BAN TIN THAN HUU CHU TRUONG: PHAM DINH LAN SO: 82- 2016

BAN TIN

THAN HUU

CHU TRUONG:  PHAM DINH LAN

SO: 82- 2016

THAN CHUC TOAN THE THAN HUU:

TAN NIEN VAN PHUC

Pham Dinh Lan

TIN TUC

*   Chi Le Khanh cho cac anh chup Khong Tuoc (Cong) cua chi Lien Nhu de cho vao bai Khong Tuoc Tu Thuat.  Chi Lien Nhu con phai luc lai qua nhieu anh chup nen khi chi tim duoc thi chi Le Khanh da dua bai Khong Tuoc len art2all cho doc gia xem.  Cam on thien y phuc vu doc gia cua hai chi.  Doc gia  khong ai la ma la cac than huu cua chung ta, nhung dong nghiep, nhung dong huong, nhung nguoi biet chung ta o que nha va tren tan tho.

*  Duoc tin Pham Doan Trang bi binh, Truong Minh Tue co goi toa thuoc ve Aloe Vera (Lo Hoi, Nha Dam) cua mot vi linh muc dong Jesuit o Brazil.  O Viet Nam nguoi ta cho nha dam vao che va  xem chat nhon cua loai thao moc nay HAN.  Lan qua lich su Alexander Dai De la nguoi dung nha dam de cam mau cho binh si bi thuong.  Ngay the ky IV truoc Tay Lich Alexander xu Macedonia da dem quan chinh phuc Persia tuc Iran bay gio va den bo song Indus tren tieu luc dia An Do vung nay bay gio nam tren lanh tho Pakistan vi sau khi doc lap luc dia An Do chia ra lam hai quoc gia dua vao ton giao:  An Giao va Hoi Giao. 

*  Vu Van Chuong (Uc) con giu mot anh ky niem voi Pham Doan Trang, Tran Thi Le Minh, Hu Van Nghien va Quach Hoang khi con hoc Tieu Hoc cach day tren nua the ky. 

*  Cam on Phan Kim Ngoc ve cac hot giong cho mua he toi.  Nguoi goi la chau cua Ngoc trung ten va ho voi chau ngoai cua toi.  That la mot su trung hop ly thu.

*  Giang Sinh nam nay khong co tuyet o thanh pho toi o.  Trai lai co nhung con mua dai

dang.  Rat may nhiet do khong xuong thap de dong da rat nguy hiem khi di bo cung nhu luc lai xe.

*   Do Thi Cai, Dzung Do va ban Nguyen Huu Loc de y nhieu den bai Chuyen ve Chua Jesus.  Pham Thi Phuong biet truoc noi dung bai viet nay roi vi co mot phan trong Two Hamlets in Nam Bo.  Dzung Do cho biet nhieu nguoi My hay chon tuong Thanh Joseph de cho viec ban nha duoc gia va nhanh chong.  Cam on Dzung chia se kinh nghiem nay.

*  Tu Nguyen Quang Thu, em cua Nguyen Thi Thanh Duong, Bui Thi Quy, Nguyen Thi Thap toi lan luot gap lai truong Chan Phuoc Liem va cac vi linh muc dieu khien truong nhu Dinh Chau Tran (HT), Ha Vien Lu (TGT), Nguyen Van Luat (GH).  Chan Phuoc Liem co mot website rat hung hau.  Qua do cac em Pham Ngoc Ninh, Vu Ngoc Boi, Thy Nam Fevrier, Tran thi Tuyet Trinh da tim lai toi.  Ninh con o Viet Nam va da huu tri.  Thy Nam Fevrier o Phap.  Vu Ngoc Boi va Tran Thi Tuyet Trinh o California.  Nguyen Quang Thu o Oklahoma.  Rat vui.  Duoc biet Quy va Thap se hop cac ban CPL tuan tu o Bac CA va Nam CA.  Theo Thap cho biet dai hoi CPL se to chuc vao thang 07-2016 o Nam CA.  Hom nay dung ngay 01-01-2016 toi nhan duoc loi chuc Tet Tay cua Tuyet Trinh (San Diego) voi anh chup hoc ba cua gan 50 nam truoc.  Nhin email address hoi la nhung toi tam doan la nhung chu sap nguoc cua chu Trinh va chu ‘t’ la Tuyet hay Tran.  Doan thi co the dung va co the sai.  Nho lai 40 nam truoc, luc con o VN, O. PKTrai tuc PVTrang co mot quay ban ca phe ve duong.  Toi thuong gap ong moi ngay o quan ca phe op ep nay.  Mot hom ong hoi toi ve mot hang chu ma ong cat va sap theo thu tu: LO XINE.  Toi tra loi: LIEN XO.  Ong nhin toi cham chap roi vo tay nhu xac nhan toi noi dung.  Bay gio thu doan xem co dung nua khong voi tuoi gia nay.  Nhin hoc ba cua Tuyet Trinh toi khong khoi xuc dong khi thay ten vai dong nghiep ma toi quen o tu thuc nhu O. Thom, Choat, Cha Tran, O. Mao.  Men chuc dai hoi CPL thanh cong vien man.

*  Thy Nam doc Ban Tin Than Huu 81 va khong thay ai quen ca.  Dung bay gio thi cac em bat dau quen voi Ban Tin Than Huu vi em cung la mot than huu nhu cac than huu khac.

*  Pham Ngoc Ninh va Tuyet Trinh co kem anh va hoc ba cu ngay xua van con giu den bay gio nhu mot ky niem khong phai trong ky uc thoi nien thieu.  Qua tin tuc cua CPL toi duoc biet con gai cua Vu Ngoc Boi, Bao Chanh, may man thoat hiem trong vu no sung giet nguoi o San Bernardino, CA, vua qua.  Thanh that chia mung cung Vu Ngoc Boi va chau Bao Chanh.

*  Hoi Ai Huu Dong Huong Binh Duong se hop mat Tat Nien vao ngay 31-01-2016 tu 10 gio sang den 2 gio chieu tai nha hang Majestic Restaurant 5015 Edinger Ave.  Santa Ana CA 92704.  Phan Van Nghe se do Cau Lac Bo Tinh Nghe Si duoi su dieu khien cua DDS kiem nhac si Cao Minh Hung dam trach.  Chuc anh Nguyen Huu Cua, Hoi Truong Hoi Ai Huu Dong Huong Binh Duong, va dong huong Binh Duong co mot buoi hop mat Tat Nien vui ve, am cung va tham tinh dong huong.

VAI CHUYEN QUANH TA

Vai Dau Hieu Di Thuong

          Mua dong nam 2015 co vai dau hieu khong may tot dep cho su binh an cua nhan loai tren dia cau. 

          O Paris nguoi ta xa sung ban vo toi va vao nhung thinh gia nghe hoa tau nhac va khan gia xem da banh khien cho hang tram nguoi chet.  Nguoi chet hoan toan khong biet tai sao ma chet.  Do  la canh giet choc khong han thu, khong tuyen chien gan mot nam sau vu mot nha bao o Paris bi tan cong bang sung lam chet 17 nguoi vi buc hi hoa co hinh giao chu Hoi Giao.

          Vai ngay sau mot vu no sung dien ra tai Trung Tam Phuc Vu Xa Hoi o San Bernadino, CA lam cho 14 nguoi thiet mang.  Trong so nay co mot phu nu Viet Nam.  Nguoi ban la nguoi sinh o Hoa Ky goc Pakistan co chut danh phan trong xa hoi va da cung nguoi vo goc Pakistan no sung ban chet cac dong nghiep  ngoi an chung voi anh ta truoc do vai phut.

          Mua Giang Sinh nam nay khong co tuyet nhieu nhu moi nam.  Trai lai co mua va loc xoay.  O Texas va Anh co lut.  Do la mot bat thuong ve thoi tiet

          Nam nay co hai quoc gia Hoi Giao tren the gioi khong cho cu hanh le Giang Sinh:  Brunei va Somalia.  Ky thi va co chap ton giao duoc dao sau khi nhan loai buoc sang the ky XXI.

          Tan Nien 2016 duoc chao don trong canh nom nop su lo so khung bo o Paris, Brussels, Munich, Rochester, New York v.v.  Au Chau rung dong khi con so di dan Hoi Giao tu Syria, Iraq, Afghanistan va cac noi khac len den 1 trieu nguoi vao cuoi nam 2015.  Nuoc Duc ‘anh hung’ trong viec vui mung don nhan nguoi di dan Hoi Giao.  Ba thu tuong Merkel duoc xem la nhan vat trong nam.  Khong biet 01 trieu nguoi se dinh cu o Duc hay duoc phan chia ra cho cac nuoc.  Cac quoc gia Au Chau bat dau chia re nhau ve van de thu nhan nguoi di dan Hoi Giao  giua luc kinh te cua ho khong co dau hieu lac quan.  Mot mat Duc hoan hi don nhan nguoi di dan Hoi Giao mat khac Duc lai phien trach Hy Lap cho nhung nguoi di dan muon duong tien ve Duc va cac nuoc Bac Au.  Cac ung cu vien tong thong Hoa Ky cung co dau hieu ‘hoan hi’ ngoai tru ong Trump thang thung noi nguoc lai va vi vay ong bi tan cong tu moi phia.  Ong co ve la ung cu vien khong can dac cu!!  Nhung cuoc tham do cho thay ong luon luon dan dau trong cac cuoc tham do duan luan cua cac ung cu vien Cong Hoa.  Ong lam cho ngoi sao ong Jeb Bush lu mo mac du ong nay rat manh trong dang Cong Hoa  va duoc nhieu dan bieu, nghi si va truyen thong Cong Hoa ung ho.  Ong Trump chua duoc mot dan bieu, nghi si Cong Hoa nao len tieng ung ho ca mac du ong luon luon dan dau trong cac cuoc tham do du luan tu nhieu thang qua.  Khac voi ong Jeb Bush, ba Hillary Clinton va cac ung cu vien Dan Chu va Cong Hoa khac, ong Trump khong co ai phu giup ve tien bac ca.  Moi tuan ong chi 2 trieu tien nha de trinh bay lap truong cua ong hon la hy vong duoc dang Cong Hoa de cu ra tranh cu.  Ve van de di dan Hoi Giao ong di sau Ba Lan khi nuoc nay tuyen bo chi nhan nguoi theo dao Thien Chua ma thoi.  Nhat Ban va Dai Han san sang giup do tien bac nhung khong nhan nguoi.   

