BTTH SO 73- 2015

BAN TIN

THAN HUU

CHU TRUONG:  PHAM DINH LAN

SO 73- 2015

TIN TUC

*   Cam on:

-  ban Huynh Tan Nhan da goi nhieu loai hoa la va mot man xiec doc dao.

-  anh Pham Ngoc Lan da goi ba ban Hon Vong Phu do chinh anh dan va cung ca voi chi Andrea Bui.  Tac gia Le Thuong tung day truong Nguyen Trai, Thu Dau Mot (sau la Binh Duong), khi truong moi mo vao dau thap nien 1950, do ong giao Phap, than sinh cua chi Ut Nguyen Kim Lieng va ong ngoai cua thi si Hoan Nguyen Nguyen Thanh Quan, sang lap.  Toi duoc nghe Hon Vong Phu tren 60 nam qua va cam nhan do la mot bai truong ca doc dao.  Tu nhien bay gio nghe anh Pham Ngoc Lan va chi Andrea Bui ca toi lai thay hai ca si tai tu nay dien ta xuat sac khien nuoc mat toi tu tuon trao.  Do anh huong cua hoan canh dat nuoc hien nay?  Do su goi lai nhung canh chinh chien trien mien tren dat nuoc: noi chien tay ba (Mac- Le+ Trinh; Le+ Trinh- Nguyen; Le+ Trinh- Mac o Cao Bang) roi Nguyen- Tay Son chua ke nhung cuoc chien tranh tu ve ve va mo mang bo coi (Nam Tien)?  Do la chua noi den nhung cuoc chien tranh tham khoc ma Viet Nam trai qua sau de nhi the chien.  Hon Vong Phu chua co hinh anh cua hai cuoc chien khoc liet nay.  Sau de nhi the chien tac gia chi co Ba Tu Ban Hang co bon nguoi con va Con Chim Hoa Binh dang dau nang.  Chien tranh va hau qua cua no luon luon de nang tren vai  cac ba me va tao su dau nhoi trong tam nao cua cac ba me trong canh:

Len nui tham tim chong con chet tran,

Chon hoang vu khong thay vet chan nguoi

  Sau nam 1975 nhieu ba Me o mien Nam roi vao canh tan cung kho ve vat chat lan tinh than trong canh tuoi gia phai lan loi tham nuoi chong, con va chau:

Me kha kinh nuoi chong, con roi chau,

Dem tuoi gia qua gian kho tung ngay.

Trong tam toi nhin doi qua ly biet,

Giua thanh thien chua thay anh mat troi.

PDL

  Chia vui cung anh Pham Ngoc Lan khi duoc biet bao chi Phap quan tam va phong van

  thuan loi cho quyen De Pere Inconnu cua anh.  Toulouse bay gio nong lanh ra sao?

-  caidinh.com va art2all. net da minh hoa bai NAM (champignons- mushrooms) voi nhieu loai nam dep. 

-  Chi Le Khanh tim ra anh cua mot thieu nu Phi Chau dung tai nam lam du de minh chung mot loai nam khong lo. 

-  Chi Lien Nhu goi nhieu hinh anh nam du mau sac do chi chup trong mot khu rung o Canada.  Hai chi Le Khanh va Lien Nhu nhin ve dep va mau sac cua nam nhu nhin ve dep cua cac loai hoa muon sac. 

-  Nu duoc si Lam Thi Phuong tim hang loat hinh nam khac nhau  de nhan manh den tinh dinh duong cua nam o Dong A.  Trong may ngay qua toi co nho Phuong (Lam) tim gium toi ten khoa hoc cua co Bong (tang bong ho thi).  Phuong cho biet o mien Thuong Du Bac Bo nguoi ta goi Bai Tuong Thao (Trach bai- Ze bai hay Ma Thao Ma cao) la Bong nhung bai tuong thao (co co mui tuong bi hu) thuc su la cay cao tu 1 m den 3 m.  Toi nho su tiep cuu ve ten khoa hoc cua co Bong trong tang bong ho thi (sang peng hu shi- Phuong phien am va giai thich tung tu mot rat ro rang.  Day cung la co hoi toi hoc chut Han- Viet ma truoc kia hoan toan trong vang).

- Huynh T. Thanh Thuy va Trinh T. Bay goi tho tham hoi.  Thuy la vo cua Pham Van Ngau, si quan Hai Quan tung hoc tap cung trai voi Ho Huu Tuong va Nguyen Manh Con, Duyen Anh.  Trinh Thi Bay van con o que nha. Do Manh Quat, Vu Dao, Pham Van Rang, Trinh Thi Bai, Le Thi Tam, Nguyen Manh Hung...la cuu LTK tro tro thanh gs cua truong cu.  Vu Dao bay gio la linh muc o Hoa Ky tung lam cong tac muc vu o trai Bataan, giao phan Manila truoc khi tro lai Hoa Ky, hien la linh muc o Mississippi.  Le Thi Tam co tien si Phat hoc o An Do hien la ni su o Saigon tuc T.P Ho Chi Minh.  Vua roi toi duoc xem anh chup  cuoc hop mat khoa 59 tai nha Van Trong De voi su gop mat cua Bai, Nguyet, vo chong Van Trong De, Khoat (bs), Hoa (bs), Hung (Le), Hoang, Tuc va vo, Thiem, tac gia bai tho Xap Xenh trong Dac San Ly Thuong Kiet nam 1964 v.v.

*  Chi Song Thu va Tu Dzieu dao nay gia yeu lam sao khong nghe len tieng gi ca?  Cac ong giao gia se gap mat nhau vao mot ngay gan day  khong de nho ngay day hoc ngay truoc ma nho ngay di hoc ngoi duoi goc me tay voi muon ngan chuyen ngoai pho gay roi cho ong Hoang Gia Linh khong it.  Ngay ay tuoi huu tri cua cong chuc Viet Nam chi co 55.  Bay gio da so chung ta da vuot khoi tuoi ay tren 20 nam!  Cu noi chuyen doi xua de quen rang ngay nay chung ta da la bo lao khong co Hoi Nghi Dien Hong.  Ma neu co, chac minh co duoc moi du dau ma lo!

*  Cau chuyen nguoi ban cua ban Loc giu chai ruou tien ban len duong ra khoi gan bon muoi nam ve truoc cho thay tien kiep hai nguoi co moi tham giao keo son lam do ban Loc.  Do la chuyen hiem nhung khong co nghia la khong co.  Chuyen co K. O. con giu buc anh trong binh vien Hong Bang cung vay.  Do la hinh anh anh gan bo cua tien kiep duoc goi lai vay.  Luat nao cung co ngoai le.  Chuyen hiem co nao cung xay ra.  Toi hieu duoc y ban.

*  ‘Les grands esprits se rencontrent’  (Nhung dai tu tuong gap nhau).  Nguyen Van Chi va Nguyen Thi Mai khong biet va khong gap nhau nhung sau khi doc Mot Thoang Suy Nghi ve Cuoc Bau Cu tong Thong Hoa Ky nam 2016 ca hai deu nghi den Viet Nam voi cung cau hoi Que sera sera?  (What will be, will be?).  ‘Quo va Dis?’ (roi Se Ve Dau?).  Xin huong ve TROI de hoi tuong lai cua dat nuoc?  Phuc cho hai em, du song sung tuc xa que huong sinh quan, van nghi den den tuong lai cua manh dat to ma minh da roi xa vai chuc nam qua.

CHUYEN AI CUNG BIET

Dan So

          Trong gia dinh nhan so cang tang ganh nang cua nguoi truong gia dinh cang lon.  Tren pham vi rong lon tren dia cau dan so cang tang  viec nuoi dan cang tro nen kho khan.  Nhung su lo lang ve van de gia tang nhan so va viec nuoi dan co thuc su dung nhu ly tri suy xet cua loai nguoi khong? 

          Ngay tu the ky XVIII Malthus bao dong ve su gia tang dan so theo cap so nhan trong khi viec san xuat nong san de nuoi dan gia tang theo cap so cong.  Nhan xet nay dung vao the ky XVIIII va XIX voi trinh do phat trien khoa hoc ky thuat cua thoi ay.  Vao the ky XIX dan so dia cau khong den 1 ty nguoi the ma nan doi dien ra khap noi tren the gioi ke ca Au Chau noi cach mang ky nghe som chao doi.  Nam 1950 dan so the gioi la 2 ty 556 trieu nguoi va nam 1960 3 ty 39 trieu nguoi nghia la gap doi va gap ba dan so vao the ky XIX nhung nan doi giam 90% tren the gioi ngoai tru o vai quoc gia Cong San bi doi vi chanh sach nong nghiep Cong San cho khong phai vi nhan man ma thieu an. Mot so nho quoc gia Phi Chau thieu an vi thoi tiet kho han va ky thuat canh tac tho so nhung ho van duoc Hoa Ky va to chuc LHQ  cuu tro.

