiều kiều dân người Hoa sinh sống. Hoa kiều và Ấn kiều do người Anh mộ làm lao động ở Mã Lai, Singapore trong các hầm mỏ, đồn điền cao su. Hoa kiều có mặt khắp các quốc gia Đông Nam Á từ Phi Luật Tân đến Miến Điện và từ Việt Nam xuống Indonesia.

b. Kinh tế các nước Đông Nam Á phần lớn do người Hoa kiều nắm giữ. Họ là những thị dân, những thương gia và nhà kinh doanh thiên phú, những người lao động cần cù để cải thiện cuộc sống từ nghèo sang giàu, từ không học vấn đến con cái thành đạt về học vị và tiền bạc để có vai trò quan trọng trong chánh quyền các quốc gia nơi họ cư trú.

c. Các đảng Cộng Sản ở Đông Nam Á đều theo chủ nghĩa Mao (Maoism) kể cả đảng Cộng Sản Đông Dương mặc dù Hồ Chí Minh, Trần Phú, Hà Huy Tập, Lê Hồng Phong đều được Liên Sô huấn luyện, đào tạo, có tên Nga và được xem là công dân Liên Sô. Thủ lãnh đảng Cộng Sản Mã Lai là Chen Ping, một người Hoa. Trên đảng ký của đảng Cộng Sản Phi Luật Tân có hình của Mao Zedong (Mao Trạch Đông). Dưới thời tổng thống Sukarno, Indonesia là quốc gia có số đảng viên Cộng Sản Maoist chỉ thua Trung Quốc mà thôi.

Hoa Kỳ không thành công trong việc ngăn chặn Cộng Sản miền Bắc chiếm lấy miền Nam Việt Nam năm 1975 nhưng trước đó 10 năm họ thành công trong việc phá vỡ đảng Cộng Sản lớn nhất Đông Nam Á: đảng Cộng Sản Indonesia.

SEATO có tên mà không có thực lực. Ngay khi tổ chức này còn hiện hữu các nước Indonesia, Phi Luật Tân, Mã Lai, Singapore và Thái Lan ra tuyên cáo ở Bangkok để thành lập ra ASEAN (Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á) ngày 08 - 07 - 1967. Từ năm 1984 đến 1999 ASEAN có thêm 05 hội viên căn cứ vào thứ tự năm gia nhập hội như sau: Brunei (1984), Việt Nam (1995), Lào (1997), Miến Điện (1997), Cambodia (1999). Việt Nam và Lào là hai quốc gia Cộng Sản trong ASEAN.

Sự rút quân Hoa Kỳ ra khỏi Nam Việt Nam và sự sụp đổ của phần đất này tưởng chừng như các nước Đông Nam Á sắp bị xích hoá dưới Cờ Đỏ Búa Liềm của chủ nghĩa Marx- Lenin. Trái với sự suy đoán về sự sụp đổ của thuyết Domino, từ năm 1975 đến 1989 khối Cộng Sản Sô Viết và Cộng Sản Mao xung đột nhau dữ dội. Cộng Sản Việt Nam dựa vào Liên Sô xâm chiếm Cambodia bằng cách đánh bại Khmer Rouge theo chủ nghĩa Mao do Pol Pốt, một người Khmer mang dòng máu Hán tộc lãnh đạo. Năm 1979 chiến tranh giữa Cộng Sản Việt Nam và Cộng Sản Trung Quốc bùng nổ ngoài biên giới Việt- Trung. Đến năm 1990, trước nguy cơ sụp đổ của Liên Sô, Nguyễn Văn Linh hướng dẫn phái đoàn Cộng Sản Việt Nam sang Chengdu (Thành Đô) xin tái hàng phục Trung Quốc cho đến ngày nay.

Sau khi rời khỏi Nam Việt Nam, Hoa Kỳ chỉ còn căn cứ Subic Bay ở Phi Luật Tân. Đến năm 1992 Hoa Kỳ rời khỏi căn cứ này và chỉ thuê một ụ sửa tàu ở Singapore mà thôi. Hoa Kỳ không chú ý nhiều đến Đông Nam Á bằng Trung Đông và Âu Châu. Các nước Tây Phương nhất là Hoa Kỳ chú ý đến việc đầu tư ở Trung Quốc để được hưởng giá nhân công rẻ tiền. Bang giao với Trung Quốc, Hoa kỳ phải bỏ rơi Taiwan (Đài Loan) nhưng vẫn giao thương và thỉnh thoảng bán võ khí cho đảo này để tự vệ nếu bị Trung Quốc tấn công.

Sự vắng mặt của Hoa Kỳ ở Nam Việt Nam và Phi Luật Tân tạo điều kiện cho Trung Quốc phát huy ảnh hưởng ở Đông Nam Á. Nhờ theo kinh tế thị trường, nhờ ngoại quốc đầu tư, Trung Quốc sớm trở thành cường quốc kinh tế hạng nhì trên thế giới thay thế Nhật Bản và đe doạ sẽ vượt qua Hoa Kỳ trong thập niên sắp tới nếu vẫn giữ đà phát triển của thập niên 2000 - 2010. Sự phát triển kinh tế đi đôi với sự phát triển quân sự. Trung Quốc trở thành cường quốc kinh tế và quân sự trên thế giới hơn hẳn Ấn Độ, một quốc gia có dân số tương đương với Trung Quốc nhưng bị Trung Quốc bỏ xa về nhiều mặt. Trung Quốc phát triển hải quân, hiện đại hoá quân đội bằng cách trang bị võ khí tối tân. Trung Quốc gây khiếp đảm cho các nước Đông Nam Á bằng cách tự nhận chủ quyền một vùng biển, đảo rộng 3 triệu km 2 ở Biển Đông. Trước sự bành trướng của Trung Quốc các quốc gia trong vùng lo sợ. Người thì mua tàu chiến, tàu ngầm của Nga. Người thì mua phi cơ và hoả tiễn của Nga. Người thì mua võ khí của Anh, của Pháp, tàu bè của Hoà Lan. Người thì mua súng của Do Thái. Sự đe doạ của con Rồng Đỏ Trung Quốc làm cho các nước sản xuất võ khí nhất là Nga có nhiều thân chủ. Nhưng các quốc gia mua tàu lặn, hoả tiễn phi cơ không dám nói rõ họ mua những thứ đó để đánh ai? Vì Nga cũng bán những thứ đó cho Trung Quốc, quốc gia mà các nước Đông Nam Á e dè và lo sợ. Các nước Việt Nam, Phi Luật Tân, Taiwan, Brunei, Mã Lai đều tranh giành chủ quyền với nhau trên quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa mà Trung Quốc chiếm đóng nhưng chỉ có Phi Luật Tân đám lên tiếng thưa Trung Quốc. Việt Nam là nước có trên 90 triệu dân, nước Cộng Sản tự hào đánh tan hai đế quốc Tây Phương nhưng là nước khiếp sợ Trung Quốc hơn cả Brunei, Phi Luật Tân và Mã Lai!