          Ban nghi sao neu co nguoi o dau nha ban ra linh ban dung an cai nay, dung an cai kia ma phai an nhu anh ta?  Ban nghi sao khi nguoi o dau ra linh ban dat ban tho noi khac noi ban dat va sau cung bao ban dep cai ban tho do di?  Ban hay noi ra tam trang cua ban- vat bo su so set qua mot ben- ve nguoi o dau nhu tren.  Tien nhan nguoi Viet Nam co cau nhap gia tuy tuc vi minh khong phai la chu nha nen phai tuan theo qui luat hanh su cua nguoi o dau la phai theo ne nep san co cua chu nha.  Chuyen don gian va de dang la minh muon sap xep theo y minh hop voi phong tuc, tap quan va ton giao cua minh thi minh tro ve mai nha xua cua minh.  Luong tri va su cong bang khong cho phep minh loi dung su hoa nha va tu te cua nguoi khac doi voi minh (cho minh tu do, co su song am no, duoc luat phap bao ve, tuong lai day hua hen (neu co kha nang va sieng nang) de chong lai ho voi y muon diet ho de doat nha.  Khi nguoi hien lanh va tu te khong con hien lanh va tu te e rang co lam chuyen khong lanh xay ra giua doi ben.

          Giua luc chuyen khung bo va ton giao lien tuc dien ra thi Trung Quoc tuyen bo cho ra doi chiec hang khong mau ham thu nhi de dam bao chu quyen cua ho tren Luoi Bo chin doan.  Chiec hang khong mau ham thu nhat (Liaoning- Lieu Ninh) la hang khong mau ham cu cua Ukraine ban cho Trung Quoc ve son sua va trang bi.  Chiec thu nhi nay se do Trung Quoc dong dua theo ky thuat cua chiec Liaoning theo mau cu cua Lien So.  Chi can chiec hang khong mau ham mua lai cua Ukraine Trung Quoc thua suc hu doa cac nuoc Dong Nam A roi.  Nhung voi chiec thu hai chua chac ho lam cho doi thu cua ho (Hoa Ky, Nhat Ban...) lo so.  Nguoi biet lam banh pizza chua chac da mo tiem banh pizza thanh cong.  Theo nhan xet do thi, tu viec dong duoc chiec hang khong mau ham cho den viec xu dung no thuan thuc, cho phi co phan luc xuat phat va tro ve hang khong mau ham an toan doi hoi kha nhieu thoi gian.  Du sao tin Trung Quoc se co hang khong mau ham thu hai cung la hung tin cho su an binh cua Nhat, Taiwan (Dai Loan) va cac nuoc Dong Nam A trong nam 2016.

          Viec Saudi Arabia xu tu 47 nguoi trong do co mot giao pham Shiite la Nimr al- Nimr ve toi khung bo nhu do them dau vao ngon lua chien tranh giua Hoi Giao Sunni- Shiite o Trung Dong.  O Yemen, chanh phu do Saudi Arabia ung ho bi nhom noi day Shiite lat do.  Uoc muon lat do Assad o Syria cua  Saudi Arabia chua duoc toai nguyen.  Assad van con ben vung nho su ung ho tich cuc cua Nga, Iran (phai Shiite), Hezbollah (thuoc Hoi Giao Shiitee o nam Lebanon).  Iran banh truong anh huong o Iraq, Syria va Yemen. Do la su chua xot  doi voi Saudi Arabia.  Lieu Bahrain co yen on voi da so nguoi Hoi Giao Shiite trong khi vi vua thuoc phai Sunni?  Saudi Arabia  la to dinh Hoi Giao, dai dien cho Hoi giao phai Sunni.  Iran dai dien cho Hoi Giao Shiite.  Hai nuoc hien dang kinh bang nhau va doan giao sau vu  xu tu mot giao pham cua phai Shiite.

          Ong Putin cho rang NATO la moi de doa doi voi Nga.  Nhu vay Putin sap co hanh dong quan su o dong Ukraine va cac cuu Cong Hoa So Viet o phia nam Lien Xo de giet chet uoc vong cua cac cuu Cong Hoa So Viet muon gia nhap vao NATO hay Lien Au.

          Tong thong Erdogan cua Tho Nhi Ky ra linh ban rot phan luc co Nga va co loi danh thep voi Putin:  Dung dua gion voi lua!  Roi ong cao hung muon co duong loi giong Hitler de duoc thanh cong de dang hon!  Nhieu nguoi lien tuong ong Erdogan muon tai lap de quoc Ottoman o Trung Dong hay it ra muon co mot che do chanh tri thoi tien  Mustafa Kemal.    Do Thai bat dau quan tam den nguoi A Rap song tren lanh tho Do Thai sau vu ban giet hai nguoi Do Thai trong quan ruou o Tel Aviv trong dem giao thua 2016.                       

          Nhung dau hieu bat thuong tren cho thay con chim hoa binh dang dau nang hon la than dau nien lai kien thai binh.

          Tren lanh vuc khoa hoc ky thuat nguoi may cang ngay cang tinh vi.  Nguoi may co the lam bat cu chuyen gi tu nang nhoc, kheo leo den tiep ky xu van khon ngoan.  Nguoi may co the la mot cong nhan, mot nguoi giup viec, mot nguoi noi tro trong gia dinh!  Nan that nghiep khong sao tranh duoc.  Vi chu nhan mua nguoi may lam viec tranh moi su tranh chap ca nhan lan phap ly giua chu- tho.  Nguoi may khong doi tang luong hay tang xang nhot.  The la loai nguoi tang moi nam tren 100 trieu nguoi.  Cu 10 nam nhan loai tang len tren 1 ty nguoi.  Den ngay nao do co chien tranh xa hoi giua cong dan trong nuoc va nguoi may, nhung nguoi gay that nghiep cho cong dan trong nuoc.  Nguoi may cang tinh vi tat co nhieu tat binh.  Binh ghe gom van la binh vi trung.  Loai nguoi that nghiep con bi binh do nguoi may gay ra va khong co tien mua thuoc chua mac du chua biet la binh gi!.  Cang tinh vi, nguoi may tat co tuoi tho.  Khi ve gia than kinh nguoi may suy giam.  Ho noi con len chay ra khap pho gap ai chem nay khong can thu han hay noi len to kho loai nguoi boc lot chung vi chung biet noi.

          Cung tren lanh vuc khoa hoc nguoi ta phan khoi voi hy vong cat xen, tay rua tinh trung cua nam gioi de co nhung dua con thong minh xuat chung theo y muon.  Di nhien chi co nhung nguoi ‘uu tu’ giau tien bac va quyen the trong xa hoi loai nguoi moi co nhung nguoi con ‘than dong’ theo y muon nhu vay.  Nhung cap vo chong dat danh vong to lon vi co con ‘than dong’ lai phai den bu bang mot gia khong nho ve nhung nguoi con ‘than dong’ bien che hon la thien phu nay.  Nhung nguoi may ha khong thong minh nhu than dong?

          Vao thap nien 1860 khoa hoc ky thuat moi phat trien ma tien si Phan Thanh Gian da viet:

Ba ban xao ke te thien dia,

Duy huu tu sinh Tao Hoa quyen.

          Nhan xet nay cua mot cuu than trieu Nguyen den bay gio van con gia tri cao.  Du tri tue con nguoi vuon cao den dau no van nhuong quyen tu sinh cho dang Hoa Cong.  Su tranh quyen giua nguoi va dang Hoa Cong nhu cuoc chay dua day nguy hiem giua xe ngua va phi co vay.

GIAY

          Van minh loai nguoi bat dau tu su phat minh ra chu viet va giay.  Truoc khi san xuat ra giay nguoi Ai Cap co ghi chep cac su kien tren nhung manh dat set.  Nguoi Trung Hoa ghi tren nhung the tre. 

          Trung Hoa phat minh ra giay duoi trieu nha Han vao nam 100 truoc Tay Lich.  Giay duoc lam tu cay giau mang ten khoa hoc Broussetia papyrifera hay Morus papyrifera hay ro rang hon la Papyrius papyrius.  Nguoi Nhat cung lam giay tu cay giau nay, di nhien sau Trung Hoa.

          O An Do giay duoc san xuat vao koang the ky V sau Tay Lich.  Khi de quoc Hoi Giao xam chiem tieu luc dia An Do nam 700 sau Tay Lich ho nhap cang giay tu Trung Hoa.  Mai den nam 800 sau Tay Lich ho moi san xuat giay dung trong de quoc Hoi Giao.    

          Ai Cap phat minh ra giay papyrus tu cay coi Cyperus papyrus tu nam 3000 truoc Tay Lich de thay the cac ban dat set cong kenh bat tien.  Cay coi Cyperus papyrus moc rat nhieu doc theo thung  lung song Nile.  Mai den nam 1000 truoc Tay Lich giay papyrus moi duoc pho bien rong rai o Tay A tuc Trung Dong bay gio.  Giay papyrus (co nghia la cai gi thuoc ve nha) duoc quang ba o Hy Lap va de quoc La Ma.  Vao the ky VII sau Tay Lich, Hoi Giao truyen ba khap Trung Dong va Bac Phi.  Ai Cap tro thanh quoc gia Hoi Giao.  Vao nam 700 sau Tay Lich de quoc Hoi Giao mua giay cua Trung Hoa va hoc cach lam giay cua Trung Hoa.  Tu do giay lam tu cay coi Cyperus papyrus khong con duoc luu dung o Ai Cap nua.

          O Au Chau nguoi ta chua biet lam giay ma phai dung da thuoc nhu da truu, da de  de lam giay viet.  Giay do goi la parchment (parchemin).  Chu parchemin tro thanh manh bang vi ngay xua cap bang duoc viet tren manh da thu cang mong va cuon lai.  Cho den the ky X,XI, XII cac van bang, van ban duoc viet tren tam da nhu the.  Cac ban van duoc cuon tron de luu giu.  Giay duoc nhap cang tu Trung Hoa rat dat tien.  Den nam 1250 Y san xuat giay bang kinh nghiem hoc cua Trung Hoa.  Giay do Y san xuat duoc ban khap Au Chau.  Vao thoi nay cac thanh pho cang cua Y nhat la Venice tro nen hung vuong nho buon ban huong lieu do nguoi A Rap mua tu Nam A, Dong Nam A va to lua tu Trung Hoa ve ban lai.  Mot nguoi Venice ten la Marco Polo (1254- 1324) dung duong bo de den Trung Hoa nam 1271 thoi nha Nguyen (Yuan).  Ong luu lai do den nam 1295 moi ve nuoc.

          Nam 1338 mot tu si nguoi Phap san xuat giay.  Mai den the ky XV Duc moi san xuat giay.  Nam 1453 Gutenberg phat minh ra may in de in Thanh Kinh.

          Cac loai thao moc thuong duoc dung de lam ra bot giay la coi Cyperus papyrus, cay giau Broussonetia papyrifera, cac loai cay hinh non o vung khi hau on doi nhu thong, tung, bach...Tre, lau say, ba mia deu co the dung lam bot giay. 

          Giay co vai tro toi u quan trong trong doi song cua loai nguoi.  Khong the phat trien giao duc neu thieu giay.  Khong the quang ba tin tuc sau rong trong quan chung neu khong co giay de viet bao.  Tien bac duoc in tren giay (chi te) giup cho viec giao hoan duoc nhanh chong va de dang.  Cap bang, ban khen, thuong phat deu duoc viet tren giay.  Giay cung duoc dung lam tien bac, nha cua, xe co de dot, goi xuong am phu cho nguoi chet o coi am.  Trong nha khong co giay thi kho dam bao su sach se, ve sinh.  Su tieu dung giay do luong muc song cao thap cua mot dan toc. 