          Tai sao dan so tang nhanh?

          De tra loi cau hoi tam thuong nay chung ta phai giai thich su gia tang dan so qua nhieu khia canh khac nhau:

1.   su lo so tuyet chung:  Khong giao, An Giao, Do Thai Giao, Thien Chua Giao, Hoi Giao deu co tu tuong giong nhau ve khai niem ‘da tu da ton’.  O cac quoc gia chiu anh huong cua Khong Giao, An Giao, Hoi Giao che do da the, tuc tao hon duoc thi hanh.  Do Thai Giao va Thien Chua Giao chu truong gia dinh dong con nhung khong cho phep da the (da the duoc tim thay o Do Thai thoi Cuu Uoc Kinh).

2.  kinh te nong nghiep:  Kinh te nong nghiep gan lien voi doi song o nong thon va sinh hoat dong ang.  Sinh hoat nong nghiep can nhieu nhan cong nhat la nam gioi.  Do la ly do giai nghia tai sao ngay xua nguoi ta:

-  chu truong bat re trong nhung giao uoc cuoi ga

-  vui mung khi sinh con trai (con trai lam viec dong ang khoe manh con gai.  Trong xa hoi Khong Giao con trai la nguoi noi doi tong duong, cham lo mo ma va gio chap cho ong ba, cha me).

-  tuyet doi tin tuong vao y niem da tu da ton la da phuc bang cach sinh san nhieu con, theo che do da the khi co co hoi thuan loi.  Tuc tao hon cung khong nham muc dich gi hon la co them nhan luc trong nha mac du nhan luc ay con trong tuoi au tho.

          Sinh suat dan nong thon song bang nghe nong cao hon sinh suat dan thanh thi trong cac nuoc ky nghe.  O thanh pho van de cong an viec lam va noi cu tru khong de dang nhu o nong thon.  Dan nong thon som lap gia dinh hon dan thanh thi va ky nghe vi  khong co nhung vuong ban cua thanh nien thanh pho ve hoc hanh, cong an viec lam, cho o v.v.  O nong thon dat dai rong rai.  Viec noi rong can nha tranh hay lop la lam bang tre, vach dat tron rom khong kho khan va khong ton kem bao nhieu. 

3.   Cuoc song don gian va khong co nhieu thu vui giai tri giai thich sinh suat cao o nong thon.  Neu sinh suat cao thi tu suat cung cao vi thieu cac dam bao y te (thieu bac si, thieu binh vien, thieu thuoc men can thiet khi bi binh).

          Chien tranh, ngheo doi, binh tat cuop su song cua mot so nhan loai  tren cac luc dia A Chau, Phi Chau va Chau My La Tinh.  Hang chuc trieu nguoi Au Chau chet vi chien tranh vao tien ban the ky XX.  Du vay dan so tren the gioi van gia tang rat nhanh.  Nhung tien bo y hoc lam tang tuoi tho cua loai nguoi va giup cho so tre em so sinh giam thieu ro ret.  Hoa binh va nhung tien bo trong cac nganh nong lam suc lam cho san xuat nong san, thit, ca gia tang de duong dau voi su gia tang dan so phi ma tren the gioi.  Mot vai con so sau day cho thay su gia tang dan so phi ma tu giua the ky XX den nay:

Nam                       Dan so hoan cau

1950                       2 ty 556 trieu nguoi

1960                       3 ty 39 trieu nguoi

2000                       6 ty 82 trieu nguoi

2010                       6 ty 848 trieu nguoi

2015                       7 ty 325 trieu nguoi

2024                       8. ty 12 trieu nguoi (uoc luong)

          Khuynh huong ky nghe hoa phat trien khap noi tren the gioi.  Giao duc duoc quang ba.  So thi dan o cac nuoc gia tang.  Do hoan canh song, do anh huong cua giao duc cac y niem da tu da ton da phuc giam di rat nhieu.  Tuc da the va tao hon giam toi da.  Trung Quoc ra linh moi cap vo chong chi co mot con ma thoi.  Viet Nam theo guong Trung Quoc  chi cho phep moi cap vo chong co hai con ma thoi.  Nhan vien co hai con ma co thai bi sa thai.  Tinh trang thanh nien nam nu o cac nuoc Au My tu nguyen song doc than hay co gia dinh ma khong muon co con rat pho cap.  Ho co quyen pha thai nhu luat phap cho phep.  Lan song hon nhan dong phai lan tran nhanh chong tren the gioi.  Dan so Nhat co khuynh huong sut giam trong nhung nam gan day.  Ty le nguoi cao nien tang giua luc ty le nguoi tre sut giam.  The nhung trong 10 nam tu 2000 den 2010 nhan loai gia tang 766 trieu nguoi.  Tu nam 2010 den 2015 dan so hoan cau tang them 477 trieu nguoi.  Trung binh moi nam co them 95.4 trieu nguoi chao doi.

          Huyen dieu thay!  Khi Trai Dat co 1 ty nguoi, nhan loai trai qua nan doi.  Hien nay Trai Dat chua tren 7 ty nguoi nhung loai nguoi lai co thua thuc an.  Su gia tang ty le binh beo phi, tieu duong chung minh dieu do.  Tuoi tho loai nguoi gia tang ro ret, chung to su dinh duong, cham soc suc khoe va tinh trang giam bot su lo au co mot buoc tien kha dai.  Truoc kia nguoi Viet Nam thuong noi den 60 nam cuoc doi.  Con so nay bay gio bi xem la ngan ngui tren Trai Dat tren 7 ty nhan loai nay.

          Cac quoc gia Au My da trang da som ky nghe hoa.  Su gia tang dan so da trang khong cao do tinh trang lap gia dinh tre, tinh trang ly di, nep song thanh thi trong quoc gia ky nghe ma ra.  Hoa Ky la quoc gia hop chung co nen Cong Hoa va che do dan chu lau doi.  Da so dan chung trong nuoc la nguoi da trang tu khi lap quoc den giua the ky XX.  Den giua the ky XXI ty le nguoi da trang o Hoa Ky chi con khoang 40- 45%.  Tinh trang cua Canada, Uc Dai Loi, Tan Tay Lan cung khong khac Hoa Ky bao nhieu.

          Au Chau la luc dia cua nguoi da trang.  Hien nay ty le nguoi Au Chau goc Phi Chau va A Rap kha cao.  Su nhap cu nhu xay ra hang ngay.  Voi chu truong mot hay hai con, pha thai hay hon nhan dong tinh ngay cang banh truong khong bao lau ty le nguoi phi bach chung se chiem da so tren luc dia Au Chau.  Ho se nam chanh quyen bang bau cu dan chu san co o do va leo lai van minh nhan loai.  Do la su hoan chuyen quyen lanh dao the gioi tu nguoi da trang sang da mau.

          Nen van minh co gioi se giup gi cho nhan loai khi may moc se thay nguoi lam moi cong viec!?  The gioi se co hoa binh hay hon loan va loai nguoi se hanh phuc hay au lo bat on mot khi nong thon bi bo trong, thi dan song chen chut tren tung tac dat.  Cong viec lam bi thu hep.  May moc thay nguoi vua do ton kem lai khong so dau tranh, dinh cong pha may! 

          Vu tru co Am va Duong.  Vat gi cung co mat Loi va Hai cua no.  Thuc an nuoi duong con nguoi.  Cung khong it nguoi chet vi boi thuc hay bi binh vi thuc an.  Vat chat mang hanh phuc cho con nguoi.  No cung la noi suy tu va au lo thuong xuyen cua con nguoi khi chua co no, luc co no cung nhu khi mat no vi bat cu ly do gi.

          Su hoan chuyen van minh tu da trang sang da mau, neu xay ra, se giup ich gi cho nhan loai?  Nhung mau thuan van hoa, ton giao, chung toc se cham dut hay nghiem trong hon?  Con nguoi duoc huong nhieu tu do va hanh phuc hon tu do va hanh phuc tuong doi dang co hay khong?