Đường Lưỡi Bò và các đảo tại Biển Đông do TQ chiếm và đắp

Vô tình hay cố ý mà Hoa Kỳ có hai đường lối trái ngược ở Đông Á?

Ở Đông Bắc Á, một mặt Hoa Kỳ bang giao với Trung Quốc và không bang giao với Trung Hoa Dân Quốc tức chánh phủ Taiwan, mặt khác Hoa Kỳ vẫn có quân sĩ ở Đại Hàn và Okinawa và bán võ khí cho Taiwan. Bề ngoài có thể xem như Taiwan bị bỏ rơi. Nhưng nếu Trung Quốc dùng võ lực để chiếm lấy đảo này thì sẽ gặp ngay phản ứng của Hoa Kỳ và Nhật Bản. Hoa Kỳ và Nhật Bản đều muốn duy trì nguyên trạng nghĩa là Trung Quốc không gây chiến với Taiwan và Taiwan cũng đừng khiêu khích Trung Quốc bằng cách tuyên bố độc lập với một quốc hiệu riêng ít ra trong thời gian này.

Hoa Kỳ gần như không quan tâm đến Đông Nam Á: Miền Nam Việt Nam thất thủ (1975) và Hoa Kỳ rời khỏi căn cứ Subic Bay theo lời yêu cầu của nữ tổng thống Aquino (1992). Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam hàng loạt những cuộc biểu tình rầm rộ chống Mỹ diễn ra ở các thành phố lớn ở Miền Nam Việt Nam từ Huế vào Sài Gòn. Những khẩu hiệu US Go Home! được tìm thấy nhan nhản ở miền Nam Việt Nam và ở vài quốc gia Đông Nam Á. Cộng Sản Việt Nam ra sức đánh Mỹ cứu nước!Ở miền Nam thời đệ nhất và đệ nhị Cộng Hoà và ở Phi Luật Tân thời Marcos và hậu Marcos đều thấy những cuộc biểu tình chống Mỹ. Bây giờ trước sự hung hãn của Trung Quốc dân chúng các nước trong Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á giữ sự im lặng vàng son. Nhiều người còn hy vọng viễn vông rằng Hoa Kỳ sẽ đánh nhau với Trung Quốc để lấy lại Hoàng Sa, Trường Sa trao lại cho Việt Nam. Đó là sự lạc quan trong trắng đáng thương hơn là dễ thương. Đừng quên rằng các tướng Công An ở Việt Nam được thăng chức và có vai trò quan trọng trong Bộ Chánh Trị (03 vị tướng Công An) và trong chánh phủ (Chủ tịch nước là đại tướng Công An) nhờ thẳng tay đàn áp những ai dám nhắc đến những chữ Hoàng Sa và Trường Sa là lãnh thổ của Việt Nam!

Sau một thời gian gần như quên lãng Đông Nam Á, vấn đề xoay trục sang Á Châu Thái Bình Dương được tổng thống Barack Obama nêu ra năm 2008. Ngoại trưởng Hillary Clinton nhấn mạnh đến quyền lợi cốt lõi của Hoa Kỳ ở Đông Nam Á.

Hoa Kỳ được giới hạn bởi hai đại dương. Ở phía đông là Đại Tây Dương và phía tây có Thái Bình Dương.

Hướng về Đại Tây Dương tức là hướng về Âu Châu và Trung Đông tức hướng về các nước dân chủ Âu Châu Bạch Chủng và các giếng dầu Trung Đông và Do Thái. Ở Trung Đông Hoa Kỳ có hai loại đồng minh không ưa thích nhau. Đó là xứ Saudi Arabia Hồi Giáo giàu dầu hoả nhất thế giới và xứ Do Thái, một ốc đảo dân chủ giữa đại mạc Ả Rập Hồi Giáo cừu dịch.

Hướng về Thái Bình Dương tức là hướng về Á Châu Thái Bình Dương.

Đảng Dân Chủ của Hoa Kỳ là đảng có khuynh hướng tự do, cấp tiến. Đảng Dân Chủ đã phá vỡ chủ nghĩa cô lập của Hoa Kỳ khi tham gia đệ nhất thế chiến vào năm 1917 và đệ nhị thế chiến vào cuối năm 1941. Hoa Kỳ tham dự chiến tranh Triều Tiên năm 1950 dưới thời tổng thống Truman của đảng Dân Chủ, chiến tranh Việt Nam lần thứ hai dưới thời tổng thống Johnson (Dân Chủ). Hai cuộc chiến tranh Afghanistan và Iraq dưới thời tổng thống Bush II (CH) làm cho kinh tế Hoa Kỳ suy yếu nên trong 08 năm qua tổng thống Obama tìm cách rút quân ra khỏi Iraq và giảm quân ở Afghanistan để phục hưng kinh tế và tránh việc gia tăng nợ nần.

Tổng thống Obama có lý tưởng dân chủ và hoà bình của tổng thống Wilson (DC) và ước muốn phục hưng kinh tế và ổn định xã hội của tổng thống Franklin Delano Roosevelt (DC). Về đối ngoại ông chưa có những thành công sáng chói của tổng thống Roosevelt. Ông không chú trọng nhiều đến các biện pháp quân sự để đối đầu với Nga, Trung Quốc, Iran trong các vấn đề quốc tế như Syria, Crimea, Ukraine, việc xây đắp đảo nhân tạo của Trung Quốc trên Thái Bình Dương. Đối với khủng bố Hồi Giáo ông kiên nhẫn chờ đợi các nước Ả Rập Hồi Giáo, Liên Âu, Thổ Nhĩ Kỳ kể cả Nga từ từ thấm thía. Ông né tránh việc đưa quân can thiệp vào các vùng phức tạp như Trung Đông, Bắc Phi tức các quốc gia Hồi Giáo. Hoa Kỳ sẽ độc lập với các quốc gia Ả Rập sản xuất dầu hoả để trở thành quốc gia sản xuất nhiều dầu hoả nhất thế giới trong những năm sắp tới. Vấn đề an ninh vùng do các quốc gia trong vùng võ trang tự vệ hay khôn khéo tìm đồng minh giúp đỡ và bảo vệ. Kinh tế, tài chánh và giá dầu sụt giảm trở thành võ khí mà Hoa Kỳ dùng để đương đầu với Nga, Trung Quốc, Iran, làm giảm thái độ kênh kiệu của các quân vương dầu hoả Vùng Vịnh Persian nhất là Saudi Arabia và các quốc gia chống đối Hoa Kỳ hùng hổ như Venezuela khi Hugo Chavez còn sống.

 

Sunnylands ASEAN Summit, 15 tháng 2, 2016

Tổng thống Obama xoay trục sang Á Châu. Hoa Kỳ tham dự các hội nghị thường niên của ASEAN như nhắc nhở với các quốc gia Đông Nam Á về sự trở lại của Hoa Kỳ như một sự cân bằng lực lượng quân sự với Trung Quốc trong vùng. Các quốc gia vừa mừng thầm vừa ngờ vực.