          Thu Vien la kho sach bao.  So luong giay trong thu vien cang lon cang chung minh trinh do van hoa cua mot nuoc.  O diem nay Thu Vien Quoc Hoi Hoa Ky (Library of Congress) la thu vien lon nhat the gioi ve kich thuoc cua Thu Vien, so luong, sach, phim anh, bao chi va tai lieu khong nhung cua Hoa Ky ma con cac nuoc khac tren the gioi.

          Trong chung muc nao do ky nghe giay mang loi nhuan ngang hang hay hon ky nghe det vi ai ai cung dung giay hang ngay nen so luong tieu dung rat cao.  Giay dung de van thuoc la dat tien  co gia cao nhu to lua qui.

CAY VIET

          Khi ky thuat cua loai nguoi con vung dai nguoi ta phai dung long ga, long vit de lam viet.  Vi vay ma co chu Plume.  Truoc kia nguoi Trung Hoa dung truc gan long thu chuot nhon lam viet.  Cay but nay cham vao nghien muc Tau, nhung the muc hinh vuong mau den mai voi nuoc cho ra muc den de viet.  Ngay xua  nguoi ta noi Van hay, chu tot nghia la nguoi hoc gioi  phai la nguoi viet chu tot.  Dieu nay co the dung cho viec hoc chu Nho hon la ngon ngu theo mau tu La Tinh.  Vi chu Nho co net dam va day va net mong va nhat nhu mot buc ve.  Chu nghia nhu rong bay phung mua la the.

          Tu khi hoc chu quoc ngu theo mau tu La Tinh hoc sinh Viet Nam dung cay viet gom co hai bo phan: cang viet va ngoi viet.  Co ba loai ngoi viet: ngoi viet thuong dung, ngoi viet la tre nho hon nen net chu cung nho va ngoi viet ‘rong’ de viet cac mau tu cau ky va nghe thuat.  Muc dung trong truong hoc hay van phong la muc tim hay muc xanh.  Muc do chi danh cho cap chi huy phe trong cac van ban ma thoi.  Muon co muc viet phai mua vien muc tron va giep mau tim hay mau xanh de ngam voi nuoc it ra 12 tieng dong ho moi co muc  viet duoc.  Khong phai noi nao cung co ban muc vien neu khong phai la cu dan thanh thi.  Nhieu hoc sinh phai nho long tu thien cua ban be cho cham muc.  Dang viet bai chinh ta nua chung bi ban doi y dung tay day binh muc khong cho cham nua thi bai chinh ta bi 0 diem ++++ vi co vo so loi!!  Do la ket qua khung khiep do long tu thien kho can cua ban huu ma ra.

          Chien tranh dua day nhieu nguoi dan nong thon ra thanh pho de duoc an ninh va huong chut anh sang cong ly thay vi song phap phong lo so canh bat bo ban ngay, thu tieu ban dem.  Viet may, viet nguyen tu (viet bi), binh muc Waterman tro thanh vat dung sang trong day tinh van hoa ‘tan thoi’ cua nguoi an hoc o thanh thi.  Cay viet may Stylo la uoc mong khong thanh cua toi thuo au thoi.  Toi co ngo dau toi duoc day bai hoc ve su binh dang va dong nhat ma khong hay.  Thuo au thoi cua toi hoc tro di hoc di chan khong (chan dat, chan tran), dung muc tim, ngoi viet la tre, quan ao nguoi nao cung co vet muc xanh hay tim.  Tay chan cung vay.  Trong cai chung nhu vay lam sao minh thoat ra duoc bang cach mang viet may trong nguoi.  Do la cay viet cua nguoi lam viec ban giay cho khong phai cua hoc tro.  Toi con nho co mot lan toi bi ban dap xe dap gay thuong tich duoi got chan lam doc.  Toi phai xuc thuoc va bang got chan.  De vet thuong khong bi dinh bui, bun, sinh toi phai mang guoc di hoc.  Ban be toi khong thuong hai got chan cua toi ma theo choc pha toi vi mang guoc di hoc.  Chua het.  Ho cho khi chan dau cua toi roi khoi chiec guoc trong gio hoc thi ho len lay chiec guoc giau di.  Moi lan tan hoc toi phai vat va di tim chiec guoc.  Co khi ho lieng no ra ngoai cua so khien cho viec tim kiem chiec guoc gian nan hon.  Cuoi cung toi danh phai di hoc chan dat mac cho dat bui bam vao vet thuong sau got.

          Khi hoc trung hoc toi cuong quyet mua mot cay viet Parker, ly tuong cua doi toi.  Toi yeu no lam.  Viet Parker ma xai muc Waterman thi chu nghia tuon trao.  Mot hom toi len xe buyt tu Cho Ben Thanh ve Da Kao.  Xe dong khach nhung toi cung rang duoc len xe.  Vua len xe toi nhin vao tui thi that cay viet Parker bien dang.  Mot nguoi hanh khach thay toi bien sac lien hoi.  Toi cho ong ay biet toi bi mat cay viet Parker.  Ong ay noi : “Thang T. lay roi!”  Ong bao toi xuong xe va chi toi qua mot tiem nuoc cung day voi nha sach Le Phan va gap mot thanh nien loi 20 tuoi va manh dan noi voi no rang: “T. May tra cay viet lai cho tao!”  Vi tiec cua, nhat la cua ma minh yeu qui va uoc mo thuo au thoi, toi xuong xe va di theo huong ong hanh khach vua chi.  Den noi toi gap mot thanh nien dung nhu ong hanh khach noi nhung lam sao toi dam bao anh ta tra cay viet cho toi.  Khong kheo bi cho map don.  Thay khong xong toi tro lai ben buyt di ve Da Kao, long buon ruoi ruoi.  Vu tru thang bang.  Anh chang moc tui lay cay viet Parker co le vui lam.  Ve phan toi, giac mo vua thanh su that da voi bay di.

          Hoc dai hoc toi dung viet Parker roi Pilot khi loai viet nay bat dau tran vao thi truong Nam Viet Nam.  Ra day hoc toi van con dung viet Pilot va muc Waterman nhu thoi quen da xai luc o bac trung hoc.  Viet cu tiep tuc mat khong phai do moc tui ma do toi lang quen. Cho den ngay khong con day hoc toi khong xai cay viet nao nua. 

          Khi den Hoa Ky toi quen mot ong chu Food Store, doc gia cua to Bilingual Bulletin do toi chu truong.  Do la O. Schambeau, mot nguoi cao nien mang hai dong mau Phap va Indian mien Nam Hoa Ky.  Ong than thien voi toi qua cac bai viet.  Ong chiu doc co nghia la ong co quan tam den tinh than nguoi viet vi ong rat ban ron trong cong viec hang ngay.  Ong noi voi toi ong bat dau lam viec tu 03 gio khuya moi ngay.  Khi toi khen ong la mot nha kinh thuong gioi ong cho biet nguoi gioi la cha ong.  Ong chi la nguoi thua huong va cam cu cho su nghiep cua cha ong ton tai ma thoi.  Mot hom ong moi toi ve nha an com.  Toi ngac nhien khi thay trong nha ong co nhieu co vat Dong Phuong tu Nhat, Trung Hoa, Trieu Tien, Indonesia.  Ong cho biet ong thich co vat Dong Phuong tu khi tham du chien tranh Trieu Tien ve.  Sau bua com ong tang toi cap viet hien toi van con giu nhu mot vat ky niem cua hai nguoi khong dong chung, khong dong van nhung dong tu tuong.  Toi va ong Schambeau xa nhau ngan dam va mai mai khong con gap nhau  nhung cap viet lam cho chung toi luon luon gan nhau.  Vinh biet O. Schambeau!

         

  =========================oooooooooooo===================================        

   

chen duxiu không chắc là do thái hay lai do thái nhưng chắc chắn ông là người tàu theo đạo do thái. Tiếng anh gọi ông là Chinese Jew. Xin mời thầy và các anh chị xem tài liệu đính kèm Sent from Yahoo Mail on Android

---

From: david pham <davidlanpham@hotmail.com>;
To: Anh Duong Van <duongvananh1947@yahoo.com>; anh hang <anhnguyethang2009@yahoo.com>; Cai Do thi <caithoado@yahoo.com>; Cai Do thi <tupham768@yahoo.com>; Catherine Do <catherinedo45@icloud.com>; Che Khong Thi <nguoidep4444@yahoo.com>; Chi Nguyen van <chivng@gmail.com>; Chien Le Ngoc <toannguyen1937@yahoo.com>; Chieu Nguyen Ngoc <pacificmachineco@netscape.net>; Cung Nguyen Dang <cungdangnguyen@hotmail.com>; Diem Chi Nguyen Hong <kichanhmagazine@yahoo.com>; Duc Nguyen Viet <bandaoduc.healthresearcher@gmail.com>; Dzung Do <dzung47@hotmail.com>; Ga Ta Van <tavanga2010@yahoo.com.au>; Hung Le Tan <letanhung1945@yahoo.com>; Hung Nguyen Manh <ltknmh5965@yahoo.com>; Khanh Nguyen Buu <khbd.tdt@gmail.com>; Khoa Pham Duc <phamkhoa@sbcglobal.net>; khuong van lich <lichk@yahoo.com>; Ky Pham <phamky415@yahoo.com>; Lam Pham Van <lm_pham@yahoo.com>; Lich Khuong Van <kvlemail@gmail.com>; Linh To Hong <tolinh5@gmail.com>; Loc phan Tan <locphan@live.com>; Loc phan Tan <locphan@outlook.com>; Loi Ngo dinh <anh_do56@yahoo.com>; Lu Phuong <lpham98@gmail.com>; Ly Nguyen thi <lyynguyen49@gmail.com>; Mai Nguyen <haumainguyen@yahoo.com>; Mon Hoang ngoc <hoangmon@yahoo.com>; Muot Nguyen Van <hanhgieng@gmail.com>; nga le thi <ngaledh@yahoo.com.au>; Nga Nguyen kim <kimnga@yahoo.com>; Ngọc Ninh Phạm <mevoninh5371@gmail.com>; ngoc phan <ngockimphan@yahoo.com>; Ngoc Phan <ngockimphan@icloud.com>; Phan Nguyen Duc <nducphan@yahoo.com>; Phan Nguyen Duc <nducphan@gmail.com>; Phong Nguyen Cong <dentistphong@yahoo.com>; Phung Diana <diana_4750@yahoo.com>; Phuong Lam Thi <phuongquangltk@yahoo.com.au>; Phuong Pham <thltk59@gmail.com>; Quang Hang Dieu <hangdieuquang@yahoo.com>; Quang Nguyen <qvnguyen@tpg.com.au>; Quy Bui <quybui@live.com>; Tao Tran van <tvtao@yahoo.com>; Thanh Dao <thanhduongtx@yahoo.com>; Thanh Huynh <thuynh898@gmail.com>; Thanh Le <tomle0@yahoo.com>; Thanh Tran Ngoc <thanhtran6547@yahoo.com>; Thap Tran <thap10@yahoo.com>; Thi Nam Février <thi.nam@hotmail.fr>; Thi Vuong <thikimvuong@hotmail.com>; Thoa Pham <phamthithoadl@gmail.com>; thu nguyen <thukh858@hotmail.com>; Tien Pham <tienvanpham44@yahoo.com>; Triet Nguyen van <triethop2004@yahoo.com>; Trinh Tran <hnirtt@yahoo.com>; Troi Vu <nguyetpham52@gmail.com>; Tue Truong Minh <tuemtruong@yahoo.com>; Tuyet Mai Thi <lamooninc@aol.com>; Uc Doan Van <ucdoan9@gmail.com>; Viethieu Nguyen <nguyenvh48@yahoo.com>; Vinh Nguyen <ttuong215@yahoo.com>; Vinh Phan Quang <vinhphan55@yahoo.com>; VPHoang <vph2020@yahoo.com>; Sang Nguyen <sangnguyen_240@yahoo.com>; sang tran xuan <sang123@sbcglobal.net>;
Subject: BT Than Huu 82-2016
Sent: Wed, Jan 6, 2016 1:24:47 PM 