Tuong va Tam

          Khi roi khoi bung me de chao doi moi con nguoi deu mang mot so dau an.  Dai loai cac dau an do la trai hay gai, xoay tren dinh dau, muc ruoi tren than the, dau tay, chi tay, chi chan v.v.  Chi can nghe tieng khoc nguoi ta biet phan nao tanh tinh cua dua be.  Can cu vao so ngay rung run nguoi ta biet su de day va li lom cua dua be; run loi hay run sau de biet hoan canh song giau sang hay co cuc cua dua be sau nay.  Nhin so xoay de biet tanh tinh.  Cang nhieu xoay tanh tinh cang hung han.  Khi lon len tuong con nguoi cang ro hon.  Nam hay nu co ngoai hinh dep tuc la dat tren 50% su nghiep dang cho.  Nam roi vao canh ‘chuot sa hu nep’.  Nu co chong quyen qui giau sang.  Nam dep trai, hoc gioi va an noi duyen dang hoat bat de thanh cong trong su nghiep ngoai giao va cac chuc vu dan cu hay cong cu. 

          Neu toi khong lam thi nguoi Viet Nam nao cung co chut khai niem ve tuong hoc qua nhung nhan xet ve tuong mao cua cac nhan vat trong truyen Tau, nhung cau ca dao va nhung cai nhin khai quat ve hinh tuong hoc cua nguoi binh dan Viet Nam.  Nao la mat tho mo doi; nao la mui ky lan; mui trau; mui ket; cam su tu; ‘nguoi khon con mat den si’ doi lai lai voi ‘con mat nua chi nua thau’ cua nguoi ‘it khon’; ‘nhung nguoi ti hi mat luon, Trai thi...Gai thi...”; chan lu; chan di chu bat; mat dieu hau; tuong di nhu hum nhu ho; tuong di nhu vit; tuong di lan xan nhu cho chay; cham chap nhu rua bo; ong eo nhu ran bo; tuong ngoi vung chai nhu gau; phu nu may ngai, mat phuong; thac day lung ong; mat oc nhoi nhu Truong Phi; rau ria long nguc; mat ga mai;  chan may xech; chan may doan; nhan trung ngan; nhan trung phang li; moi mong; moi day; rang thua va ho; rang ho; tay dai qua goi; tuong ngu doan; luong quyen cao (nam va nu) v.v.

          Moi nguoi co mot dong dien.  Dong dien ay trong sang, hap dan neu tam con nguoi chan that, nhan hau va thuc su trong sang.  Khong phai nguoi nao co ngoai hinh de nhin la co dong dien trong sang, duyen dang, hap dan neu tam cua ho thieu su cong minh va long nhan ai.  Dong dien tot hay xau la an dau khien cho nguoi doi dien co thien cam hay bat thien cam.  Nguoi co dong dien doc, ket qua cua nhung tu tuong tan doc xuat tu tam, se duoc dac cach neu doi dien voi nguoi cung dong dien doc tuong tu.  Do la su tuong hop cua cua hai dong dien dong dac tinh.  Nguoi hung du khong thanh cong trong moi truong hien hoa.  Nguoc lai ho thanh cong lon trong moi truong cua nguoi hung bao.  Nguoi hien duc thanh cong khong to lon bang nguoi hung du va phi dao duc.  Noi mot cach de hieu nguoi hien duc, neu danh bac, chi danh nho cho khong danh bao nhu nguoi hung du phi dao duc.  Do do neu thang nguoi hien duc chang duoc bao nhieu.  Trai lai nguoi hung bao va phi dao duc mao hiem hon nen khi thang ho se thu mot so tien rat lon.  Su tich luy tu tuong va hanh dong hien luong duc do tua nhu chiec xe len doc.  Su tich luy tu tuong va hanh dong hung ac nhu chiec xe xuong doc.  Toc do chiec xe tuot doc luc nao cung cao hon toc do chiec xe len doc.

          Tuong tong tam.  Tuong tot ma tam xau, sac dien day hung dien.  Tuong xau ma tam tot (y tuong tot, loi noi tot, hanh dong tot) sac dien duoc phu day dien lanh.  Toi xin muon mot cau chuyen sau day de nhan manh them ve lien he giua giua TUONG va TAM va thanh qua trong cuoc song:

          Day la chuyen o ben Tau khong biet vao thoi nao co that hay bia dat de bien minh ve tai coi tuong cua cac ong thay Tau dong thoi xac minh lien he bat kha phan ly giua TUONG va TAM.

          Co mot cau be mo coi ngheo kho lam toi to cho gia dinh mot quan huyen de co com an.  Mot hom co mot nguoi ban cua ong quan huyen den tham.  Cau be dem tra  ra hau chu va khach.  Nguoi ban cua ong quan huyen giat minh khi thay dien mao cua cau be.  Khi cau be  di xuong nha bep, nguoi ban ong quan huyen hoi:

“Cau be mang binh tra vua roi la ai vay?”

“No la dua be nha ngheo mo coi cha lan me nen  xin vao lam toi to trong nha de duoc an com”.  Ong quan huyen dap.

“Khong duoc, anh phai duoi no.  Thang nay co tuong sat chu”.  Nguoi ban ong quan huyen noi.

“No ngoan ngoan de thuong lam.  Lam gi ma sat chu”.  Quan huyen noi 

“Toi bao dam voi anh,  anh se bi hoa neu chua thang be nay trong nha.  Bay gio anh nho lai xem, tu ngay no vao trong nha nay gia dinh anh co su lon xon gi khong?”  Nguoi ban quan huyen noi mot cach qua quyet ve kha nang xem tuong cua minh.

          Nguoi ban quan huyen uong tra roi cao tu ra ve.  Truoc khi roi khoi nha quan huyen ong dan: “Anh phai duoi thang be nay ra khoi nha.  Neu khong tai hoa se den voi anh”. 

          Nguoi ban ra ve.  Ong quan huyen la nguoi tin phong thuy, boi toan va tin kha nang xem tuong so cua nguoi ban.  Ong rat thuong cau be mo coi, ngheo kho va ngoan ngoan nay.  Nhung ong phai lo cho gia dinh ong truoc da.  Ong hoi tuong lai ong gap nhieu dieu xui xeo tu khi thu nhan cau be nay vao lam gia nhan toi to.  Nao la vo ong bi binh.  Ban than ong bi quan tri phu va tong doc khien trach vi chuyen khong dau.  Con cai ong bi dau om lien mien.  Ong tham nghi rang cau be nay co so sat chu.  Ong goi cau be lai, cho no mot it tien va quyet dinh khong cho no o trong nha nua.  Cau be khoc loc van xin o lai.  No khoc loc van xin va cho ong quan huyen biet no khong co cho nuong tua va chet doi neu roi khoi nha ong huyen.  Ong quan huyen cuong quyet khong cho no o trong nha.  The la no phai ra di voi mot bo quan ao cu va mot it tien ma ong chu vua cho.  No buon ba va tuyet vong.  No them thuong cai hanh phuc cua nhung dua tre dong lua tuoi nhung con cha va me.  No di ngang mot lop hoc tu thuc do mot phu tu giang day.  Lop co loi 20- 30 hoc sinh  o vao lua tuoi cua no.  Lop hoc on ao nhu bay ong vo o.  No mo uoc duoc hoc nhu nhung dua tre on ao kia.  Di vong pho cho no thay cai gi cung dep.  Mon an nao ban ngoai cho cung co huong vi thom ngon va xa la doi voi no.  Mat troi da len cao.  Cho bot on ao nao nhiet voi nhung tieng rao hang va canh cai co giua ke ban nguoi mua.  No thay doi bung.  No can phai an khoai lang nau  de keo dai su song bang so tien it oi ma quan huyen cho no khi truc xuat no ra khoi nha vi toi sat chu theo loi cua ban ong.  No thu xin mot cong viec lat vat ngoai cho de co com an.  Thot thit la noi no chon lam cho ngu.  Khong ai nhan no lam viec gi ca vi no bi mang tieng la ‘thang sat chu’.  Khap ca huyen deu biet chuyen nay.  Dem dau tien ngu tren thot thit ngoai cho no hoan toan tuyet vong va co y dinh tu huy cuoc doi ngan ngui cua no.  Tu nhien no thay mot anh sang xuat hien  voi mot hien mau voi mot ve dep Thanh thien ma no cho la Quan The Am Bo Tat ma vo quan huyen tho va no tung tham du le tam Phat hang nam voi gia dinh quan huyen.  Duc Quan The Am an ui no va chi no di ve phia bo song de gap diem khoi dau sinh lo cua no.  No vui mung va thuc day som truoc khi cho nhom.  No tim duong di ve phia bo song va gap mot cai tui da kha nang.  No mung khap khoi vi biet cai tui da nang co vat qui nhu Duc Quan The Am da bao cho no trong luc no nam ngu tren thot thit.  Duong di vang ve.  No cam cai tui da va di tim cho vang ve khong co nguoi qua lai de xem trong tui da co tien hay vat qui gia gi khong.  No vui mung khong ta xiet khi thay cai tui da co qua nhieu tien va vang.  No dung tay dao cat de chon cai tui da de cho thoi gian thuan tien dao len de dem di noi khac lam von sinh song.