Singapore là quốc gia nhỏ bé nhưng giàu có nhất trong Hiệp Hội ASEAN thấy sự hiện diện của Hoa Kỳ là một điều tối cần thiết để đảm bảo an ninh các nước Đông Nam Á trước hiểm hoạ bành trướng của Trung Quốc.

Miến Điện say sưa trong giấc mơ quân phiệt.

Thái Lan bị ám ảnh bởi các cuộc đảo chánh triền miên từ năm 1932 đến giờ với đường lối nắng chiều nào nương theo chiều ấy. Thời chủ nghĩa đế quốc cực thịnh họ nương theo Anh, Pháp, nhìn theo gương canh tân và Tây phương hoá của Nhật để được độc lập. Trong đệ nhị thế chiến họ ngả theo Nhật. Thời hậu đệ nhị thế chiến họ ngả theo Hoa Kỳ. Sau khi Hoa Kỳ rời miền Nam Việt Nam họ hướng về Beijing (Bắc Kinh).

Mã Lai không tranh giành độc lập vẫn được Anh trao trả độc lập năm 1957, không võ trang chống Cộng Sản vẫn không mất vào tay Cộng Sản Mã mà thủ lãnh và đa số đảng viên đều là người Hoa. Mọi việc có người Anh lo liệu tốt đẹp. Sau khi độc lập còn được người Anh tặng cho Sarawak ở phía bắc đảo Borneo. 30% dân số Mã Lai gốc người Hoa. 75% dân thành phố Singapore là người Hoa. Singapore tách ra khỏi Mã Lai năm 1965 để trở thành xứ Singapore, một xứ nhỏ nhưng có lợi tức tính theo đầu người hàng năm trên 60, 000 Mỹ Kim.

Indonesia lặn hụp giữa các khuynh hướng độc tài Sukarno, âm mưu cướp chánh quyền của Cộng Sản, độc tài quân phiệt (Suharto) và Hồi Giáo cực đoan.

Việt Nam đắm chìm trong khói lửa chiến tranh để bảo vệ hoà bình cho Liên Sô và Trung Quốc như lời tâng công của ông Lê Duẩn và sự tự hào của ông Nguyễn Minh Triết khi Việt Nam được gọi là Cuba Phương Đông với cảnh Cuba ngủ thì Việt Nam thức và ngược lại! Cộng Sản Việt Nam đinh ninh rằng họ chế ngự Cambodia và Lào. Bây giờ họ vỡ mộng. Lào nhận viện trợ của Trung Quốc để xây đập trên sông Mekong làm cho đồng bằng sông Cửu Long thiếu nguồn nước ngọt để trở thành vùng đất vô sản xuất trong tương lai khi nguồn nước mặn lan dần vào nội địa. Cambodia tranh chấp biên giới với Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam và ngả theo Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông.

ASEAN rất rời rạc vì:

- có quá khứ xung đột lịch sử ( Miến Điện- Thái Lan; Thái Lan- Cambodia; Thái Lan- Lào; Thái Lan- Việt Nam; Việt Nam- Lào; Việt Nam- Cambodia; Mã Lai- Indonesia);

- dị biệt văn hoá và tôn giáo (văn hoá Ấn Độ, văn hoá Trung Hoa; Ấn Giáo, Phật Giáo Tiểu Thừa, Hồi Giáo, Thiên Chúa Giáo, Khổng Giáo, Phật Giáo Đại Thừa, Lão Giáo);

- dị biệt thể chế chánh trị (quân chủ, Cộng Hoà, Cộng Sản Việt Nam, Lào).

Các nước ASEAN đều là những nước đang mở mang. Kinh tế suy kém ngang nhau ngoại trừ Singapore. Nhưng Singapore là một đảo quốc rộng không quá 650 km 2 với 06 triệu dân không thể xem là đại diện của ASEAN được.

Miến Điện từng chịu ảnh hưởng của Trung Quốc suốt nửa thế kỷ qua. Khi Cambodia chủ trì hội nghị ASEAN họ cương quyết gạt bỏ vấn đề Biển Đông không cho vào nghị trình. Thực tế Hà Nội mừng thầm vì chính Hà Nội không muốn đề cập đến chuyện này vì sợ phật lòng Trung Quốc mặc dù bề ngoài cũng giả vờ nói đến chủ quyền trên các hải đảo trong Biển Đông. Indonesia, Miến Điện, Thái Lan im lặng vì cho rằng nước họ không nằm trên Biển Đông. Các nước tranh chấp chủ quyền trên quần đảo Trường Sa như Việt Nam, Brunei, Mã Lai còn im lặng thì trách chi Miến Điện, Thái Lan và Indonesia.

Giải thưởng Nobel Hoà Bình là sợi dây vô hình trói tay vị tổng thống Da Đen đầu tiên của Hoa Kỳ. Hoàn cảnh của tổng thống Obama và tổng thống Roosevelt thoạt mới nhìn có vẻ giống nhau. Thực tế khác nhau nhiều.

Tương đồng: Cả hai vị tổng thống lên cầm quyền để giải quyết khó khăn kinh tế. Tổng thống Roosevelt giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế 1929. Tổng thống Obama giải quyết sự suy thoái kinh tế và số nợ 15, 000 tỷ Mỹ kim do tổng thống Bush II để lại.

Khác biệt: Tổng thống Roosevelt giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế khi Hoa Kỳ nằm trên đỉnh cao của sức mạnh kinh tế và quân sự và được vui hưởng thái bình. Tổng thống Obama đương đầu với sự suy thoái kinh tế khi Hoa Kỳ phải gánh vác hai cuộc chiến tranh ở Afghanistan và Iraq. Trung Quốc trở thành chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ.

Sự nghiệp kinh tế- chánh trị của tổng thống Obama sau hai nhiệm kỳ là TPP (Trans Pacific Partnership- Đối Tác Thái Bình Dương) và sự quan tâm đến các nước Đông Nam Á. TPP gồm các nước có duyên hải trên bờ Thái Bình Dương. TPP không có Trung Quốc và Nga. Đó là một thoả ước giao thương nhằm xoá bỏ quan thuế biểu giữa các quốc gia thành viên của TPP như Hoa Kỳ, Canada, Nhật Bản, Mễ Tây Cơ, Peru, Chile, Việt Nam, Singapore, Mã Lai, Brunei, Úc và Tân Tây Lan (11 quốc gia thành viên không kể Hoa Kỳ). Hoa Kỳ chú trọng đến 10 quốc gia trong khối ASEAN bằng cách đặt một đặc sứ Hoa Kỳ bên cạnh ASEAN. Ngày 15 và 16 - 02 - 2016 có một phiên họp của các thành viên ASEAN tại Sunnylands, California theo lời mời của tổng thống Obama. TPP và phiên họp của ASEAN tại Sunnylands khẳng định quyết tâm xoay trục của Hoa Kỳ sang Á Châu. Sự chuyển trục của Hoa Kỳ sang Á Châu Thái Bình Dương được ngầm hiểu là một sự hạn chế sự đe doạ của Trung Quốc đối với các quốc gia Đông Nam Á khi tự nhận có chủ quyền không thể tranh cãi trên 3 triệu km 2 Biển Đông và các hải đảo trên cái mà họ gọi là Lưỡi Bò Chín Đoạn và đắp đảo nhân tạo để thiết lập đường bay và căn cứ quân sự đe doạ an ninh các nước trong vùng kể cả Indonesia, Úc Đại Lợi và Tân Tây Lan ở Nam Bán Cầu. Nó không đơn thuần có ý nghĩa kinh tế mà còn có ý nghĩa chánh trị và chiến lược khi vấn đề Biển Đông và việc xây đắp đảo trở thành một đề tài nóng bỏng. Hoa Kỳ thực sự muốn có ảnh hưởng ở Đông Nam Á.