Men goi cac em BT Than Huu 82. Thy Nam Fevrier: se co chyen ve Hau toc cho em tren trang Chan Phuoc Liem trong vai ngay toi. Phung Thi Thanh:  Sao nho thit vit lai an tom hum va ngheu so?  O mien Dong Bac gan Maine nen an Lobster cho chac an.  Co le cac chau nghi vay. Nguyen Thi Mai:  An thit vit ma an banh kem.  Coi chung mang vao nguoi nhieu chat Han Lam Thi Phuong luc o dau ma co hinh con vit Xiem bam tron qua!  Mon vit Xiem ham dat set  phong theo mong ga dap dat sret dem ham roi dap lop dat set kho ra de lay thit. Vit Xiem to con, nang li nhung de chet vi dich. Khong co loi ich kinh te nen khong ai dam nuoi bay ma chi nuoi vai con quanh nha de an thit.  Ket qua: giong nay de bi extinction. Nguyen Van Quang:  Hoi ngac nhien ve bai ma em fwd ve Tran Doc Tu (Chen Duxui) lai Do Thai- hoi la.  Toi chua he thay mot tai lieu nao noi nhu the ngoai tru ong bi len an la Trotskyite ma Trotsky la nguoi Nga 100% mau Do Thai.  O Trung Hoa co nhieu nguoi Do Thai o Nga sang ty nan  de tranh su dan ap cua Stalin sau khi Trotsky (goc Do Thai) bi ha be.  Hau het cac dang vien cao cap CS Nga thoi cach mang thang 10 la nguoi Nga goc Do Thai.  Lenin cung co mau Do Thai (ben me).  O TBLA co mot oblast danh cho nguoi Do Thai hau nhu bi day va co lap o do (Oblast: tinh cua Nga).  Do la nguyen nhan tai sao co nhieu nguoi Do Thai o Trung Hoa.  Nhung chuyen Tran Doc Tu lai Do Thai thi toi khong thay tai lieu nao noi nhu tac gia bai viet.  Van Su Lanh Thay Lan phamdinhlan (david)

__._,_.___

Attachment(s) from CongTuHocMon | View attachments on the web

1 of 1 File(s)

KE TOC THAN PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

Cac em than men,

Men goi cac em bai viet ve Ke toc.  Co bai ve Taiwan II da duoc danh dau va post art2all.net.  Neu cac em muon biet ve Taiwan thi co the vao de de doc de hon vi da danh dau.  Bai Ke toc nay di sau bai viet ve Vit.

Cam on Phuong co nhiu anh ve Vit Xiem.  Chi Lien Nhu hua se soan cac hinh chup ve Vit cua album cua chi chup o nhieu quoc gia khac nhau.

Van Su Lanh

Thay Lan

phamdinhlan (david)

KÊ TỘC THÁN

PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

          Dai dien Ke toc tren hoan vu la lao Ga Noi Cao Lanh.  Lao mac chiec ao ngan de lo cai co do, to va dai.  Trong lao con trang kien lam.  Chan lao con an dau bot nghe ma lao tu thoa truoc khi trinh bay de tai Ke Toc Than.  Den hoi truong lao dap canh  va gay mot hoi dai.  Xem chung lao con nhieu sinh luc lam.  Trong lao rat tu tin va thich chien dau.  Lao yeu cau ban nhac troi ban Ke Toc Hanh Khuc va ban Ke Toc Chieu Hon Khuc truoc khi lao len dien dan.  Duoi day la bai bao cao cua dai dien Ke toc.

****

          Ke toc chung toi la dieu toc som giao tiep voi loai nguoi tu 5000 nam truoc Tay Lich o Trung Hoa, 2000 truoc Tay Lich o An Do.  Tren mo cua Pharaoh Tutukhamen (1350 truoc Tay Lich) co hinh con Ga.  Ga duoc thuan hoa o Hy Lap vao the ky IV hay V truoc Tay Lich.

          To tien cua Ke toc goc o Nam A va cac nuoc Dong Nam A.  Do la nhung vi Ga Rung mac ao do, vang, xanh, trang, den, mong do, mo vang va nhon rat uy nghiem mang ten La Tinh Gallus gallus.  Ga Rung duoc thuan hoa mang ten khoa hoc Gallus gallus domesticus thuoc gia dinh Phasianidae.  Duoi day la cach goi cua Anh va Phap ve dong toc ho Ke tuc Gallus:

Quoc Gia      Ke                Nam Ke                  Nu Ke           Au Ke

Anh               Chicken         Cock, Rooster         Hen              Chick

Phap             Poulet           Coq                        Poule            Poussin

          Quan ao nam Ke dep va luom thuom hon quan ao cua nu Ke.  Mau sac quan ao Ke toc gom co:

-  mau hon hop do, vang, den, xanh cua cac cac nam Ke trong rat dep mat

-  mau den (Ga O hay Ga Qua)

-  mau trang (Ga Ac hay Ga Ri - quan ao trang nhung mo, chan va da thit den); Ga trang

          con goi la Ga Chuoi (Bach Ke- Bach Ke Xich Chuy thoi Hau Tran) nhung chi co

          quan ao trang cho da thit khong den nhu Ga Ac.

-  mau do (Ga Dieu) (Dieu: Dao: mau do)

-  mau vang nhat (Ga Phen)

-  lom dom trang (Ga No)

          Su phan biet giua nam Ke va nu Ke tuong doi de dang can cu vao quan ao sac so va luom thuom, mong do va cao, mong vuot dai va ben nhon cua nam Ke.  Di nhien nam Ke to lon va nang can hon nu Ke.  Chi co nam Ke gay ma thoi. 

Giong           Chieu Dai                Trong Luong

Nam Ke        65- 75 cm               1.5- 3 ki- lo

Nu Ke           42- 50 cm               1.0- 2 ki- lo

          To tien cua Ke toc tren the gioi co 05 chi toc lon:

1.  Gallus gallus murghi o Bac va Dong Bac An Do

2.  Gallus gallus spadiceus o Yunnan (Van Nam), Mien Dien, Thai Lan, Ma Lai, Indonesia

3.  Gallus gallus jabouillei o Bac Bo Viet Nam, Yunnan, Hainan (Hai Nam)

4.  Gallus gallus gallus o Nam Bo Viet Nam, Thai, Lao, Cambodia

5.  Gallus gallus bankiva  tren dao Sumatra, Java, Bali (Indonesia).

          Ke toc bay duoc nhung khong bay xa (khong qua 100 m).  Thi giac, thinh giac cua Ke toc rat ben nhay.  Nhung vao buoi toi thi giac cua Ke toc bi giam rat nhieu.

          Ke toc song bang cach buoi dat de kiem thuc an nhu thoc, lua, hot, co, trung, de, kien va cac loai bo sat nho. Ke thu cua Ke toc la bon Chon Cao, Dieu, Qua, Chuot.  O Viet Nam cac au nhi Ke toc chay chui nhui ve voi me khi nghe tieng Dieu! Dieu!

          Xa hoi Ke toc la xa hoi da the.  Mot nam Ke co the co nhieu the thiep.  Ke toc thuan hoa duoc loai nguoi lot o gium truoc khi sinh.  O duoc lot bang rom hay la cay.  Moi chi Ke sinh tu 5 den 10 trung.  Trung Ga nho hon trung Vit va co mau vang- do nhat.  Nu Ke ap trung trong vong 3 tuan thi trung no.  Ga con moi no co long min rat dep.  Khi duoc 05 tuan Ga thay long.  Den tuoi 12 tuan tuc 3 thang tuoi Ga me khong con cham soc con nua.  Cac thieu nien Ke toc tu lap va tu tim bay cho minh.  Khi Ga duoc 05 thang tuoi nam, nu Ke bat dau bat cap de truyen tu luu ton.  Ngay nay, nham muc dich gia tang muc san xuat Ke nhuc, loai nguoi thanh cong trong viec thu tinh nhan tao cho cac nu Ke.  So Ga tren the gioi hien nay tren 50 ty.  Cac quoc gia chan nuoi Ga nhieu  tren the gioi xep theo thu tu sau day: Trung Quoc, Hoa Ky, Indonesia, Brazil, Me Tay Co v.v.  Ke nhuc duoc tieu thu nhieu so voi cac loai thit khac.  Vi dan toc nao, bat luan ton giao gi, cung an Ke nhuc.  Tin do Hoi Giao khong an thit Heo; tin do An Giao khong an thit Bo; nguoi Do Thai khong an thit Heo.  Nhung tat ca ho deu an Ke nhuc. 

          Loai nguoi lap trai chan nuoi Ke toc de lay thit, trung va long.  Long Ga dung de la choi, don goi hay nem.