          Tu nhien no nghi den su dau kho cua nguoi chu cai tui tien va vang ma no luom duoc.  No kho vi khong co cho nuong tua, com khong co de an.  Nguoi mat tien va vang roi cung dau kho nhu no.  Luong tri cua no dang co giua  viec giu hay tra tui tien va vang.  Cuoi cung no tu an ui rang so cua no da kho roi co kho them cung  khong kho hon nguoi mat tui tien va vang vi ca gia dinh anh ay phai kho vi su mat mat do.  Nghi nhu vay no tro lai noi no luom duoc tui tien va vang xem co ai tro lai tim hay khong.  No thay mot nguoi coi ngua chay qua chay lai nhieu lan tren doan duong no luom tui tien va vang.  No chan nguoi coi ngua va hoi:

“Ong tim cai gi vay?”

“Tu sang som toi co coi ngua di ngang qua day va danh rot mot cai tui da ma khong hay.  Den khi kiem diem toi moi biet cai tui da da mat tu luc nao khong ro.  Toi chay qua lai day nhieu nhieu lan nhung khong gap.”  Nguoi coi ngua dap.

          Cau be biet nguoi nay la chu cua cai tui tien va vang.  No dan anh ay den noi no chon cai tui va dao len.  No hoi nguoi coi ngua:

“Neu cai tui nay cua ong.  Trong do co cai gi?”

Nguoi coi ngua dap bao nhieu tien va bao nhieu vang dung nhu cau be da dem.  Cau be dua tui tien va vang cho nguoi coi ngua.  Anh dua cho no mot it tien va vang nhung no khong nhan. 

****

          Nguoi coi ngua la gia nhan than tin cua mot tuong lanh ngoai bien ai.  Vi tuong nay trao cho anh mot so tien va vang de ra kinh do dut lot quan lon trieu dinh de xin mot an hue gi do.  Neu mat tien va vang cuoc van dong xem nhu that bai anh phai chiu trach nhiem truoc vi tuong chu nhan cua anh.  Tim lai tui tien va vang anh vui mung khong ta xiet.  Anh cam kich tinh cao thuong va hanh dong phi thuong cua cau be ngheo nhung khong tham tien cua.  Hoi ra anh moi biet do la mot cau be mo coi ngheo vua bi chu duoi  khoi nha.  Anh nghi ngay den viec dem dua be ve nuoi vi vo chong anh khong co con.  Anh dan cau be len kinh do de lo cong viec ma chu anh giao pho.  Moi viec deu hanh thong voi ket qua mong muon.  Anh sung suong dan dua be ve nha ngoai bien cuong de bao tin mung cho chu.  Vi tuong vui mung khi duoc gia nhan thong bao tin vui.  Ong cam on va thuong tien cho  nguoi gia nhan than tin cua ong.  Anh khong nhan do la cong lao cua minh ma la cong lao cua cau be mo coi.  Vi tuong ngac nhien khong biet chuyen gi xay ra thi nguoi gia nhan thuat lai dau duoi cau chuyen mat tui tien va duoc cau be mo coi va ngheo doi tra lai.  Chang nhung the no khong nhan tien den dap vi tin rang phan so cua no sinh ra de mo coi va ngheo doi vay.

“Thang be do o dau?  Sao khong dan no den day cho ta cam on no?” Vi tuong noi.

‘Thua, no ngoi ngoai san kia!” Anh gia nhan noi.

“Dua no vao day!  Ta muon gap mot dang truong phu quan tu au nhi!”  Vi tuong noi.

          Cau be vao dinh tuong soai va chao vi tuong theo qui cach cua mot nho sinh cho khong phai cua dua tre mo coi vo hoc.  Le giao ay no hoc tai nha quan huyen.  Vi tuong vui mung nhan cau be lam con vi ong khong co con noi doi tong duong.  Cau be ngheo doi co tuong sat chu tro thanh con cua mot vi tuong ngoai bien ai.  Ong tuong ruoc thay vao dinh day cho cau be.  Hang dem ong day vo thuat cho no de no noi nghiep binh dao cua ‘cha’.  Cau be thong minh la thuong.  No som tro thanh mot thanh nien van vo toan tai giup cho ‘cha’ diet tru son tac va phong giu bien cuong an binh. 

          Thoi gian tham thoat troi qua, cau be ngheo va mo coi ngay xua tro thanh mot tuong lanh noi danh tiep noi su nghiep cua nguoi ‘cha’ da gia.

          Mot hom vi tuong tre co dip ve kinh do.  Ong ghe qua nha quan huyen de tham nguoi chu cu.  Quan huyen nhan ra hinh anh cau be sat chu nam xua trong bo nhung y oai ve.  Ong co ve mat tu nhien va len tieng xin loi ve nhung viec lam cua minh trong qua khu.  Vi tuong tre khoat tay xin ong dung nhac chuyen cu nua.  Ong thuc tinh den tham quan huyen cho khong phai de nhac lai chuyen dau long ngay xua cung khong phai de khoa truong danh vi dang co.  Nghia cu cua ong khien cho quan huyen xuc dong khong cung.

          Trong luc vi tuong va quan huyen noi chuyen thi co tieng cho sua ngoai ngo.  Nguoi ban cua quan huyen dung ngoai ngo cho gia nhan mo cong va xich cho lai.  Thay ong, vi tuong tre noi voi quan huyen cho ong thay nhung y de dong vai nguoi toi to phuc vu nhu truoc kia de xem ban lanh cua ong thay tuong nay cao den bac nao. 

          Quan huyen va nguoi ban noi chuyen o phong khach.  Vi tuong tre trong bo quan ao no boc bung tra phuc vu cho chu va khach.  Khi vi tuong di xuong nha bep nguoi ban quan huyen hoi:

“Nguoi dan ong bung tra la ai vay?”

“La cau be co tuong sat chu nam xua anh khuyen toi duoi ra khoi nha.” Quan huyen dap.

“Bay gio toi khong thay nhu vay!  Phong thai cua nguoi nay bay gio la phong thai cua bac truong phu quan tu van vo toan tai.”  Nguoi ban cua quan huyen noi.

          Quan huyen vo tay va cuoi khoan khoai nhu xac nhan tai xem tuong cua ban minh.  Ong noi:

“Cau be co tuong sat chu nam xua bay gio la mot danh tuong ngoai bien ai.”  Quan huyen noi.

Den day nguoi ban cua quan huyen xin cao tu.  Vi tuong tre tu nha bep tien len chao ong va cam on ve su bien thien va tiep noi giua PHUC- HOA va KIET- HUNG tu loi noi cua ong.  Nguoi ban quan huyen ra ve voi nhung suy nghi mo ho ve tai xem tuong cua minh da day dua be bo vo vao hoan canh tuyet vong.  Ong cuu ban ong va hai mot dua be.  Su thanh cong cua dua be la do dinh menh  an bai: mo coi, ngheo kho, nhuc nha truoc khi dat duoc su vinh quang.  Ong thay tuong khong dong gop gi trong su cai thien cuoc doi cua dua tre mo coi va ngheo doi nay.

          Theo thien y cua nguoi viet cai so sat chu  cua cau be cho thay dong dien cua no manh hon dong dien cua chu no.  Dong dien cua chu no vi nhu chiec xe dap trong khi dong dien cua no vi nhu chiec xe cam nhong.  Lam cach nao chiec xe dap keo noi chiec xe cam nhong ma khong sut banh gay suon?  Noi cach khac dinh menh cua no lon hon chu no lam sao chu no sai khien no duoc?  Su giai thich ve nguoi cao so, sat phu, sat the...cung tuong tu nhu vay.  Ve nguoi co so giup do nguoi khac cung the.  Chi uoc muon giup do nguoi bang thien chi, long nhan dao chua du ma can phai co so lon hon nguoi minh giup thi su giup do moi huu hieu.  Thay mot chiec xe cam nhong hu tren duong vang va ban muon dua no ra khoi doan duong vang ve va nguy hiem ban can phai co chiec xe lon va manh moi keo noi chiec cam nhong.  Vi vay ban dung than: “Toi giup nhieu nguoi. Bay gio toi kho khong ai giup toi.”  Ban nen tu an ui rang xe cam nhong cho xe dap cho khong co chuyen xe dap cho xe cam nhong bao gio.