Như đã thấy ASEAN có 10 quốc gia tổng cộng 4.5 triệu km 2 với 625 triệu dân. GDP của ASEAN là 2.6 trillion Mỹ kim tức 2,600 tỷ. Đó là khu vực kinh tế đứng hàng thứ 7 trên thế giới chiếm 13% tổng sản lượng giao thương trên thế giới. Hoa Kỳ đầu tư 226 tỷ Mỹ kim ở các quốc gia Đông Nam Á. ASEAN tiêu thụ 25% hàng xuất cảng của Hoa Kỳ. Có ít ra 500,000 công nhân Hoa Kỳ làm việc trong các công ty xuất cảng hàng Hoa Kỳ sang các nước Đông Nam Á này. Hoa Kỳ và Nhật sẽ rút nhiều vốn đầu tư ở Trung Quốc để đầu tư ở các nước trong khối ASEAN. Kinh tế và tiền tệ Trung Quốc đang trên đà xuống dốc. Trong vòng một năm qua có 1,000 tỷ (1 trillion) Mỹ kim trong quỹ dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc chạy ra khỏi nước. Số tiền này bằng 25% tổng số dự trữ ngoại tệ của Trung Quốc. Đồng yuan ( đồng nguyên tức Nhân Dân Tệ) bất ổn định khiến các nhà đầu tư ngoại quốc lo sợ. Giá công nhân Trung Quốc không còn rẻ như 02 thập niên trước. Họ tự hào là công dân một đại cường quốc có 1.5 tỷ dân và đứng hạng nhì về phương diện kinh tế với một đạo quân võ trang hùng hậu và đông đảo nhất thế giới! Việt Nam, một thành viên TPP với 90 triệu dân, sẽ gánh chịu những khó khăn kinh tế và tài chánh mà Trung Quốc đang và sẽ trải qua bằng cách tiêu thụ hàng ế ẩm của Trung Quốc và đứng tên Việt Nam cho hàng Trung Quốc xuất cảng ra thị trường ngoại quốc. Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ đang điều tra vài món hàng xuất cảng của Việt Nam bị nghi ngờ là của Trung Quốc chớ không do Việt Nam sản xuất! Dưới sự lãnh đạo của đảng Cộng Sản và tài biện luận sắc bén của các nhà lý luận của đảng, Việt Nam ra tay anh hùng cứu thầy Trung Quốc bằng cách làm như trên nếu đó là sự thật. Nếu việc cứu thầy diễn ra lâu dài thì người ta không khen người học trò lý luận, triết lý Marx- Lenin lỗi lạc. Trái lại người ta khen ông thầy nhiều hơn vì thầy khéo đào tạo một người học trò nghèo, nhưng hiếu đễ không phải vì sự hiếu đễ thiên bẩm mà vì thiếu ánh sáng trí tuệ. Lời khen ông thầy vừa xong thì có lời phê phán ông thầy không lương thiện và tàn độc, không dạy cho trò cái khôn mà dạy sự ngu muội để nó hiếu đễ và nô dịch ngàn đời.

Hoa Kỳ cần thị trường và nhân công của vùng đất ven Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Sự hiện diện của hạm đội và oanh tạc cơ Hoa Kỳ trong vùng Thái Bình Dương nhằm đảm bảo an ninh trong vùng chống lại sự đe doạ và mọi hành vi càn dỡ của Trung Quốc. Khác với Trung Quốc, Hoa Kỳ không chiếm nước nào để sáp nhập vào nước họ. Trung Quốc cố sức phát triển hải quân theo gương Anh vào thế kỷ XIX để xây mộng đế quốc cổ điển. Hoa Kỳ thành công với Nhật Bản và Đại Hàn ở Đông Bắc Á. Đó là hai quốc gia có nền kinh tế và trình độ khoa học kỹ thuật cao. Sự thành công của Hoa Kỳ ở Đông Nam Á chậm hơn. Đó là những quốc gia nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, kinh tế chưa khả quan, xã hội bất công, giàu nghèo chênh lệch thái quá, trình độ dân trí còn khiêm tốn lại bảo thủ tư tưởng vì những ràng buộc tôn giáo và phong tục, tập quán cổ xưa.

Thuở ấu thời ông Obama sống ở Indonesia, quốc gia có số tín đồ Hồi Giáo cao nhất thế giới. Chắc chắn ông trải qua những kỷ niệm không mấy tốt đẹp ở nước này vì cái nhìn xa lạ của người kế phụ, người láng giềng và bạn học về một người có mẹ da trắng, cha da đen từ Hoa Kỳ đến sống ở Indonesia. Nhưng đó là kinh nghiệm quí giá của ông về vấn đề Á Châu và Hồi Giáo khi cậu bé Obama ngày nào đã trở thành tổng thống của một siêu cường quốc trên thế giới.

So với những người cực hữu của đảng Cộng Hoà, ông Obama đang hành sử theo tinh thần bài ngụ ngôn Phébus et Borée (Mặt Trời và Bắc Phong) của La Fontaine mà có thể ông chưa đọc qua nhưng đã nghe qua. Tính linh động khôn khéo giúp ông có những hành động tương tự như vậy. Nội dung bài ngụ ngôn đại cương như sau:

Có một người bộ hành mặc áo khoác. Thần Thái Dương và Thần Bắc Phong cá nhau làm cách nào cho người bộ hành cởi chiếc áo khoác.

Thần Bắc Phong cho gió nổi lên vừa mạnh vừa lạnh buốt xương. Người bộ hành bám chặt chiếc áo khoác của mình để khỏi bị gió cuốn đi.

Thái Dương Thần ra lịnh tăng nhiệt mặt trời. Trời oi bức khiến cho người bộ hành không thể nào tiếp tục mang chiếc áo khoác trên người được. Thái Dương Thần thắng cuộc.

Võ lực và bạo lực chưa hẳn là giải pháp tốt để giải quyết mọi vấn đề trên hành tinh này. Không thể đánh chết người mạnh và to lớn bằng sức lực. Nhưng nếu anh ta mất máu thì không ai đánh anh ta cũng tử vong. Kinh tế, tài chánh là máu huyết của một quốc gia. Kinh tế tài chánh suy sụp tựa như người thiếu máu huyết hay máu huyết bị nhiễm trùng nên dễ gần với Tử Thần vậy.


PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

__________________

 

 

Hình ảnh trong bài a2a trích từ internet.

 

 

art2all.net

QUANG TRUNG HOÀNG ĐẾ: NHÂN VẬT LỊCH SỬ HIẾM CÓ PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

 QUANG TRUNG HOÀNG ĐẾ: NHÂN VẬT LỊCH SỬ HIẾM CÓ

                                                                                    PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

                                                                                    

                                                                                          Nguồn hình : Wikipedia

          Việt Nam là một quốc gia có quá khứ thuộc địa lâu dài: 11 thế kỷ Bắc thuộc và 01 thế kỷ Tây thuộc.

Năm 1527 Mạc Đăng Dung soán ngôi nhà Hậu Lê, lập ra nhà Mạc. Mầm mống nội chiến giữa nhà Mạc và những người ủng hộ nhà Hậu Lê nhen nhúm. Cuộc nội chiến đầu tiên bắt đầu giữa hai họ Lê- Mạc. Nhà Hậu Lê được sự phò trợ của Nguyễn Kim rồi Trịnh Kiểm, rễ của Nguyễn Kim. Vào thập niên 1590 nhà Mạc bị quân Lê- Trịnh đánh đuổi ra khỏi Đông Đô (Hà Nội bây giờ). Theo lời chỉ dẫn của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm họ Mạc chạy lên Cao Bằng và được sự che chở của nhà Minh. Từ đó đến cuối thế kỷ XVIII Việt Nam trải qua những cuộc nội chiến giữa:

- Lê- Trịnh và họ Mạc ở Cao Bằng

- Lê- Trịnh và họ Nguyễn ở phía nam vĩ tuyến 18.

- Họ Nguyễn ở Phú Xuân và quân Tây Sơn.

Việt Nam bị phân chia ra làm ba tiểu quốc thống trị bởi các họ Mạc, Lê- Trịnh và Nguyễn.

Họ Mạc hùng cứ ở Cao Bằng.

Họ Lê và chúa Trịnh kiểm soát châu thổ sông Hồng đến vĩ tuyến 18 tức Đàng Ngoài hay Bắc Hà sau năm 1672.

Họ Nguyễn kiểm soát vùng đất ở phía nam vĩ tuyến 18. Đó là Đàng Trong tức Nam Hà.

Trong bóng tối lịch sử và trước sự hỗn loạn chánh trị và xã hội, trong nước xuất hiện một Thiên tướng: Nguyễn Huệ (1753 - 1792) tức Quang Trung Hoàng Đế sau này. Đây là một nhân vật lịch sử hiếm có chẳng những trong lịch sử Việt Nam mà trong lịch sử nhân loại nữa..

QUANG TRUNG NGUYỄN HUỆ: MỘT THIÊN TƯỚNG

Chúng tôi suy nghĩ rất nhiều khi dùng chữ Thiên Tướng đầy vẻ siêu hình và huyễn hoặc không phải để tâng bốc người anh hùng đất Tây Sơn hay để khêu gợi tự ái dân tộc và nhồi nhét óc mê tín dị đoan trong cộng đồng dân tộc mà để làm nêu bật tính phi phàm của nhân vật lịch sử này. Đó là một người xuất thân trong một gia đình tầm thường, sống trong ấp Tây Sơn hẻo lánh trong tỉnh Qui Nhơn. Trình độ học vấn rất khiêm tốn. Kiến thức quân sự hoàn toàn vắng bóng.

Gọi Nguyễn Huệ là một Thiên Tướng vì tính phi phàm của ông. Năm 1771 ông mới 18 tuổi nhưng đã chỉ huy một toán quân ô hợp, võ khí thô sơ và đã biến toán quân ô hợp đó thành một đạo quân thiện chiến và bất bại suốt đời binh nghiệp của ông. Một thanh niên 18 tuổi, nếu không có khả năng và thuật chỉ huy hay lãnh đạo thực sự, thì không thể nào điều khiển đám người ô hợp như vậy dễ dàng để có những thành tích vẻ vang được.

Dựa vào lời nói của các nhà nho tiền bối:

Học mà không biết là ngu.
Học mà biết là Hiền.
Không học mà biết là Thánh.

Chúng tôi không so sánh Quang Trung Nguyễn Huệ với hoàng đế Napoléon I của Pháp vì:

- Napoléon Bonaparte xuất thân từ một gia đình quí tộc Ý trên đảo Corse.

- Napoléon Bonaparte có học trường võ bị Brienne và nổi tiếng là một sĩ quan pháo binh từng dùng đại bác để giải tán những cuộc biểu tình của nhóm bảo hoàng trong thời cách mạng Pháp.

Chúng tôi đi xa hơn trong việc đi tìm những tương đồng giữa David thời Cựu Ước Kinh với Quang Trung Nguyễn Huệ.

1. David là một người chăn trừu ở Bethlehem. Ông được mô tả như một người đẹp trai mắt sáng, can đảm và có sức mạnh khác thường. Nguyễn Huệ là một nông dân gan dạ, mưu lược, võ nghệ cao cường, mắt sáng như điện, tiếng nói lanh lảnh như đồng.

2. Khi chăn trừu ngoài đồng thỉnh thoảng David phải đánh và giết sư tử và gấu đe doạ trừu của ông. Tương truyền rằng Nguyễn Huệ là người khoẻ mạnh và võ thuật cao cường. Ông đã đánh chết một con cọp. Có thể do thành tích này mà ông chỉ huy đạo quân ô hợp vào tuổi 18 dễ dàng và biến họ trở thành những chiến sĩ thiện chiến và bất bại.

3. David được xem như người tí hon đã giết chết người khổng lồ Goliath, người gây khiếp đảm cho quân Do Thái lúc bấy giờ, bằng một hòn đá bắn ra từ một cái giàn thun. Năm 1775 thanh niên Nguyễn Huệ, một nhà quân sự vô danh, đã đánh bại danh tướng của họ Nguyễn là Tống Phước Hiệp ở Phú Yên.

4. David là người chăn trừu, đẹp trai và chơi đàn thụ cầm rất giỏi được vua Saul yêu mến cho vào cung để đàn cho vua giải khuây khi tinh thần căng thẳng. Người chăn trừu ấy trở thành người anh hùng sau khi giết chết Goliath. Vua Saul gả công chúa Michal cho ông với điều kiện ông phải ra trận và giết hai trăm quân Philistines. Đó là cách vua Saul muốn hãm hại David vì lo sợ David chiếm lấy ngai vàng của ông vì sau khi giết chết Goliath, tên tuổi David được truyền tụng khắp cả nước. Năm 1786 Nguyễn Huệ đưa quân Tây Sơn Bắc tiến diệt họ Trịnh. Nhà Lê Trung Hưng vô quyền từ năm 1590 đến 1786 trước các chúa Trịnh. Để tưởng thưởng công lao của Nguyễn Huệ, người đánh dẹp chúa Trịnh, vua Lê Hiển Tôn gả công chúa Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ. Nguyễn Huệ yêu Ngọc Hân công chúa nhưng David không yêu công chúa Michal đậm đà vì ý thâm độc của vua Saul mặc dù công chúa Michal rất yêu David. Saul gả Michal cho David trong tư thế một quân vương ban ân huệ cho một thần dân hữu công. Vua Lê Hiển Tốn gả công chúa Ngọc Hân cho Nguyễn Huệ như đền ơn vị tướng trẻ đã cứu nhà Lê Trung Hưng ra khỏi sự lộng quyền của các chúa Trịnh.