          Xua kia loai nguoi giet Ke toc chung toi bang dao.  Ho cat co cac thieu nien Ke toc duoc 3, 4 thang tuoi.  Ngay nay loai nguoi giet va nho long dong ho Ke chung toi bang may vua nhanh lai vua bao dam sach se.  Nguoi Viet Nam dung huyet nhiet cua Ke toc de nau chao.  Than xac nam, nu Ke duoc xe nho tron voi chuoi cay non, bap chuoi, cai bap, ca rot, dam, duong.  Ke nhuc luc nao cung co cu Hanh, Rau Ram hay Rau Hung Que di kem trong mon Ga xe phay hay mon goi Ga.  Toi co hoi tien nhan chung toi ve ly do tai sao co su gan bo giua Rau Ram hay Rau Hung Que voi Ke nhuc.  Tien nhan chung toi lac dau khong biet tai sao.  Chi biet rang, thuo sinh tien, cac cu co can mo Rau Ram hay Hung Que quanh nha.  Ngay ca nguoi an cung khong giai thich tai sao ma chi an theo thong le do ong ba ho  luu lai.  Co le do khai niem han- nhiet ma ra.  Ke nhuc nhiet vi Ga rat so nuoc ma chi tam nang va tam cat ma thoi.  Rau Ram han, che ngu nhiet va tao huong thom cay nong cho Ke nhuc.  Hanh ngua cam cum, mot thu binh ma ho Ke thuong bi.  O thon que nguoi ta chat than xac Ke toc ra tung manh nho nau canh chua voi la dang hay voi thom bam, gia dau, ca bap (okra), ca to- mat, mot it me; hay xao Sa Ot hay kho Gung.  Tu khi tiep xuc voi nguoi Phap thi dan Viet Nam dung Ke nhuc de nau ra- gu (ragout) voi khoai Tay, ca- rot va dau petit pois  hay dung Ke nhuc nau ca-ri theo cach an cua nguoi An Do.  Nhung nguoi sanh ruou ca ngoi mon ngon tren than the Ke toc qua cau:

Nhat phao cau

Nhi dau cheo canh.

Gan, me Ke toc xac nho tron voi moc nhi, bun Tau, trong trang va trong do hot Ga danh tan loang cho vao la mon bac ha (doc mung) va dem chun de an voi banh phong tom Sa Dec.  Sa Dec la thanh pho lon gan sinh quan cua Ga Noi chung toi.  Trong tiec cuoi nguoi Viet Nam thuong dai thuc khach mon Ga rut xuong.  Kheo leo hon la mon Phuong Hoang Ap Trung day huong vi lan nghe thuat trang tri mon an.

          Cuoc doi Ke toc bi de doa thuong xuyen.  Buon nguoi ta cung an Ke nhuc.  Vui cung an. Co khach cung an.  Nhung ngay co trang thanh nien trai trang tu tap nhau dan ca vong co roi giet vai anh chi ho Ke de nau chao, xe phay.  Ho goi do la Vong Co Chao Ga.  Co dam gio, dam tiec, dam cuoi, dam hoi, dam ma, dam cung dinh thi Ke toc bi giet nam la liet duoi dat.  May thang Khuyen nhin Ke toc chet mot cach dung dung vi hang ngay bon chung cung ruot va can, xe cac than thuoc chung toi khong thuong tam.  Chu cua chung cho chung cai gi ngoai vai mieng xuong vung de nuoi duong su trung thanh dien cuong va mu quang cua chung! 

          Nguoi Phap thich mon Ga ro- ti, trung Ga op- la (oeuf sur plat). 

          Nguoi Trung Hoa thich an Ga xoi mo, Ga hap muoi, Ga hap cai be xanh, canh Ga chien bo.  Ho an mon phung chao (tay phuong) de duoc bo gan giong nhu nhieu nguoi an gan Ga de duoc sang mat tren co so an gi bo nay.  Nguoi Trung Hoa ham Ga Ac (Ga Ri) voi cac vi thuoc Bac de tam bo.  Nhung tai sao phai la Ga Ac?  Vi Ga Ac co hai mau:  Trang (quan ao) thuoc hanh Kim tuong ung voi Phoi (Phe) va mau Den (da thit) thuoc hanh Thuy tuong ung voi Than.   Ga duoc ham bang noi dat (Tho) co nuoc (Thuy), than cui chay bung (Hoa) va cac vi thuoc bo luc phu ngu tang (Moc).  Nhu vay noi ham Ga Ac voi thuoc Bac hoi day du Am Duong Ngu Hanh. 

          Nguoi Hoa Ky thich mon Fried Chicken Kentucky voi hinh ong gia rau.  Cac nuoc Au My con lam Ke nhuc vo hop.  Xuong cot Ke toc duoc nau rut ra lam Chicken Broth.

          Trung Ke toc chung toi la thuc an bo duong cua loai nguoi.  Nguoi ta an trung luoc, trung chien chin hay nua song nua chin.  Vao thap nien 1960 o Sai Gon nguoi ta ban trung Ga lon nhung thuc an nay khong duoc huong ung bang hot Vit lon.  O Viet Nam trung Ga dat gia hon trung Vit.  Trung Ga duoc cac ba noi tro Viet Nam dung de lam banh.  Loai nguoi nuoi Ga Co de lam cong tac truyen giong.  Ho nuoi Ga Tre va Ga Noi chung toi de chung toi danh giet dong loai bang chiec mo nhon, doi chan cung nhu da va nhung cua mai nhon doi khi con duoc trang bi bang mot luoi dao nho de giet dong loai khong thu oan doi khi cung chung mot bay bi boi mat de da nhau. 

          Ga Tre nho con, mac ao quan dep de va rong thung thinh.  Ga Noi chung toi to lon, co do, mong do, ao quan don gian.  Doi canh va doi chan cung cap.  Loai nguoi khong cho chung toi gan cac nu Ke so mat suc trong cac tran thi vo song chet voi doi thu khong thu oan truoc do.  Vi bi loai nguoi kich thich tinh hieu thang hay vi ban chat hieu chien, ham vinh quang ma Ga Noi co do quen tinh thuong dong loai?  Chi vi mieng an va su lua chon cua loai nguoi?  Cho den bay gio chung toi van chua tim ra cau tra loi cho cau hoi don gian va tam thuong do.  Chi biet rang sau moi tran danh dam nhau, ke thang bi tan phe.  Ke thua bi dua vao lo nuoc soi.  Ke thang thuc su la loai nguoi.  Ho hay noi: “Song chet mac bay, tien thay bo tui.”

          Ga Noi toi nay da gia.  Cang suy nghi cang ho then.  Vi ham vinh quang, danh du ma bi loai nguoi khich tuong, Ga Noi chung toi tuong minh la anh hung tren mat dat, ton tho khau hieu Ninh Tho Tu Bat Ninh Tho Nhuc.  Vi khau hieu day anh hung tinh nay ma mot ban Ga Noi cua toi bi mot thang Vit Xiem dim chet duoi nuoc vi gay go voi han.  Mot ban Ga Noi khac gay go voi mot thang Ga Tay to lon hon anh ta gap boi.  Hau qua anh ta chet dam mau duoi ban chan day vuot nhon cua thang Ga Tay hung ac va lanh lung!

          O A Chau, Chau My La Tinh, Tay Ban Nha  da Ga la mot mon giai tri.  Den the ky XVII thu vui nay lan rong den Anh.  Nuoi Ga da do la mot cong viec kiem nhieu tien.  Ga da hay la Ga  gioi chiu don, co the danh doc dao bang cach  gay thuong tich tren doi canh cua doi phuong roi tan cong toi tap nham vao dau co doi phuong cho den khi han gut nga hay dau don phai bo chay.  Nhung, thua qui vi, thang hay bai deu nhuc nha nhu nhau.  Nhuc nha khong phai vi thuong tich, vi co thang co thua ma nhuc nha vi canh ‘Ga nha boi mat da nhau’, vi canh danh giet dong loai Ke toc.  Du la Ga Noi, Ga Ri, Ga Tre, Ga Co, tat ca deu thuoc ho Gallus. 

          Gap luc gio lanh giao mua Ke toc bi binh chet hang loat.  Du goi la Ga mac toi hay khoa hoc hon la dich cum gia cam, tat ca deu dan den canh chet hang loat vi dich binh con te hon ca bom dan ma loai nguoi dung de giet lan nhau.  Cam on lao Pham Dinh Lan cuu hai anh chi Ke o An Phu, Binh Duong, bang la truong sinh (la song doi) Kalanchoe pinnata khi hai anh chi nay den thoi ky chay nuoc  dai va nga qui duoi nen dat.  Vua khen lao toi voi hoi lai xem lao co an Ke nhuc khong nhi?  Cau tra loi chac cung khong kho lam phai khong, thua qui vi?  Lao cho biet chi Ke de 49 trung sau khi duoc cuu song.  Anh Ke gap mua khong bo chay nhu truoc kia.  Nhung anh chi Ke khac bi binh duoc loai nguoi cho an Hanh, Toi hoac chat cac ngon chan.   Ho goi cac anh chi ay la Ga Cui neu ho may man thoat khoi Than Chet!

          Vao thoi Trung Co nguoi Phap chon nam Ke lam quoc huy goi la Coq Gaulois (Ga Trong Xu Gaule hay Gallic Rooster)  Bieu tuong nay duoc goi lai khoang 1899- 1914.  Hinh anh mot anh Ke duoc tim thay tren dong tien vang 20 Francs va tren tem tho cua Phap.

          Tu nam 1824 den 1874 dau hieu cua dang Dan Chu Hoa Ky la mot nam Ke.

          Nhan loai xem Ke toc chung toi la dong ho bao thuc, tuong trung cho mat troi luc rang dong.  Nghe nhan Trung Hoa thuong ve hinh nam Ke voi mat troi do choi.  Ho cho rang Ga Ac (Ac: Qua mac quan ao den) xua duoi ta ma.  Do la ly nguoi ta dat tuong Ga tren noc nha va treo hinh vo chong Ga Ac va 05 dua con (Ngu hanh: Kim, Moc, Thuy, Hoa, Tho- Nam Ke: Duong +. Nu Ke: Am - trong nha.  Buc tranh Ga Ac va 5 con noi len day du quan binh Am- Duong Ngu Hanh trong vu tru voi hy vong gia dao am em va hanh phuc.  Nhung an Ke nhuc thi cu an va ham Ga Ac voi thuoc Bac thi van cu ham.  Su khoe cua ho la tren het.  Cang ve gia ho cang qui su song.

          Huyen thoai Nhat cho rang tieng Gay cua nam Ke lam cho nu Than Amaterasu (Thai Duong Than Nu) ra khoi hang.  Theo nguoi Nhat nam Ke la bieu tuong cua su can dam.

          Trong huyen thoai Hy Lap co Ke Ma la mot loai quai vat co minh Ngua, duoi, canh va chan Ga.  Do la Ke Ma Hippalektryon.  Huyen thoai Hy Lap cho thay cac nam va nu Than lan nhan khong it.  Theo do nu Than Aphrodite, nu Than tinh yeu va hon nhan, an o voi Than Hephaestus tren nui Olympia.  Vi Than nay co tuong mao ky di nen Aphrodite co quan he tinh cam voi Than chien tranh Ares.  Thai Duong Than Helios cho Hephaestus biet moi tinh tham kin giua Than Aphrodite voi Than Ares.  Than Hephaestus canh cao ca hai.  Hai vi Than Aphrodite va Ares van tiep tuc yeu nhau.  Ho nho mot cau be canh chung khi nao Than Helios (Thai Duong Than) gan den thi cho ho hay.  Cau be buon ngu nen ngu quen.  Than Helios den ma cau khong hay biet gi de bao cho Than Aphrodite va Ares biet.  Tuc gian ve su tac trach cua cau be, Than Ares bien cau thanh nam Ke de thong bao Thai Duong Than den dung gio!