         

Ban Tin T.H SO 72- 2015

BAN TIN

THAN HUU

CHU TRUONG:  PHAM DINH LAN

SO 72- 2015

TIN TUC

*   Cam on nhung cau tra loi cua thay thuoc Nguyen Hien trong Ban Tin Than Huu 71.  Ve thuy san co vay va khong vay chung ta co cai nhin tong quat nhu sau: loai khong vay nhu luon, ca tra, ca tre...an tap va  thich an nhung thuc an hoi thoi.  Trong Chien Tranh Viet Nam I dan chung khong an ca tre vi duoi song, rach day day thay nguoi chet tha troi song lam moi cho ca tom.  Ca tre hay bau vao mon an hoi thoi, ra rut va  moi la nay.  Nhung hau het ca nuoc man ngoai bien thanh khiet deu khong co vay.  Nhu da thay loai ca khong vay thich an thuc an hoi thoi nen nguoi hoc bua ngai khong an chung vi so than the o ue bua het linh!  Cuoc song luc nao cung co lam mau thuan.  Chung ta vua noi nhu vay nhung chung ta quen rang o mien Nam dan chung thich an banh trang voi ca tre nuong lui  hay ca tre nuong dam trong nuoc mam gung hay mam nem cham voi dot bau luoc de an com.  Mon luon xao lan, luon hap sa an voi nuoc mam me, chao luon nau voi khoai mon la nhung mon an dat tien chi co o nha hang ma thoi.  Them mot mau thuan khac.  Ca tra bi che vi cach nuoi khong may ve sinh.  Nhung kho tra lai co gia cao!  Khac voi nguoi Nhat, nguoi Viet Nam khong dam an ca la hay ca to lon.   Dieu nay giai thich phan nao su that bai cua viec nuoi tre Phi.  Do la mot loai ca cho nhieu thit, co the lon gap ba hay bon lan con ca tre thuong.  Mat may trong du dan: da den co dom do, dom vang; dau giep (dau ca tre); rau ria trong day ve gay han.  Ca tre Phi an bao ton lam.  Chung an ca dong loai.  Nen sau thoi gian nuoi ca, trong ao chi con vai con song sot.  Dem ca ra cho ban khong ai dam mua vi thay ca la va co mau ghe ron.  Neu nguoi Viet Nam khong thich ca bong, heo va, bo va thi khong sao ho thich con ca tre Phi du dan voi ba mau den, do, vang nay duoc.

*  Tren doi co nhung chuyen tam thuong nhung muon doi khong sao giai quyet mot cach vien man duoc.  Do la chuyen an thuc vat va an thit thu vat.  Mua he nam 1957 toi gap mot nguoi An Do trong tiem Pho duy nhat o Lai Thieu.  Nguoi An Do nay khoang 40- 50 tuoi luc bay gio.  Ong co dat dai va nha cua tai dia phuong.  Khong biet ong vao tiem Pho lam gi trong khi ong khong an thit bo.  Gap toi dang an Pho ong co ve kho chiu va che bai toi khi hoi toi tai sao an thit bo?  - De song.  Toi tra loi.  “Con voi an co van song va map manh” ong noi.  “Nhung toi khong phai la voi nen khong an co duoc”, toi dap lai.  Cuoc doi thoai ngan ngui nhung mang tinh ton giao va quoc te.  Ton giao vi sat sinh de an thit va khong sat sinh de an thuc vat.  Quoc te vi ong ta la nguoi An Do con toi la nguoi Viet Nam.  Ong ta lon tuoi hon toi.  Dung la xung dang dan anh voi danh hieu ‘Anh Bay’ nhu nguoi Viet Nam thuong goi.  ‘Anh Bay’ khong an thit bo nen che bai nguoi an Pho mac du ngay nao anh ay cung la ca o tiem Pho.  The moi thay con nguoi luc nao cung co tu tuong doc tai muon moi nguoi dong mau sac, dong so thich, dong y thuc va tam trang.. nhu ho moi duoc.  Khi thay canh giet heo, bo hay ga vit de lam thit voi nhung canh mau do tung toe, tieng la thet va day dua vi dau don lan so hai cua con thu bi giet toi lai thay ‘Anh Bay’ co ly khi che toi.  Nhung nho lai ‘anh Bay’ an thit de thi sao?  Lam sao co thit de de an neu khong trai qua nhung phut dam mau voi tieng la thet kinh hoang cua con thu bi danh dap truoc khi bi cat co, dap dau?  ‘Anh Bay’ va toi roi vao vong lan quan.  Lai trom nghi neu the gioi deu khong an thit, ‘thu pham’ va ‘thu quyen’ duoc ton trong.  Giao thong duong pho se bi tac nghen vi trau, bo, de, truu, ngua, cho, khi, chuot... voi, cop, beo, su tu...di nghinh ngang ngoai duong tu nong thon cho den thanh thi.  Chung tan pha sach cay co ma loai nguoi can de song va an luon ca thit cua loai nguoi nua.  Co phai chang da den luc ‘thu pham’ va ‘thu quyen’ duoc ton trong giua luc nhan pham va nhan quyen vang bong o vai noi va  suy lun o vai noi khac?  Do co phai la bai toan de, mot chuyen tam thuong nhung khong co dap so va mai mai khong co dap so chang?

*  Tu Tet den nay nay toi gap hai bai tho cua Nguyen Thi Thanh Duong:  mot tren you tube cua chi Lien Nhu ve linh va mot ve bai tho ve cau Getty o trai ty nan Malaysia duoc mot thi si khac dung lam nguon cam hung de sang tac.  Chung nao Thanh Duong ra mat tac pham day?  Mu Xanh Pham Van Tien co chuan bi tac pham moi chua?

*  Pham Van Lam tuc Lu Phuong van giup cac than huu LTK  thuong xuyen voi hinh anh cua cac dia danh VNCH nhu Quang Tri, Thua Thien, Da Nang, Quang Nam.  Nua the ky lang le troi qua.  Nhung hinh anh cu nhu tham sau trong ky uc  nguoi xem du rang mai mai khong bao gio thay lai.

*  De Pere Inconnu cua anh Pham Ngoc Lan duoc doc gia Phap va Viet Nam don nhan voi tat cac su triu men.  Tua de cuon sach De Pere Inconnu duoc tac gia ghi nho chi vi trong khai sinh duoi thoi Phap thuoc ghi la Pere inconnu.  Anh Pham Ngoc Lan la mot nguoi da tai.  Anh la duoc si, nha khoa hoc, chuyen vien informatique, nhac si Tay Ban Cam co tam voc, nha sang tac nhac va chuyen dich loi Viet tu mot so ban nhac ngoai quoc voi tu ngu trau chuot nhung trung thuc voi loi nhac cua tac gia ngoai quoc.  Chuc anh Pham Ngoc Lan van su hanh thong va thanh cong trong tac pham De Pere Inconnu va cam on anh da cho nghe nhung ban nhac Viet, Phap, Y va cac ban nhac do anh sang tac hay chuyen sang loi Viet do anh dan va hat.  Rat thong cam viec tim kiem phu than cua anh va vui mung khi thay anh van khong quen tieng noi cua me va nhung ky niem vui buon va song dong ma anh trai qua o que me:  Viet Nam.  Vi dang cua cuoc doi tro thanh trai ngot cua tac pham cua anh vay.  No bien anh tro thanh mot nhan chung trung thuc cua mot giai doan lich su tren que me ngap tran mau lua, mo hoi va nuoc mat.

VAI CHUYEN LINH TINH

Danh De

          De la mot mon co bac cua nguoi Trung Hoa thinh hanh o Sai Gon- Cho Lon vao cuoi thap nien 1940 cho den khi Chien Tranh Viet Nam I cham dut va dat nuoc bi qua phan.

          De gom 40 con so.  Tu so 1 den so 36 moi so tuong trung cho mot con thu.  Thi du: so 1 la con ca trang; so 2: con oc; so 3: con ngong; so 4 con cong; so 5 con rong dat (con trun- dia long); so 6: con cop v.v.  Tu so 37 den so 40 moi so truong trung cho mot vi Than.  So 37 la ong Troi; so 38: ong Dia; so 39: ong Than Tai va so 40: ong Tao.   Moi con vat la hien than cua mot nhan vat nao do trong truyen Tau.  Trong cac con thu ta co ba con rong: so 5 (con trun dat- dia long), so 10 (con rong nam- ngoa long) va so 26 (con rong bay- phi long); hai con meo: so 14 (con meo rung) va so 18 (con meo nha); hai loai ca: ca trang so 1 va ca den so 30 v.v.

          De xo moi ngay vao khoang 4 gio chieu.  Nguoi danh trung de nghia la mua dung so duoc xo thi duoc lanh $30 cho moi $1 tien mua.  Thi du:  mua so 1 $50.  Neu trung nguoi mua duoc lanh $30 x 50:  $1,500.