5. David tha chết cho vua Saul hai lần vì nghĩ đến tình quân- thần. Nguyễn Huệ cởi áo nhung bào đắp mặt chúa Trịnh Khải cắn lưỡi tự sát khi bị Nguyễn Văn Tráng bắt để lãnh tiền thưởng và ra lịnh cử hành đám tang của vị chúa này long trọng theo nghi lễ của nhà lãnh đạo. Ông cũng tha chết cho tiến sĩ Phan Huy Ôn theo sự khẩn cầu của tiến sĩ Phan Huy Ích. Sau việc Bắc tiến thành công, có sự bất hoà nhau giữa Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ. Nguyễn Huệ đem quân vây thành Qui Nhơn (Hoàng Đế Thành). Nguyễn Nhạc biết không thể đương cự lại Nguyễn Huệ nên đứng trên thành mà khóc. Nguyễn Huệ ra lịnh rút quân để tránh cảnh anh em nồi da xáo thịt. Điều này cho thấy Nguyễn Huệ là người rất tình cảm. Nếu xét theo hiệu năng chánh trị theo lý thuyết gia chánh trị Machiavel (1469 - 1527) thì tình cảm là một nhược điểm có thể dẫn đến thất bại chua cay trong đời sống chánh trị. Tình huynh đệ, sự bao dung và lòng nhân ái cho thấy Nguyễn Huệ là người có dũng tâm và tự tin vào khả năng của mình. Ông là một tướng lãnh nhưng không có óc hiếu chiến và hiếu thắng.

6. David và Nguyễn Huệ được xem là hai vị tướng bất bại xây dựng vương nghiệp bằng những chiến thắng quân sự. Lúc sinh thời Nguyễn Huệ đánh bại họ Nguyễn, họ Trịnh, quân ngoại viện Xiêm giúp cho họ Nguyễn và quân Mãn Thanh xâm lăng dưới chiêu bài giúp vua Lê Chiêu Thống phục hồi vương quyền.

7. Quang Trung Nguyễn Huệ đánh đuổi quân xâm lăng phương Bắc trong 06 ngày năm 1789. Một chiến thắng tương tự cùng thời gian 06 ngày được tìm thấy ở Do Thái năm 1967 trước liên minh Ai Cập- Jordan- Syria.

MỘT VỊ TƯỚNG CẨN TRỌNG VÀ MƯU LƯỢC

Quang Trung Nguyễn Huệ là một danh tướng trên chiến trường. Ông là người can đảm, tự tin, biết đánh giá TA và ĐỊCH một cách trung thực, khách quan và chính xác. Tự tin nhưng không khinh địch, không chủ quan và không kiêu ngạo. Ông biết khai thác óc mê tín dị đoan của tướng Phạm Ngô Cầu, người trấn giữ Thuận Hoá, dùng kế ly gián giữa Phạm Ngô Cầu và Hoàng Đình Thể trước khi mở cuộc tấn công vào Thuận Hoá năm 1786. Khi Thuận Hoá thất thủ ông ra lịnh xử tử Phạm Ngô Cầu để làm gương cho các tướng lãnh Tây Sơn: làm tướng mà mê tín dị đoan và đầy đoạ quân sĩ phục dịch cực khổ. Khi quân sĩ trong thành mệt nhoài Nguyễn Huệ ra lịnh tấn công.

Cử nhân Nguyễn Hữu Chỉnh, một nhân sĩ Bắc Hà, liên lạc với quân Tây Sơn khi quân chúa Trịnh chiếm Thuận Hoá năm 1774, giúp cho Nguyễn Huệ biết về các tướng lãnh ở Bắc Hà cũng như tình hình Bắc Hà dưới sự cai trị của vua Lê, chúa Trịnh. Sau khi chiếm Thuận Hoá trong tay quân Bắc Hà, Nguyễn Hữu Chỉnh yêu cầu Nguyễn Huệ Bắc tiến. Có thể Nguyễn Huệ cũng có ý này nhưng giả vờ nhún nhường cho rằng Bắc Hà có nhiều nhân tài và binh hùng tướng mạnh nên ông chưa dám nghĩ đến việc Bắc tiến. Khi Nguyễn Hữu Chỉnh khoác lác nói rằng đất Bắc Hà không còn nhân tài nào ngoài Chỉnh mà Chỉnh đã theo Tây Sơn rồi. Lúc ấy Nguyễn Huệ nghiêm sắc mặt và cho Chỉnh biết người mà ông sợ là Nguyễn Hữu Chỉnh. Nguyễn Hữu Chỉnh hoảng hốt. Nguyễn Huệ tìm cách trấn an Chỉnh nhưng vẫn thử Chỉnh thêm một lần nữa bằng cách viện lẽ rằng ông không dám Bắc tiến vì không có lịnh của Nguyễn Nhạc. Lúc ấy Chỉnh càng lộ óc bất phục tùng cấp trên của mình khi cho rằng cứ hành động rồi trình báo sau. Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc Hà. Nguyễn Hữu Chỉnh là người tiền đạo. Nguyễn Huệ loan truyền khẩu hiệu Phù Lê Diệt Trịnh. Mặt khác ông làm cho tướng Định Tích Nhưỡng và quân sĩ Bắc Hà mất ngủ vì suốt nhiều ngày liên tiếp họ được tin quân Tây Sơn đến nhưng vẫn không thấy gì cả. Đến khi thấy thuyền xuất hiện thì quân sĩ của chúa Trịnh dùng tên bắn xối xả vào các chiếc thuyền không người chèo và không có quân sĩ mà chỉ có những tượng gỗ. Khi quân Tây Sơn xuất hiện thực sự thì quân của Đinh Tích Nhưỡng đã mệt mỏi, tên bắn gần hết nên họ chỉ biết tháo chạy mà thôi.

Quân Mãn Thanh vào Thăng Long khi dân chúng miền Bắc chuẩn bị đón Tết năm Kỷ Dậu. Được tin này Nguyễn Huệ làm lễ đăng quang, cho quân sĩ ăn Tết và bí mật chuyển quân ra Bắc bằng một phần đường phía bắc của đường mòn Hồ Chí Minh sau này. Việc chuyển quân vừa nhanh vừa bí mật đến nỗi Sun She-yi ( Tôn Sĩ Nghị), tổng đốc Lưỡng Quảng (Quảng Đông & Quảng Tây- Kwang tung & Kwang si) đóng quân ở Thăng Long và vùng phụ cận không hay biết gì cả. Để gia tăng sự kiêu ngạo và thiếu cảnh giác của Tôn Sĩ Nghị, hoàng đế Quang Trung gởi cho Tôn Sĩ Nghị một bức thơ với lời lẽ sợ sệt và khuất phục. Quả nhiên Tôn Sĩ Nghị tỏ ra đắc chí và có cảm giác đang thụ hưởng cảnh bất chiến tự nhiên thành đến nỗi Hà Hồi, Ngọc Hồi thất thủ mà ông ta không hay biết gì cả.