          Trong Tan Uoc Kinh Matthew 26: 31, Mark 14: 27, Luke 22: 31- 34, John 13: 36- 38 co de cap den su tien doan cua Chua Jesus ve nguoi de tu luon luon gan bo voi Nguoi, Peter, sau bua tiec tien ly nhu sau : “Ta noi voi nguoi rang, truoc khi Ga gay  sang nguoi se choi ta ba lan.” 

          Nhin chung loai nguoi gan lien Ke toc chung toi voi mat troi rat dung.  Nhung bieu tuong, su vi von ve Ke Toc voi Helios, Thai Duong Than, khong du suc cuu Ke toc chung toi khoi bi giet hai hang ngay de boi duong cho loai nguoi.  Khi ngheo ho xem thit Ke toc la thuc an ngon va bo duong.  Khi kha gia ho cho rang da Ke toc an co hai cho suc khoe vi co nhieu cholesterol.  Ho khong thich an chan Ga vi khong co thit nhung ho lai noi: An chan Ga bi rung tay!  Ho khong an mat Ga vi qua nho va so co sau.  Ho dung phan Ga bon cho Ot tot va cay.  Nhung khi bi trai (chicken pox) ra ho cho rang nguoi binh dap phan Ga khien cho binh tram trong hon!  Loai nguoi nhieu chuyen qua!  Qui vi nghi xem, loai nguoi nhieu chuyen qua!  Ho goi nam Ke la cock.  Trong tieng long cua ho cock la bo phan sinh duc cua loai nguoi va dong vat cao cap.  Ho gan tu ay cho nam Ke roi cung chinh ho dat lai van de rang nam Ke khong co bo phan sinh duc.  Chuyen nay doi voi chung toi la mot si nhuc to lon.  Dung la moi thu nay mang xuong tuyen dai chua tan!! 

          Chu Chicken chi Ke toc la du roi.  Loai nguoi chua chiu con cho no them nhung nghia toi tam khac nhu nguoi hen nhat, nguoi dong tinh luyen ai.  Nhung chu chicken- livered, chicken hearted noi len su nhat gan, su hen nhat cua Ke toc chung toi.  Oi loai nguoi!  Sao cac ong an noi doc dia qua!

          Nguoi Viet Nam khinh re Ke toc va bon Khuyen toc qua cau:

Cho cay nha, ga cay chuong.

          Nguoi Anh noi chung toi tu phu, venh vao (cocky) va cung co y nghia tuong tu nhu nguoi Viet Nam khi noi:

As proud as a cock on its own dunghill.

Tu phu nhu nam Ke tren dong phan cua minh.

          Nguoi Anh dung hinh anh cua nu Ke de am chi nguoi dan ba lan at chong qua hinh dung tu henpecked. 

          Chu chick la au nhi Ke toc cung chi dua be.  Tuc ngu Anh co cau:

One chick keeps a hen busy.

          Nguoi Viet Nam noi nhieu ve Ke toc chung toi trong ngon ngu cua ho.  Chang han nhu:

-  Tuoi cap ke: tuoi lap gia dinh

-  Ke bao ap tu: Ga giu Vit.  Do la canh me Ga con Vit.

-  Ke bi: da ga chi da nha cua nguoi gia.

-  Ke bi hac phat:  gia nua voi da nhan nhu da Ga, toc bac nhu loai Hac trang.

-  Ke can: gan Ga an khong ngon, khong bo duong nhung bo khong danh.

-  Ke dau nhuc: num vu phu nu

-  Ke khau nguu hau:  mieng Ga dit Bo

-  Ke Khuyen bat ninh: thoi tao loan Cho khong sua, Ga khong gay.

-  Ke lac cong danh:  cong danh nhu suon Ga.  An khong ngon nhung khong no bo.

-  Ke manh: chung quang ga (nyctalopia); mat khong thay ro vao luc hoang hon.

-  Ke minh Khuyen phe:  canh thanh binh o nong thon noi co tieng Cho sua va tieng Ga gay.

-  Ke nhan: mat Ga.  Do la vet chai (callosity- corn) duoi chan giong mat con Ga.

-  Ke tranh nga dau:  su ray ra, dau tranh am i giua Ga va Ngong

-  Ke quan hoa: hoa mong Ga Celosia cristata mau do hay vang.

-  Ke thiet huong: cay dinh huong Syzygium aromaticum

-  Ke quan hac lap:  con hac giua bay Ga (su lan lon giuua nguoi cao khiet voi ke tam

          thuong).

-  Ke hon huong:  mui huong cua mot loai nhang thom lam cho nguoi ta me hon den khi

          Ga gay sang moi tinh day.

-  Ke gian la hinh thuc giao hop bat binh thuong, khong hop voi tu nhien

-  Meo ma ga dong:  cum tu co nghia xau ap dung cho ke dam loan lam tinh o bat cu noi

          nao nhu Meo bat cap ngoai nghia dia hay Ga Dong (Ech) ngoai dong vao nhung

          dem mua.

-  Chay lang xang nhu Ga mac de:  dien ta trang thai ban ron cua nguoi thieu binh tinh

          truoc nhung van de cap bach.

-  Ga de ga cuc tac:  vo tinh noi ra nhung dieu da lam mac du khong ai biet!

-  Ga trong nuoi con:  noi len canh nguoi dan ong goa vo phai dong vai nguoi me nuoi

          con.

-  Me Ga con Vit: canh nguoi me vua nuoi con ruot cua minh va nhung nguoi con khac

          dong nhung cung co tinh thuong.  Nguoi ta thuong cho trung Vit vao o Ga ap

          nhung phai tinh ky luong ve ngay Ga Ap va trung Vit da duoc ap bao lau vi Ga ap

          21 ngay thi no.  Trung Vit phai mat tu 28- 30 ngay moi no.  Neu de trung Vit chua

          ap vao o Ga moi ap thi trung khong no ra con duoc.  Khi Ga no, Ga me suoi am,

          huong dan va cham soc cho dan con dong loai Gallus va dong con thuoc dong

          Anas.

-  Ga mo:  Ga co sau trong mat, am chi nguoi kem coi, thieu khon ngoan, sang suot va

          kinh nghiem song.

-  Ga mo cua ma: am chi nguoi kho khao.  Theo nguoi Viet Nam Ga mo cua ma deu la

          nu thieu nien Ke toc.  Nguoi ta cho rang Ga mo cua ma de nhieu trung.

-  Mat Ga mai:  thay tuong so cho rang nguoi co mat Ga mai la nguoi thu dai va hiem

          doc.

-  Ga mai da Ga co:  canh nao loan gia dinh khi nguoi vo hiep dap nguoi chong

-  Ga mai gay:  la diem bat lanh trong lang xom:  diem hoa tai hay trom dao.

          Ve phuong dien y hoc nguoi Viet Nam co cau:

Cho lien da,

Ga lien xuong.

          Trong truyen ke ve Cong Quynh co chuyen Ga trong thien bi Ga Choi da chet.  Ga Trong Thien la nam Ke bi hoan nen chi map ma khong con dung tinh va suc manh cua nam Ke nen bi Ga Choi chuyen nghiep giet chet de dang trong mot tran dau khong can xung.  Truyen ke nay nham xia xoi cac hoan quan co nhieu quyen hanh sinh sat duoi thoi vua Le chua Trinh.

          Duoi thoi Phap thuoc co chuyen ‘Encore un’ (Them mot cai nua) day ngao nghe cua thi dan biet tieng Phap doi voi dan nong thon khong biet tieng Phap ve mon Ga ro-ti o nha hang. Chang Mo co nhieu tien nhung ngay nao vo chang cung cho chang an com voi mam nem hay mam ham vi.  Mot hom chang ra nha hang va quyet an mot bua com ngon cho giong Tay.  Thuc don trong nha hang Tau sang trong viet thuan bang tieng Phap.  Mo long cong khong biet goi mon nao.  Anh ta lay ngon tay ra tren bang thuc don va goi nguoi boi ban dem cho anh mon ay.  Nguoi boi ban mang len cho anh mot to com trang va mot dia mam ham vi.  Anh that vong.  Nhin anh Tay an Ga ro-ti xong keu nguoi boi ban den va noi: “An- co on.” (Encore un).  Vai phut sau nguoi boi ban mang len mot con Ga ro- ti khac.  Mo rang an het phan an ma anh goi roi keu nguoi boi ban va noi bang tieng Phap: “An-co on.”  Trong khoanh khac nguoi boi ban mang cho anh mot to com va mot dia mam ham vi khac.  Mo ta hoa tam tinh.  Viec an com Tay cua anh tro thanh con ac mong.

          De cap den Ke toc chung toi ca dao Viet Nam co cau:

Mau Ga thi tam xuong Ga.

Mau Ga dem tam xuong ta sao danh.

va cach dung mau sac cho dong vat trong ngon ngu Viet Nam:

Ngua kim, Ga chuoi, Cho co,

Meo mun, Cho muc, Ga o (Ga qua), Ngua o.

          Trong 12 con giap va trong Tu Vi nguoi ta goi Ke toc chung toi la Dau.

          Trong De 40 con Ga mang so 28 sau Rua va truoc Luon (so 29).

          Trong thuc vat hoc co:

-  Co Chan Ga Dactylis glomerata

-  Chickweed (Ke Thao) Stellaria media

-  Chick pea (Dau An Do) Cicer arietinum

-  Chicken of the wood (Nam Ke Moc) Laetiporus sulphurus v.v.

          Bao nhieu ngan nam duoi anh mat troi Ke toc chung toi chung kien nhung canh giet choc dam mau thuong ngay cua loai nguoi doi voi ho Gallus men yeu cua chung toi.  Nhieu van, thi si Ke toc viet sach, lam tho ta oan loai nguoi.  Xem chung nhung ang van tho ay khong co tac dung bao nhieu.  Kien thua xuong Hoi Dong Am Phu roi cung bi xep ho so doi khi con bi nhan vien Hoi Dong Am Phu canh cao nghiem khac.  Nghi lai, trong cuoc dau tranh sinh ton Ke toc chung toi cung roi vao canh Ca lon nuot ca be khi chung toi dua cac anh chi Kien, Trung, De, Cao Cao, Nhen, Cac Ke, Ran Moi vao bung doi cua chung toi.  Su nhuc nha cua Ke toc la dam da lan nhau khi pha bay luc moi duoc 02 hay 03 thang tuoi.  Lon len duoc loai nguoi tuyen chon lam Ga Choi di dam da va giet cac Ga Choi dong loai co do, ao quan ngan khong du che than, chan luc nao cung lam bun va nghe.  Nhan danh Ke toc hoan vu, truong lao Ga Noi Cao Lanh thanh that xin loi cac anh chi Trung, De, Cao Cao, Sau Bo, Nhen, Cac Ke, Ran Moi..., nhung nan nhan cua Ke toc chung toi.  Chung toi xin muon nhung loi sau day de ket thuc  bai bao cao cua Ke toc:

Con gi nua dau ma khoc voi sau?