          Lam sao biet con so nao de danh?

          Nguoi danh de tam chia ra lam ba loai:

-  loai thu nhat danh theo loi may rui

-  loai thu hai dua vao chiem bao, hoi nguoi xung quanh nhat la tre nit xem co chiem bao thay gi la khong?  hoac sang day thay cai gi truoc nhat thi danh so ay.  Chiem bao thay bo phan sinh duc dan ong thi danh so 31, con tom.  Chiem bao thay bo phan sinh duc dan ba thi danh so 2, con oc.  Chiem bao thay nguoi mu thi danh so 3, con ngong.  Thay gai an suong thi danh so 21 (chim en) v.v  Nguoi lam de tuc qua ghien de, di dau cung nghi den de nen hay nhin len troi xem may co hinh con gi de mua so de.

-  loai thu ba tri thuc hon, biet chu nho, biet truyen tau nen xem thai de de ban. 

-  lat tam thai de du cac huong de tim xem co hinh con thu nao tiem an trong cac hinh ve khong.

          Nguoi bien de duoc huong 10 hay 15% tren tong so tien bien duoc trong ngay.  Moi ngay truoc khi de xo nguoi bien de phai lap bang tong ket de bao cao voi nguoi chi huy truc tiep cua ho de biet  so tien mua tu so 1 den so 40 duoc bao nhieu de tim hieu tai sao ngay do con so nao do duoc nguoi ta chieu co den nhieu.  Nhieu nguoi danh de rat tao bao khi bo tien ra mua con so vua moi xo xo.  Trong truong hop nay nhieu nguoi bien de ‘bat de’ nghia lay so tien mua con so nao do va khong vo so vi uoc luong con so do khong duoc xo.  Khi de xo khong phai con so do thi nguoi bien huong so tien ‘bat de’.  Neu  nguoc lai thi anh ta phai bo tien tui ra chung cho nguoi mua.

          Danh de tuong doi do thua nhieu tien hon ra danh tai xieu hay bai cao, di dach,  o cac do truong Kim Chung, Dai The Gioi.  Du vay thinh thoang cung co nguoi thua de nhay xuong song Binh Loi (song Sai Gon chay ngang qua Binh Loi cach Sai Gon 9 km) tu tu.

          De la mot mon co bac doi hoi nguoi choi phai tim hieu lich su, dien tich Trung Hoa truoc khi thua sach het tien.  Mon co bac nay cho thay tinh vo than, trich thuong va hon lao cua no khi xep ong Troi, ong Dia, ong Than Tai va ong Tao chung voi 36 con thu khac.  Khi nguoi danh de noi mua so 37 tuc la mua ong Troi!  hay noi danh so 37 tuc la danh ong Troi!  Vo tinh hay co y tro choi khong che giau noi tinh hon lao va nghich Thien cua nguoi nghi ra no.  Co phai chang su hon lao va nghich Thien do duoc dap tra bang su dau kho va nhuc nha hau nhu trien mien?

TEN

          Moi nguoi sinh ra deu co it ra mot cai ten.  Co nguoi co ten trong khai sinh khac voi ten thuong dung trong nha.  Co nguoi co nhieu biet danh.  Cung co nguoi thay doi ten hay ho vi ly do nao do.  Nhieu nguoi ho Ly, ho Mac doi sang sang ho khac sau nhung bien co chanh tri trong nuoc.  Nha Ly mat ngoi nam 1225.  Nha Mac hoan toan bi diet nam 1677.  Vao the ky XIX sau cuoc noi day that bai cua Le Van Khoi o Nam Ky, toan the nhung nguoi noi day bi bat trong thanh Gia DInh deu bi xu tu va chon trong mot cai mo tap the goi la ma Nguy, nhieu nguoi ho Le doi sang ho Nguyen hay cac ho khac de khoi bi nghi ngo.  Nha Nguyen khong thich cac ton that nha Le noi day o Bac Ky cung khong thich cuoc noi day cua Le Van Khoi, duong tu cua tong tran Le Van Duyet, o Nam Ky. 

          Ten nguoi Viet Nam thuong co ba phan:  Ho, Chu Lot, Ten.  Mot so nguoi mien Trung va nguoi Viet goc Hoa co ten hai chu (Ho va Ten khong co chu lot).  O mien mien Trung va mien Bac xuat hien nhieu ten bon chu.  Do la truong hop ten kep hay ten bon chu trong do co hai chu cua hai ho cha va me.

          Duoi che do quan chu chuyen chinh viec hoc hanh khong phat trien.  So nguoi biet chu va co hoc rat it.  Quyen uy vua chua va cac vien chuc xa thon qua nhieu.  Oc me tin di doan cua dan chung rat cao.  Nhung yeu to do  giup cho chung ta thay tai sao ngay xua  co nhieu ten xau vi dat ten tot co the dung cham den vua, hoang hau, va hoang gia tham chi ho cung dam dung den ten cua cac vien chuc xa thon.  Co nguoi nghi rang dat ten xau thi de nuoi con hay con khong bi ma qui bat!  Co nguoi chong lai khuynh huong dat ten xau nay nen co cau:

Sinh con xau hai dat ten thang B...

Den nam toi thang B...cung chet.

          Ten dua tre noi len phan nao uoc vong, nguon goc, nghe nghiep, tam trang, so thich...cua cha me.  Uoc vong duoc goi ghem trong Phuoc, Loc, Tho, Trinh, Tuong.  Nguoi chuong Khong Giao thuong dat ten con bang nhung ten Nhan, Le, Nghia, Tri, Tin... Thay thuoc Dong Y qui nhung Sam, Nhung, Hoai Son, Que Chi....nen dat ten con bang ten cua nhung vi thuoc qui.   Nguoi co bac at yeu Co, Ro, Chuong, Bich hay Si, Tuong... Nguoi bi quan yem the thi co nhung Ban, An, Bat Thong, Bat Minh...Nguoi don gian dat ten con theo thu tu Thang Mot, con Hai.  Neu la trai thi dat ten Trai.  Neu la gai thi ten Gai.  Sinh ban ngay thi dat ten thang Ngay, con Nhat.  Sinh nam Meo thi dat ten thang Mao hay con Mao.  Neu khong con muon co con nua thi dat ten thang Ut, thang Thoi, con Het.  Nhung neu van con sinh thi se co Ut nhat, Ut nhi hay Ut Lon, Ut Be.  Neu con cau tu thi con trai phai dat ten la Gai va con Gai phai dat ten la Trai.  Con trai phai mang bong tai.  Con gai phai hot toc ngan nhu con trai.  Nguoi ta cho rang lam nhu vay moi de nuoi.

          Vao thap nien 1920 va 1930 nhung nguoi hap thu van hoa Phap bat dau dat ten con bang tieng Phap nhu Francois, Bernard, Henri, Denis, Juiliette, Henriette v.v.  Nhung ten con Det, con Lit, con Net, thang Minh, thang Be, thang Xang, thang Rang, thang Rac, thang Banh Ti tuong la ten Viet Nam nhung khong phai.  Do la nhung ten Phap am ra Viet tu Juliette, Alice, Jeannette, Robert , Albert, Emile, Vincent, Jean, Jacques, Petit v.v.

          Nhieu tre em sinh trong thoi gian 1945- 1954 mang ten day tinh chien dau va mau sac chanh tri nhu Chien, Si, Dung, Luoc, Hoa Binh, Dan, Chu v.v

          Tre em Viet Nam bat dau co ten dep de khi giao duc phat trien trong nuoc va anh huong cua che do quan chu chuyen chinh va phong kien giam dan.  Dan chung duoc tiep xuc voi sach bao, nghe cai luong nen nhung chu lot VAN cho nam va THI cho nu giam rat nhieu.  Ten cac ca si, dao kep cai luong duoc dat cho nhieu dua tre sinh trong thap nien 1950, 1960.

          Nhu cac phu nu tren the gioi, nhieu phu nu Viet Nam mang ten cac loai hoa qui hiem huu huong huu sac.  Nhung cac thay tuong so nhin cac loai hoa dep qua khia canh ‘hong nhan bac menh’  vi hoa dep nao cung chong tan  nhat la sau con mua giong.  Quynh hoa chi khoe sac va toa huong trong vai tieng dong ho roi bien di.

****

          Ten anh huong den cuoc doi.   Dieu do khong sai bao nhieu.  Hau het nhung nguoi ten Phu, Giau deu kha gia.  Ban than toi co biet mot truong hop ngoai le trong mot gia dinh co nguoi ten Phu va nguoi ten Ban.  Nguoi ten Phu lai ngheo.  Trai lai nguoi ten Ban giau co.