MỘT TƯỚNG LÃNH KHÔNG CÓ TINH THẦN QUÂN PHIỆT

Vị cố vấn thân tín của Quang Trung Nguyễn Huệ là Trần Văn Kỷ. Qua Trần Văn Kỷ hai nhân sĩ Bắc Hà là tiến sĩ Ngô Thời Nhiệm và Phan Huy Ích theo người anh hùng trẻ tuổi (33 tuổi) về Phú Xuân để góp phần vào việc xây dựng quê hương. Quang Trung hoàng đế gởi thơ mời La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân hợp tác với nhà Tây Sơn. Lúc bấy giờ trên thực tế có ba chánh quyền:

a. Từ Bến Ván, Quảng Nam, ra Bắc là lãnh thổ của Tây Sơn Quang Trung (Tây Sơn Phú Xuân)

b. Từ phía nam Bến Ván đến Bình Thuận là lãnh thổ của Tây Sơn Nguyễn Nhạc (Tây Sơn Qui Nhơn)

c. Từ Bình Thuận vào Nam là địa bàn hoạt động của Nguyễn Ánh với sự giúp đỡ tích cực của giám mục Pigneau de Béhaine ( Bá Đa Lộc)

La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp tu Tiên ở Hà Tĩnh. Ông khéo léo khước từ lời mời của hoàng đế Quang Trung. Vị hoàng đế trẻ không dùng quyền uy sẵn có để đe doạ người dám từ chối sự mời mọc của mình. Trái lại ông kiên nhẫn gởi thơ mời nhà nho tu Tiên nhập thế để cùng chung lo việc nước. Cảm kích vì nhiệt huyết muốn phát triển quê hương của vị hoàng đế trẻ cũng như thái độ trọng hiền của ông, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp vào Phú Xuân để góp phần vào việc phát triển giáo dục quốc gia.

Ở điểm này chúng ta thấy Quang Trung Nguyễn Huệ hơn hẳn những tướng lãnh như Napoléon Bonaparte hay các chúa Trịnh xây dựng quyền hành tột đỉnh bằng võ nghiệp.

CÓ VIỄN KIẾN PHÁT TRIỂN QUÊ HƯƠNG

Hoàng đế Quang Trung thực sự nắm quyền vỏn vẹn có 03 năm (1789 - 1792). Chúng ta không có tài liệu nào nói rõ vì sao hoàng đế Quang Trung mất ở tuổi 39 tính ra tuổi ta là 40. Nói theo các thầy bói toán Đông Phương thì hoàng đế Quang Trung mất khi gặp sao Thái Bạch. Trên thế giới có nhiều vị vua chết trẻ vì say đắm tửu sắc bởi có nhiều cung phi mỹ nữ. Trường hợp này không đúng với hoàng đế Quang Trung. Không một tài liệu khá tín nào cho thấy ông là một người sa đoạ, lắm vợ, nhiều con. Không tài liệu khả tín nào cho thấy ông là một hôn quân, bạo chúa, hại dân, hại nước, tham nhũng, thối nát. Một danh tướng trên ngôi Thiên tử mà chết ở tuổi 39 chứng tỏ người ấy suy nghĩ rất nhiều đến đất nước:

- Làm sao độc lập với cường lân phương Bắc?

- Làm sao đủ mạnh để giữ được độc lập và không phải triều cống cường lân phương Bắc?

- Phải làm gì để tách rời khỏi Hán tự?

- Phải làm gì để phát triển một nền giáo dục độc lập? phát triển kinh tế?

- Phải làm gì cho dân chúng an cư lạc nghiệp? v. v.

Với 03 năm trên ngai vàng hoàng đế Quang Trung cố mang lại cho đất nước một khí thế mới so với 16 năm dưới triều hoàng đế Thái Đức tức Nguyễn Nhạc hay 09 năm dưới triều vua Cảnh Thịnh, con của Quang Trung hoàng đế.

Trần Văn Kỷ là cố vấn của hoàng đế.

Trần Quang Diệu là viên tướng tài và tận tuỵ. Ông là người xứng đáng trông coi việc binh bị trong nước.

Ngô Thời Nhiệm và Phan Huy Ích lo việc ngoại giao với Trung Hoa để đất nước được thái bình, dân chúng được an cư lạc nghiệp.

La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đặc trách về thư viện, giáo dục. Quang Trung hoàng đế muốn dùng chữ Nôm thay thế chữ Hán. Các công văn được viết bằng chữ Nôm. Cuộc cải cách này bị các nhà nho bảo thủ kịch liệt phản đối. Nên có câu:

Nôm na là cha mách qué.

Ước mong xây dựng và phát triển quê hương của Quang Trung Nguyễn Huệ không gặp điều kiện thuận lợi vì:

- thời gian ngự trị của Quang Trung quá ngắn ngủi

- dân Bắc Hà còn hoài Lê và chúa Trịnh. Các nhà nho đều muốn bảo trì chữ Hán.

- dân chúng trên đồng bằng sông Cửu Long ủng hộ họ Nguyễn dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Ánh tức vua Gia Long sau này. Một số dân trên đồng bằng Đồng Nai- Cửu Long là người Minh Hương phò giúp cho họ Nguyễn rất đắc lực về mặt tài chánh. Dĩ nhiên họ muốn duy trì chữ Hán thay vì chữ Nôm. Họ Nguyễn chuộng Khổng Giáo và sẵn sàng phục tùng và triều cống Trung Hoa để vương quyền được Bắc quốc công nhận. Bắc triều là ngọn hải đăng của các vua nhà Nguyễn vào thế kỷ XIX. Trung Hoa bế quan toả cảng. Việt Nam cũng bế quan toả cảng. Trung Hoa bị các nước Âu Châu xâu xé. Việt Nam bị Pháp xâm chiếm. Trong chừng mực nào đó các nhà lãnh đạo ở Việt Nam quá nặng đến quyền hành mà quên hẳn số phận và tương lai của đất nước và dân tộc. Cuộc nội chiến giữa các họ Lê, Mạc, Trịnh, Nguyễn, Tây Sơn đều là những cuộc tranh giành quyền hành.

Muốn giữ quyền hành sau cuộc đảo chánh đẫm máu năm 1527 Mạc Đăng Dung phải tự hạ nhục mình, dâng sổ đinh, sổ điền cho nhà Minh và cắt các động ngoài biên giới dâng cho nhà Minh. Sau khi họ Mạc bị đánh đuổi ra khỏi châu thổ sông Hồng họ chạy lên Cao Bằng và nhờ sự che chở của nhà Minh để có chánh quyền trên một vùng đất nhỏ hẹp đến năm 1677. Họ Mạc bị nhà Thanh bỏ rơi khi bị họ Trịnh tấn công vì chọn lộn chủ!