Con gi nua dau ma thuong voi nho?

Thoi het roi!  Thoi het roi!  Thoi het roi!

          Ban nhac De phu hoa bang ban Hoang Hon Arkansas khien ca hoi truong deu rung rung nuoc mat.

          Truong lao Ga Noi Cao Lanh, dai dien Ke toc hoan vu.

Gặp Thầy LÊ GIA ĐÁT và anh TRẦN Đức HỢP LTK59-65 tại Cafe VĂN CAO Jan-04-2016

Gặp Thầy LÊ GIA ĐÁT và anh TRẦN Đức HỢP LTK59-65   tại Cafe VĂN CAO          Jan-04-2016

           P      - Được                                                                   Thầy ĐÁT       - a Hợp

       P         -Tốt    - Được                                                                   Thầy ĐÁT       - a Hợp

NOI LONG CUA VIT PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

Cac em than men,

An Tet Duong Lich xong thi co chao Vit.

Tu day se co nhieu loat bai ve dong vat. Ta nhin chung va chung nhin ta nhu the nao.

Bai nay NTMai doc truoc vi Mai van nho Vit quay duong Ton Tho Tuong va vit luoc Thanh Da.  Le Quang Thanh thi nho cac quan Orange County nhieu hon.

Rat vui chao don cac em Thy Nam (Phap), Pham Ngoc Ninh (VN),  Tuyet Trinh (San Diego) sau cac em Bui Thi Quy (Fremont) va Nguyen Thi Thap (Santa Ana).  Hien co trong danh sach la hoc vien cac truong:

- Ly Thuong Kiet

- Bo De Binh Duong

- Chan Phuoc Liem

- Mu Xanh Pham Van Tien (em)

- Nghe Nguyen Viet Duc (em)

Chuc cac em Van Su Lanh trong nam moi (2016)

Thay Lan

phamdinhlan (david)

NOI LONG CUA VIT

PHAM DINH LAN, F.A.B.I.

          Toi la Truong Lao Vit Xiem Viet Nam.  Hom nay toi han hanh trinh bay ve than the  va noi long Vit toc.  Chung toi la thuy dieu thuoc Nga toc nhung chung toi phai dung nom na la Vit toc vi so nham lan voi nhung than thuoc qui phai, thanh cao va sang trong cua chung toi la Thien Nga va Ngong.

          Vit Xiem chung toi la thuy dieu to lon nhat cua Vit toc.  Chung toi thuoc chi toc Cairina khac voi hau het cac anh chi Vit khac ma qui vi thay tren the gioi hien nay nhu Vit Bac Kinh, Vit ta, Vit Tau, Vit Lu Tong (Luzon o Phi Luat Tan), Vit Nuoc v.v. 

          To tien cua cac anh chi Vit nay la Vit Nuoc con goi la Vit Troi hay Le Le trong chuyen Nguoi Chong Ngu cua nguoi Viet Nam.  Nguoi Anh goi la mallard; nguoi Phap goi la colvert.  Ten La Tinh cua Vit Nuoc la Anas platyrhynchos.  Cac anh chi Vit ma qui vi thay ngay nay la Vit Nuoc pha chung duoc thuan hoa nen ten cac anh chi ay la Anas platyrhynchos domesticus.  Loai nguoi goi cac anh chi ay nhu sau:

Quoc Gia      Vit Nam         Vit Nu           Vit Au Nhi

Anh               Drake           Duck             Duckling

Phap             Canard         Cane            Caneton

          Toi xin trinh bay ve chi toc Cairina cua chung toi truoc va se noi ve chi toc Anas sau. 

          Ten La Tinh cua Vit Xiem cua chung toi la Cairina moschata thuoc gia dinh Anatidae.  Nguoi Anh goi chung toi la Muscovy Duck, Barbary Duck, Musco Duck (Musco: Reu- La Tinh.  O day la hai am dau cua chu Muscovy).  Nguoi Phap goi chung toi la Canard musque (Vit Xa), Canard de Barbarie.  Nguon goc chi toc chung toi khong phai la Moscow cua Nga, hay duyen hai Barbary o Bac Phi nhu ten goi vua thay.  Chung toi an nhieu muoi lam.  Co noi nguoi ta con goi chung toi la turkey duck nhung khong co nghia la chung toi goc o Tho Nhi Ky ma nguoi ta cho rang chung toi la Vit lai voi Ga Tay!!  Con nguoi Viet Nam goi chung toi la Vit Xiem cang khong noi len nguon goc that cua dong ho Cairina cua chung toi.  Cac nha dong vat hoc cho rang nguon goc to tien dong Cairina o Brazil hay Me Tay Co.  Nhieu than thuoc cua chung toi song o Florida.  Nhung tai sao nguoi Viet Nam noi chung toi goc o Xiem? 

          Nguoi Tay Ban Nha chinh phuc Me Tay Co vao the ky XVI.  O Dong A ho chinh phuc quan dao Philippines (ten cua hoang de Philipp II) nam 1565.  Co the Vit Muscovy duoc dua tu Me Tay Co sang Philippines.  Tu do to tien chung toi duoc dua sang Ma Lai roi Xiem La. Nguoi Viet Nam tiep xuc voi Xiem La tuc Thai Lan ngay nay vao thap nien 1780 trong thoi ky noi chien giua ho Nguyen va nha Tay Son.  Nguyen Anh va doan tuy tung chay sang Xiem lanh nan va cau vien voi vua Xiem.   Giong Vit Muscovy den Viet Nam tu Xiem som nhat la vao nam 1784.  Tien nhan chung toi mang ten Vit Xiem vi, theo nguoi Viet Nam, chung toi duoc du nhap tu Xiem.

          Trong trang thai hoang da  tien nhan chung toi dau tren cay nhu chim.  Chung toi co doi canh dai va co the bay 01- 02 km.  Dong Cairina chung toi mac ao den, xanh, trang.  Cung co  nhung than thuoc gan cua chung toi mac ao trang toat.  Nam, nu deu cung mot mau ao.  Su phan biet nam , nu can cu vao trong luong, dau, co va mong do tren mo.  Vit Xiem nam to lon, giong khao khao, mong do va day.  Dau va co rat to.  Duoi Vit Xiem nam tuong doi dai hon duoi Vit Xiem nu.

Phai                        Chieu Dai                Trong Luong

Vit Xiem nam           75 cm                     4- 7 ki-lo

Vit Xiem nu              65 cm                     3- 4.5 ki- lo

          Chung toi song bang rong, beo, co non, hot, con trung, so, oc.  Ke thu cua chung toi la Chon Cao, Ca Sau, Dieu Hau.  Chuot thuong quay pha con cai chung toi, gay so hai cho cac chi Vit khien cac chi tam ngung sinh san vai ngay lien tiep.  Hay gay go voi cac Vit Xiem nam la may anh Ga Noi hung hang, hieu chien va hieu thang.  Cac anh Ga Noi chi an hiep cac anh Vit dong Anas cho gap Vit Xiem nam chung toi thi lam sao cac anh ay thang noi.  Khong ke suc voc va vo thuat, cac anh Ga Noi con thua cac Vit Xiem nam o cac mat sau day:

1.  cac anh Ga Noi nong nay (huyet nhiet), hao thang nen chua biet nguoi, biet ta.  Cac anh Vit Xiem nam binh tinh (huyet han) nen du tri sang de do xet nhuoc diem cua doi phuong.

2.  Vit Xiem co the loi duoi nuoc va dau nhau duoi nuoc.  Ga Noi rat so nuoc vi khong biet loi.

3.  Vit Xiem biet bay nen ap dao Ga Noi de dang.  Noi xa hon Vit Xiem nam chung toi la Hai. Luc va Khong Quan.  Cac anh Ga Noi chi la Luc Quan ma thoi.

          Chung toi se noi ve ke thu dang so nhat cua chung toi sau.  Chac chan qui vi biet do la ai roi.

          Toc Vit Xiem chung toi lap gia dinh khi duoc 28 tuan tuoi.  Moi Vit Xiem nam co tu 04 den 07 the thiep.  Nhung ho khong song co cap nhu Ngong hay Thien Nga.  Cac chi Vit Xiem co the ai an voi cac anh Vit Xiem khac.  Cac chi tu lo lieu viec lam o va ap trung.  Moi chi Vit Xiem co the de toi da 20 trung.  Cac chi ap trung rat ky va thuong thuong  ket qua trung no ra con dat tu 90- 100%.  Trung Vit Xiem ap tu 32- 35 ngay moi no.  Vit Xiem ao trang co con moi no mau vang, mo vang cam, chan do hong.  Cac chi Vit Xiem ao da mau co con moi no mac ao co dom den, dom vang; mo den, chan den. 

          Ve phuong dien kinh te loai nguoi nuoi Vit chi toc Anas co loi hon nuoi Vit Xiem chung toi.  Co le chung toi an qua manh lai de chet moi khi thoi tiet thay doi hay co gio lanh.  Nguoi Viet Nam noi chung toi bi mac toi.  Cac nha chan nuoi nhan xet tinh trung cua cac anh Vit Xiem can coi nen co nhieu trung bi ung thoi.  Viec thu tinh nhan tao cho cac chi Vit Xiem khong co ket qua lon nhu cho cac nu Ke toc.  Do la nguyen nhan sut giam dan so cua chi toc Cairina chung toi.

          Cac anh chi Vit chi toc Anas nho con hon chi toc Cairina cua chung toi.  Nhung dan so cac anh chi ay rat dong dao va duoc loai nguoi nuoi trong trai de lay thit, trung va long.  Truoc kia long vit duoc dung de tao mot loai to re tien.  Cac anh chi chi toc Anas mac  hai mau quan ao:

-  quan ao trang:  Vit ta, Vit Bac Kinh.  Thuc te Vit ta la Vit Bac Kinh (Peking Duck) mang ten La Tinh Anas boschas, Anas platyrhynchos, Anas domestica v.v.  Viec phan biet  Vit nam, nu can cu vao: trong luong, dau, co to (nam), tieng keu to (nam), duoi co long  nhu toc quan (nam).  Hau het Vit thuoc chi toc Anas khong biet bay.  Trung Hoa la quoc gia nuoi nhieu Vit Bac Kinh va noi tieng ve viec ap trung Vit bang trau hay lam hot vit muoi de an voi chao trang.  Phi Luat Tan co  nhieu trai chan nuoi Vit Bac Kinh.  Viet Nam thuong nuoi Vit di chuyen tu vung nay den vung khac de an lua sot sau mua gat hon la lap trai nuoi Vit.

-  quan ao nhieu mau sac nhu Vit nuoc:   Vit Tau la mot loai vit mac quan ao mau hung do nhat, xanh trang.  Vit Tau nhe can.  Vit Lu Tong tuc Vit Phi Luat Tan Anas luzonica mac quan ao sac so giong mau quan ao cua Vit Nuoc hon Vit Tau.  Loai Vit Lu Tong (dao Luzon) nay hien nay con song sot lai rat it.