          Nguoi co ten xau hay tho tuc lam sao hoc cao duoc?  Do la truong hop toi gap phai khi day lop de nhi cua mot truong cong lap.  Co mot hoc sinh khong bao gio toi goi ten len khao bai vi so cac ban cuoi che nhao.  Toi hen gap em nay va khuyen em nen xuong toa an Sai Gon de xin sua ten bang cach them dau la du roi.  Em rat mung va lam theo de nghi cua toi.  Nam ay em dau tu tai I voi ten moi.  Sau nay em co cu nhan khoa hoc.  Khong biet bay gio em nay con song va con nho mau chuyen nho nay khong?  Chuyen nho.  Nhung do khuc quanh dep chuan bi cho cuoc doi lac quan va tuoi sang hon. 

Xin Xam

          Trong hoan canh dac biet nao do nguoi ta huong ve Than linh de hoi y kien truoc khi lam mot viec gi quan trong hay nguy hiem.  Co nguoi dung truyen Kieu de boi diem.  Co nguoi dung Thanh Kinh de boi diem.  Xin xam la nho luc cua Than linh bao xem viec cau xin tot hay xau de co quyet dinh.  Xin xam thuong dien ra o cac den mieu cua nguoi Trung Hoa.  Mot vai dinh lang va chua Phat giao o Viet Nam cung co xin xam.

          O mien dong Nam Bo nguoi ta don dinh Phong Phu o Thu Duc la noi linh thieng.  Nguoi lam an hay du tinh lam mot viec gi lon lao hay nguy hiem thuong den xin xam xem Than linh co y kien gi ve du tinh cua minh.  Neu o Nhat nguoi ta xem nhung thay boi la nhung co van khai dao thi viec xin xam co the xem nhu nhu su tim kiem su co van cua Than linh vay.

          Co 100 the xam bang tre dung trong mot cai ong tre dai loi 40 cm dat truoc mot ban tho.  Nguoi xin xam qui truoc ban tho khan vai truoc Than linh ve muc dich cua su van ke Than linh cua minh.  Xong nguoi ta cam ong dung xam va lac deu tay cho den khi co mot the xam rot xuong.  The co danh so.  Nguoi xin xam mang so ay nho ong thay mo sach xem que xam noi gi.    Dai de co xam Thuong, xam Ha, xam Thuong Thuong va xam Ha Ha. v.v.

****

          Sau nam 1975 toi duoc ‘cam on’ va ve nha thuong thuc ‘nhac cach mang’ moi ngay qua may phong thanh cua phong Thong Tin Van Hoa dia phuong.  Nao la Tu Thanh Pho Nay Nguoi Da Ra Di, Ho Chi Minh Dep Nhat Ten Nguoi, Ve Tham Que Bac, Tien Ve Sai Gon, Anh Linh Quan Buu, Ket Doan!  Ket Doan! Co Gai Dat Do.  Nao la  Tieng Chai Tren Soc Pom- Bo, Nguyen Viet Xuan v.v.  Tam cua toi vang lang mot cach la thuong.  Trong canh co lap va thieu thon lai co nguoi den nho toi giup chuyen nay chuyen no.  Toi cu tuong minh da het cong luc khong ngo toi lai giup nguoi huu hieu bang nhung y kien rat tho so neu khong noi la tho thien, tam thuong.  Khong biet tai sao re cua chu toi lai tin tuong toi den noi gap chuyen kho khan gi anh ta cung den gap toi de tim giai phap.  Re cua chu toi la thanh tra trung hoc.  Chinh anh la nguoi ho tong bo Le Capital (Das Kapital) ma co giao mang ten vang trang o Can Tho tang toi nam 1965 khi coi thi o Can Tho.  Anh cho bo sach cam ve Sai Gon  bang xe do Nhan Nhut.  Toi ve Sai Gon bang Air Viet Nam vi da mua ve khu hoi truoc roi. 

          Ten nguoi re cua chu toi la L.  Cha cua L.  chet trong chien tranh Viet- Phap. 

          Chu toi day toan o Lycee Sisovath o Phnom Penh vao cuoi thap nien 1930 va dau thap nien 1940.  Chu ve nuoc nam1945 va la nguoi bi xu ban dau tien khi quan Phap tien ve que noi toi va bien lang thanh bien lua. Nhu vay doi voi che do moi o Viet Nam L.  thuoc gia dinh liet si.  Nho gia dinh liet si va goc thay giao nen anh hoc tap khong lau voi cap bac trung uy biet phai va thanh tra trung hoc.  L. tro ve truong day hoc.  Anh day Van vi tu luc con tren ghe hoc duong anh da co nang khieu ve thi phu.  Trong buoi hoc tap nghiep vu vao mot ngay mua he mua giong tam ta L.  nhin la co ngoai san truong va lam bai tho La Co Duoi Con Mua.  Khong ngo anh bi dai hoa khi doc bai tho nay cho dong nghiep nghe.  Anh bi mot can bo giao duc lam kho de va buoc toi co tu tuong ‘phan dong’.  L. so qua vi du sao anh cung tung la trung uy quan doi ‘nguy’ va thanh tra trung hoc.

          Mot buoi sang L. den nha toi trong luc toi con ngu.  L. trinh bay cau chuyen cho toi nghe va cho biet trua ngay hom ay anh bi dua ra hoi dong ky luat ve bai tho ‘phan dong’.  Trong su lo lang va so hai L. hoi toi: “Anh sau co cach nao cuu em khong?”  Toi cuoi tham vi canh tim tu si Phat Giao muon luoc nay.  Nhung toi khong lam cho L. that vong.  Toi hoi: “Nguoi dang lam kho duong la can bo A hay B?” - “A.” L. dap.  Toi noi: “Vay la duong thoat nan roi!”.  Chieu hom ay L. den nha voi ve mat phan khoi khac voi luc sang.  Anh cho biet moi viec deu tot dep nhu loi toi noi.  L. hoi toi: “Tai sao anh Sau chi hoi mot cau ma cho ket luan som vay?”  - “Vi A va B dang kinh nhau.  Cai gi A noi phai thi B noi sai va nguoc lai.  Nen duong duoc B binh vuc.  Neu khong thi B mat ghe vi A qua cai loi do duong gay ra tuc bai tho cua duong.”

          Phuc khong toi hai lan nhung hoa khong toi mot lan.  L. phu nhac mau canh tac o An Phu Dong noi van tho ‘Mot lang nho nho o ven song’ cua Xuan Dieu va loi ca ‘Day An Phu Dong!  Oi An Phu Dong!  muon doi oai linh song voi nui song’ con vang vang dau day.   L.  cai va to tieng voi mot du kich hay bo doi (toi khong nho ro) vi nguoi nay danh nhac mau anh (thiem toi) te nhao duoi dat.  L. tuc gian dung cay chia dam vao dui ke nhan tam danh mot nguoi gia ca va yeu duoi.  Mot nhom du kich nhao toi danh L. tui bui va bat L. giai ve Hoc Mon giam giu. 

          Vua buoc chan vao cua kham L. lon tieng tu gioi thieu:”Toi ten la L., thay giao, chao cac ban dong canh ngo.”  L. duoc cam tinh cua nguoi thu lanh tu trong kham.  Trong tu nguoi thu lanh la nguoi pham toi hinh nang nhat.  Nguoi thu lanh cua cac tu nhan sap cho L. duoc nam gan anh nghia la xa nha cau.  Do la an hue cua mot tu nhan goc nha giao thuoc gia dinh liet si.  Sau mot thoi gian ngan L. duoc tu do.  L. ue oai tro lai truong hoc.  Anh khong con thiet tha voi cong viec day do nua.  Anh qua chan chuong mac du cuoc song chua den noi thieu thon cung cuc nhu nhieu nguoi khac trong xa hoi trong do co toi.  L. cuong quyet tim duong vuot bien cung voi vo va ba con.  L. hoi y kien toi truoc het.  Toi khong dam can ngan cung khong khuyen khich giua luc L. dang buon buc va gap van xui xeo.  Cuoi cung L. nho toi huong dan di den dinh Phong Phu de xin xam.  Toi cho L. biet toi chua xin xam lan nao cung khong biet dinh Phong Phu.  Toi chi biet lan man dinh ay nam gan truong Bo Binh Thu Duc.  De bao dam toi se ghe lang Dai Hoc Thu Duc va hoi ong thay cu thi chac chan hon.  Va chang L. tung duoc huan luyen o truong Bo Binh Thu Duc.  Den do thi biet ngay duong di den dinh Phong Phu. 