Nguyễn Ánh không ngần ngại cầu viện Xiêm La (1784) rồi Pháp theo sự cố vấn của giám mục Pigneau de Béhaine. Chính vị giám mục này ký hiệp ước Versailles năm 1787 nhân danh Nguyễn Ánh trước sự hiện diện của hoàng tử Cảnh. Nói rõ hơn đó là hiệp ước do hai người Pháp ký: Thượng thơ Ngoại Giao De Montmorin và Pigneau de Béhaine. Nếu Pháp giúp Nguyễn Ánh khôi phục quyền hành thì Việt Nam nhường đảo Côn Nôn và Sơn Trà cho Pháp v. v. Việc này may mắn không xảy ra vì cách mạng bùng nổ ở Pháp nên vua Louis XVI không giúp đỡ cho Nguyễn Ánh và hiệp ước không được thi hành.

Vua Lê Chiêu Thông cầu viện nhà Thanh đánh đuổi quân Tây Sơn để phục hồi ngai vàng (1789).

Những chuyện trên không khác gì chuyện Hoàng Sa, Trường Sa và các hiệp ước ký kết giữa Trung Quốc và Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam về biên giới và biển đảo năm 1999 và 2000 bao nhiêu. Vì quyền hành các nhà lãnh đạo xem đất nước như vật trong túi muốn trao đổi, buôn, cho, dâng hiến như thế nào cũng được.

- dân Bắc Hà hay Nam Hà đều chịu ảnh hưởng của Khổng Giáo sâu đậm nên có cái nhìn bất lợi cho nhà Tây Sơn. Họ xem nhà Tây Sơn là ngụy triều thiếu chính danh. Vì không xuất thân từ những gia đình trâm anh thế phiệt? Vì không được Bắc triều công nhận? hay vì dám đương đầu lại với Bắc triều?

MỘT VỊ ANH HÙNG ĐƯỢC MỌI NGƯỜI KÍNH NỂ

Nhà Tây Sơn đi vào lịch sử từ năm 1771 đến 1801. Suốt 30 năm ấy người ta ít biết đến hoàng đế Thái Đức ( Nguyễn Nhạc), Nguyễn Lữ hay vua Cảnh Thịnh mà chỉ biết đến Quang Trung Nguyễn Huệ mà thôi. Nguyễn Huệ đã giựt sập chế độ phong kiến ở Nam Hà và Bắc Hà, đánh tan quân Xiêm La và quân Mãn Thanh trong chiến dịch 06 ngày. Họ Nguyễn, Lê và Trịnh rất oán ghét ông nhưng luôn luôn mô tả ông là một người không thể xem thường với lý lịch nông dân, sinh quán hẻo lánh, học vấn khiêm tốn v. v. Nguyễn Hữu Chỉnh xây mộng mưu bá đồ vương bằng đạo quân Tây Sơn đã phải thất vọng vì Nguyễn Huệ đã đọc được ý đồ của ông.

Nếu công chúa Michal, ái nữ của vua Saul, yêu David thi công chúa Ngọc Hân của vua Lê Hiển Tôn cũng thực lòng yêu Quang Trung Nguyễn Huệ. Điều này không đúng với công chúa nước Áo là Marie Louise với hoàng đế Pháp Napoléon I. Vua Saul ganh tỵ với David và tìm cách hãm hại David. Vua Lê Hiển Tôn xem Nguyễn Huệ là người ơn. Vua Lê Chiêu Thống oán ghét Quang Trung Nguyễn Huệ nhưng kính nể ông.

Quang Trung Nguyễn Huệ lưu lại cho người biết ông nhiều ấn tượng đặc biệt đến nỗi sau khi ông mất người ta vẫn trung thành với ông và sẵn sàng chấp nhận chết vì lưỡi gươm của kẻ thù của ông.

Napoléon I có nhà ngoại giao Talleyrand và thống chế Ney. Năm 1814 trước sức ép của liên minh các nước quân chủ Âu Châu vây hãm Paris, Napoléon I phải thoái vị và bị đầy ra đảo Elba ở Ý. Talleyrand và thống chế Ney ngả theo chế độ mới do vua Louis XVIII đại diện và được sự tiếp sức và hỗ trợ của liên minh Anh- Áo- Phổ- Nga. Chính thống chế Ney chỉ huy quân sĩ đón bắt hoàng đế Napoléon I khi trốn khỏi đảo Elba trở về Pháp. Trong đêm tối dày đặc và giữa đám quân súng lên nòng và sẵn sàng nã đạn, Napoléon I dõng dạc hô to: Ta là hoàng đế Napoléon. Kẻ nào muốn giết hoàng đế mình cứ nổ súng! Tất cả quân sĩ đều hô to: Hoàng đế vạn tuế! Vạn tuế!Thống chế Ney đành phải theo quân sĩ cùng hoàng đế Napoléon tiến về Paris.

Tiến sĩ Ngô Thời Nhiệm và Phan Huy Ích không giống Talleyrand.

Tướng Trần Quang Diệu và vợ, nữ tướng Bùi Thị Xuân, không giống thống chế Ney. Vua Gia Long thuyết phục Trần Quang Diệu theo nhà Nguyễn để được hưởng phú quí thay vì bị hành hình. Trần Quang Diệu xin được về quê làm ruộng để đóng thuế cho triều đình. Vua Gia Long từ chối đề nghị này. Trần Quang Diệu chấp nhận bị xử lột da! Trước khi chết ông chỉ xin vua Gia Long một ân huệ duy nhất: tha chết cho mẹ ông. Vua Gia Long chấp nhận đề nghị này. Vợ tướng Trần Quang Diệu, nữ tướng Bùi Thị Xuân, và con gái bị voi giày.

Với trình độ học vấn của Quang Trung hoàng đế, nếu ông không có nét phi phàm, lòng nhiệt huyết, sự tận tuỵ và thuật xử thế hơn người thì không sao ông chinh phục sự mến phục và trung thành của các nhà nho như Trần Văn Kỷ, Ngô Thời Nhiệm, Phan Huy Ích, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp, tướng Trần Quang Diệu và vợ là nữ tướng Bùi Thị Xuân. Nên nhớ các vị này trung thành với Quang Trung Nguyễn Huệ sau khi người anh hùng dân tộc đã mất 09 năm rồi.

Chấp nhận sống ẩn dật trong cảnh thiếu thốn nghèo khổ và chấp nhận những cái chết ghê rợn để bày tỏ lòng trung thành đối với một người đã mất nghe có vẻ đơn giản nhưng không phải là việc dễ làm và thường thấy trong kiếp nhân sinh.

Một nén hương lòng cho người anh hùng dân tộc và những tâm hồn cao thượng của những người nuôi ước vọng xây dựng một đất nước độc lập và giàu mạnh bằng công sức, tài năng và trí tuệ của mình.


PHẠM ĐÌNH LÂN, F.A.B.I.

art2all.net