          Vit Bac Kinh de rat nhieu.  Trung binh mot chi Vit Bac Kinh de loi 200 trung trong nam!  Vit ta va Vit Tau khong co o ro ret.  Do do nguoi ta phai di luom trung Vit hang ngay va chon nhung trung co trong de ap vi Vit ta khong ap trung nhu Vit Xiem.  Truoc khi co may ap trung, nguoi ta ap trung bang trau.  Trung Vit chi toc Anas ap tu 28 den 30 ngay thi no.  Au nhi Vit Bac Kinh mac ao mau vang tuoi rat dep.  Au nhi Vit Tau mac ao co dom den, dom vang; mo va chan den.

          Vit Bac Kinh nuoi o trai cho 450 grams thit sau khi an 01 ki-lo thuc pham.  Vit nuoi loi 40 ngay thi can duoc 3 ki- lo.  Do la luc ho bi dua len xe van tai cho den lo sat sinh.

          Giua loai nguoi va Vit toc khong an khong oan.  Thay thuoc Trung Hoa che thit chung toi han nen khong bao gio khuyen binh nhan cua ho an thit chung toi.  Tren thuc te nguoi Trung Hoa nuoi va an thit dong ho chung toi nhieu nhat.  Nao la Vit tiem Bac Kinh.  Nao la Vit quay.  Nao la chan Vit hap, Vit hap chao do v.v. 

          Nguoi Viet Nam giet chung toi bang cach vat mo hay cat co de lay huyet chung toi lam tiet canh an cho bo mau.  Giet cac than thuoc chung toi xong ho nhung than the cac anh chi ay vao nuoc soi de nho long.  Ho vua nho long  Vit vua than phien Vit co nhieu long con kho nho.  Nho long xong ho mo bung cac anh chi Vit va dung nuoc tam goi sach cac anh chi Vit chet nam bat dong va bo ho vao mot cai noi nuoc soi khac de luoc cho thit thuc su chin khong con mot vet mau moi dem ra chat tung manh nho.  Do la mon thit Vit nuoc mam Gung an voi Ngo Om Limmophila gratissima va chao.  Truoc nam 1975 cac quan thit Vit noi len tren duong Hong Thap Tu, Sai Gon, hap dan nhieu thuc khach moi buoi chieu sau gio lam viec moi ngay.  Vit quay duoc bay ban o Cho Cu, Hang Xanh, Tan Dinh, duong Ton Tho Tuong, Cho Lon.  Cac tay nhau vua an thit Vit vua uong bia va giai thich nhung yeu to bat kha phan ly khi an thit Vit dai de nhu:  thit Vit han nen can phai co Gung,  Ngo Om, ruou bia che ngu han tinh cua thit Vit.  Trong mon tiet canh nguoi ta dung nhieu gia vi co nhiet tinh de khu mui tiet canh va trung hoa han tinh cua Vit nhu: Gung, Ot, Tieu So, la Chanh non.  The la chung toi hoc duoc nhieu dieu noi cac tay nhau cua loai nguoi.  Cang say triet ly cua ho cang tham sau va an ninh cua Vit toc bi de doa nang ne. 

          Nha ngheo o Viet Nam luoc trung Vit dam nuoc mam Toi, Ot, giam (hay Chanh), duong de an com voi rau luoc hay bau luoc.  Hot Vit hoa voi nuoc mam, Hanh, Tieu danh cho trong trang va trong do quyen lai nhau roi chien chin de an com.  Doi khi nguoi ta chien hot Vit hoa voi nuoc mam, Tieu voi Bau bam nhuyen hay Kho Qua thai nhuyen.  Hot Vit  cung duoc xao nau, hap voi nam moi, nam rom.  Khi con song Vit toc chung toi biet anh chi Hanh La nhung khong biet cac anh chi Tieu, Gung, Ngo Om, Cu Cai Trang, Kim Cham.  Vay ma khi chung toi chet cac anh chi ay luon gan bo voi chung toi.  Neu cai chet cua chung toi khong vinh quang nhung no cung la cai chet thom tho.  Cu nhin nhung cai chet oai hung cua anh chi Vit o cac lo quay tren duong Ton Tho Tuong, Cho Lon, thi ro.

          Khong biet hot Ga bo hon hot Vit hay hot Vit bo hon hot Ga?  Trong trang bo hay trong do bo?  Cai nao hot Vit cung nhieu hon hot Ga tai sao hot Ga dat tien hon hot Vit o Viet Nam?  Neu hot Ga bo hon tai sao nguoi ta an hot Vit lon voi rau ram ma khong an hot Ga lon?  Nguoi Phi Luat Tan rat thich an hot Vit lon ma ho goi la baloot.  Tu cuoi thap nien 1970 nhieu nguoi Viet Nam vuot bien den Phi Luat Tan.  Tu do nguoi Phi Luat bat dau an hot Vit lon voi rau ram nhu nguoi Viet Nam.  Hot Vit lon la mon an duoc ua thich o Nam Bo.  Do cung la mot mon do nhau duoc nhieu nguoi huong ung tren duong Nguyen Hue gan Kho Bac Sai Gon truoc nam 1975.  Than oi!  Au nhi Vit toc chua kip chao doi da bi loai nguoi nhai ngau nghien va khen bo duong.  De ran de nhung nu dao phu thu chuyen luoc thai nhi Vit toc nguoi ta noi nguoi giet hai thai nhi Vit toc de ban se bi bet mat.  Hinh nhu su de doa nay khong lam giam tinh trang giet hai Vit toc tu trong trung nuoc!  Nhung nguoi dau mat co phai vi luoc hot Vit lon ma dau mat khong?

          Trong ngon ngu cua nguoi Viet, chung toi chua tim thay mot tu nao noi tot cho Vit toc chung toi ca.

          Nguoi cham chap, hau dau vung ve bi vi nhu con Vit duc.

          Nguoi noi tieng lao khao bi vi voi tieng Vit Xiem trong.

          Tin that thiet duoc goi la tin Vit.

          Vit nghe sam la cum tu chi nhung nguoi khong hieu loi noi hay y tuong cao sieu

          Chay nhu Vit phan anh su nhut nhat va so hai cua dong ho chung toi.  Cum tu nay duoc ap dung cho loai nguoi nhut nhat va hay so hai truoc su nguy khon.

          Giong nhu la khoai mon long Vit khong tham nuoc.  Nen co cau:

Nuoc do la mon

Nuoc do dau vit.

day y nghia che bai, khinh bi ke dan don, li lom khong day duoc.  Loi day bay di cho khong tham vao dau oc nguoi hoc tua nhu nuoc do dau vit vay.

          Chuyen anh chong ngu di mua Vit Nuoc sao nghe nao ne qua!  Chuyen nghe co ve vo ly tren thuc te nhung nghi ky co gia tri tren ly thuyet ve nguon goc cua su thanh cong va that bai.  Mot nguoi gap dam ma thi cuoi, gap dam cuoi thi khoc, gap dam chay thi noi ‘tot doi’ tuc toi dot ma khong bi map don sao duoc?  Mot nguoi nhu vay ma dam dua tien cho anh ta di buon.  Anh ta mua dan Vit Troi va mat sach tien thi co gi la la.  Cai la la co vo khon ngoan sao lai dua het von cho anh chong lo mo nhu vay di buon.  Thuong truong con nguy hiem va phuc tap hon chien truong rat nhieu.  O diem nay ta moi thay su thanh cong khong the la su ngau nhien may rui ma phai hoi du cac yeu to:  Dung Luc, Dung Viec, Dung Nguoi va Dung Cach. 

          Loai nguoi cat co, vat mo Vit toc chung toi, nhung than xac chung toi vao nuoc soi, nho long, mo bung, xeo thit nau cho ra rut roi an.  Chung toi khong than mot tieng.  Trai lai ho an nhau xong roi bi binh va thot loi trach oan: doc nhu thit Vit.

          Vit Xiem lai la con cua Vit Bac Kinh lai voi Vit Xiem.  Do la ket qua cua moi tinh di chung giua chi toc Cairina va Anas.  Nguoi Anh goi Vit Xiem lai la Mule Duck.  Khong biet cac anh chi Vit pha chung mac quan ao co lom dom cham trang- den nay co doc chat gi ma nguoi Viet Nam ua noi cau: Doc nhu Vit Xiem lai.

          Nguoi co tuong di nhu Vit thi vat va. 

          Nguoi that bai bi vi voi con Vit que.

          Trong mot khuc hat ru em co cau:

Ma oi!  Con Vit chet chim,

Tho tay vot no, ca lim kim can tay.

Dung la chuyen hiem hoi.  Vit ma chet chim.  Ca lim kim nho be va thu dong nhu vay ma can tay.

          Trong Thien Van Hoc co chom sao Vit Nuoc- Vit Troi (Wild Duck Cluster) o phia nam sao Aquila (Dai Bang Tinh).

          Trong thuc vat hoc co:

-  Co Chan Vit tuc Rau Trai Commelina communis dung de tri khat nuoc, binh ve tim, ran can, sot, dau cuong hong, tieu viem.  O Trung Hoa Rau Trai moc gan cac mo dong nen co nhieu chat dong (Cu).

-  Cay Chan Vit tuc Mong Lung Rong Selaginella tamariscina.  Cay Chan Vit moc tren vung dat kho can tu Khanh Hoa den Binh Thuan.  Cay Chan Vit dung lam thuoc tri hoang dan, viem gan, binh tri v.v.

-  Duck weed la beo cam Lemna minor, thuc an cua Vit.  No con duoc goi la Duck’s meat. 

-  Duck wheat hay India wheat, Tartarian buckwheat tuc kieu mach Tartar.  Ten khoa hoc la Fagopyrum tataricum hay Polyganum tataricum.  Do la mot loai thao moc co la, hot an duoc; hot de ep dau; trai lam tra kieu mach.  Nguoi Trung Hoa xem do la mot duoc thao loi cho Phe kinh, Vi kinh va Dai Truong kinh va che ra thuoc Ku Qiao Mai.

          Trong quan doi Duck la quan xa hoat dong nua dat nua nuoc.

          Drake la anh Vit cung co nghia la mot loai sung dai bac nho vao the ky XVII va XVIII.

          Drake Passage la eo bien nam giua cuc nam Nam My voi Nam quan dao Shedlands, truc giao thong hang hai noi Dai Tay Duong voi Thai Binh Duong o Nam Ban Cau.

          Toi xin cham dut phan trinh bay ve Vit toc, nhung doc ac ma loai nguoi da lam cung nhu nhung loi che bai, bim nhe va phi nho cua ho doi voi Vit toc chung toi.  Hoi loai nguoi!  Cho voi che cuoi VIt toc chung toi.  Qui vi quen cau noi cua chinh qui vi:

Cuoi nguoi cho co cuoi lau.

Cuoi nguoi hom truoc, hom sau nguoi cuoi.

Ai cuoi hom thu hai se khoc hom thu sau.

          Dai dien Vit toc:  Truong Lao Vit Xiem Viet Nam.