          Luc bay gio di tim dinh chua de bi cong an theo doi va gay phien toai.  Tham chi co mot so ong tu trong dinh hay ong su trong chua cung co the la tai mat cua che do theo doi nguoi vuot bien, duong giay vuot bien, ngay, gio va dia diem phat xuat cac chuyen vuot bien de chan bat.  Vi dinh chua la noi nguoi toan tinh vuot bien den de khan vai cau xin cho chuyen di duoc suong se an toan.  Bat vuot bien nhu tim thay kho tang gom co vang bac, xang dau, ghe thuyen va mot so tu nhan giau co san sang bo ra nhieu tien de chuoc lay tu do.  Vi nghi den nguoi em re cua chu ma toi quen di su nguy hiem cua ban than khi dan L. den dinh Phong Phu.  Den noi toi de y ngay den su lanh nhat cua ong tu mac du L. co cung tien khi ngo y muon duoc xin xam.  Ong tu go chuong.  L. lac ong dung the xam.  Lac mai van khong co the nao rot xuong san ca.  Ao cua L. bat dau dam mo hoi.  L. co cam giac on lanh mac du ben ngoai khi hau nong buc.  Ong tu thuong hai L.  Ong rot cho L. mot ly nuoc lanh va yeu cau L. ngung vai phut uong nuoc cho tinh tao.  Xong ong tu danh chuong cho L. lac xam.  Mot cay xam rot xuong san.  L. boc cay xam len xem.  Mat anh tai di.  Do la que xam Ha Ha! 

          Hai chung toi ue oai dap xe ve nha.  L. rat buon va suy nghi mong lung.  Tu do L. khong con gap toi nua.  Anh cuong quyet dua vo va ba con roi khoi Viet Nam.  Toan gia dinh anh xuong thuyen va ra khoi chua duoc bao lau thi mot con bao noi len.  Chiec thuyen bi lat up.  Toan the nguoi vuot bien bi chon vui duoi long bien.

         

Ban tin T.H SO 71- 2015

BAN TIN

THAN HUU

CHU TRUONG:  PHAM DINH LAN

SO 71- 2015

TIN TUC

*   De Pere Inconnu (Tu Nguoi Cha Vo Danh) la tua de cua mot cuon sach tu thuat cua anh Pham Ngoc Lan xuat ban o Paris.  Anh Pham Ngoc Lan la duoc si, giang nghiem vien dai hoc Duoc Khoa Sai Gon.  Anh co cu nhan khoa hoc va la mot chuyen vien Informatique khi dinh cu o Phap.  Ngoai ra anh con la mot nhac si Tay Ban Cam va nha sang tac nhac duoc nhieu nguoi biet va ham mo qua youtube.  Ban Tin Than Huu tran trong gioi thieu cung cac than huu tac pham De Pere Inconnu cua tac gia cung ten va cung ho voi toi va chuc cho tac pham dau tay cua anh Pham Ngoc Lan duoc su don nhan nong nhiet cua doc gia Viet va Phap.

*  Chi Lien Nhu cho ra doi ba youtube ve Thien thoi nha Ly.  Phat Giao cuc thinh duoi trieu nha Ly.  Su Van Hanh la nguoi ung ho Ly Cong Uan len ngoi sau khi Le Long Dinh tuc ‘Le Ngoa Trieu’ mat.  Ly Cong Uan duoc su Ly Khanh Van nuoi duong va giao duc trong chua.  Tuong truyen rang khi con nho Ly Cong Uan da co khau khi quan vuong.  Mot hom ong bi su Ly Khanh Van quo phat vi bieng hoc, ong khong ngan ngai dap lai rang:

          Dem nam chang dam ngay chan dui,

          E so son ha xa tac xieu.

    Dinh Bo Linh, Le Hoan, Ly Cong Uan deu la ba quan nhan noi theo tu ngu ngay nay la ba tuong lanh.  Dinh Bo Linh va Le Hoan mo coi cha.  Ly Cong Uan khong co cha.  Ca ba deu lan luot lam vua sang lap ba trieu Dinh, Le (Tien Le) va Ly.  Trong ba vi vua sang lap vuong trieu tren, Ly Cong Uan co van hoa va dao duc cao hon hai vi kia nho duoc giao duc trong chua.  Vao thoi bay gio nha chua chang nhung la noi tho Phat, truyen ba Phat Giao ma con la trung tam van hoa, nghe thuat va y khoa.  Do la ly do cho thay vi sao Ly trieu keo dai 215 nam (1010- 1225) trong khi Dinh trieu chi duoc 12 nam (968- 980) va nha Tien Le chi duoc 29 nam (980- 1009).

          Thien duoc pho bien o nuoc ta vao the ky XI .  Thien duoc du nhap vao Nhat nam 1192 tuc sau Viet Nam gan hai the ky nhung Thien duoc quang ba sau rong trong quan chung tren quan dao Phu Tang.  Ngay nay khi noi den Thien nguoi Tay Phuong lien tuong den Zen cua Nhat.  Loi ich truoc mat cua Thien la tam yen tinh, tri sang suot va suc khoe khang kien.  Neu ca mot dan toc duoc nhu the thi nang suat lam viec gia tang rat cao.  Neu cong dong the gioi duoc nhu the thi hoa binh the gioi duoc bao dam hon.  Nguoi va nguoi nhin nhau bang su cam thong, an lac va an hoa.  Long tham lam, doc ac, hieu danh, hieu loi, hien chien, hieu thang, hi, no, ai, o duoc che ngu.  Cong dong the gioi duoc an vui thai hoa.  Thien can duoc hieu theo nghia Meditation, su tinh tam, su tap trung tu tuong, the duc tinh than de duoc quang ba va thuc hanh sau rong hon tren hoan vu khong phan biet ton giao, chung toc hay qua khu lich su.  Hoan nghinh sang kien nay cua chi Lien Nhu.  Mong chi manh tien trong viec lam huu ich nay.

*  Toi yen tam khi duoc cac em To Hong Linh, Doan Van Uc , Phung Thi Thanh xac nhan phan tam dung de bon day trau.  Gia dinh cua Linh va Uc o Hoc Mon co trong trau va co kinh nghiem ve viec lam co vuon trau, u phan tam voi dau tam de bon vao day trau.  Phung Thi Thanh la nguoi Ha Noi nhung co chong o Ba Diem nen ngoai viec biet ben chong trong trau va co phu ben nha chong trong viec cham soc trau con co nguoi quen nuoi tam.  Toi co nghe viec dung phan tam de bon vao day trau nhung khong tin lam vi toi chua muong tuong lam sao co du phan tam de bon vao vuon trau?  Vi o Viet Nam tu thap nien 1960 ve sau cac nha may det bang khung cui da bi thay the bang nhung may det nhap cang thi viec nuoi tam de lay to khong nghe ai noi den.  Cam on su xac nhan cua ba thay thuoc To Hong Linh, chuyen gia dien toan Doan Van Uc va dai gia Phung Thi Thanh.

*  Doc bai ve hoa Valentine Mai ngac nhien vi khong thay hoa hong.  Doc gan het Mai moi thay mung vi da gap hoa hong.  O cho nay toi moi thay Nguyen Thi Mai phan ung rat dung luc vi nguong mo hoa hong nhu muon ngan nguoi nguong mo khac.  Toi co chut thien vi nen cho hoa danh danh len hang dau chi vi Viet Nam co hoa nay trong khi nhan loai dau co chap nhan hoa danh danh la hoa duoc yeu chuong nhat dau!  Thanh that ma noi, toi lo viet den quen hoa hong!  Nguoi doc bai nay va nhac toi la chi Dang Ngoc Le Khanh nen toi moi bo tuc hoa hong o phan cuoi cua bai la vay do!   Thanh Duong thich tat ca cac loai hoa.  Do la cai nhin ve tham my va nghe thuat cua mot nu van thi si vay.

*  Cam on:

-  chi Lien Nhu ve cac loai mai o Phi Chau

-  co giao Phan Kim Ngoc ve cac loai mai co nhieu canh va nhieu lop o Viet Nam ngay nay

-  ba thay thuoc Lam Thi Phuong ve day to hong, chum goi (tam goi) va Lap Mai (La Mei), mot loai mai co hoa to mau vang va co nhieu canh va nhieu lop mau vang khong giong voi mai Ochna harmandii o mien Nam.

-  thi nhac si Lu Phuong tuc Pham Van Lam ve nhung hinh anh Quang Tri, Hue, Hau Nghia.  Canh cu, nguoi xua gio day da mat.  Manh dat thieng cua dan toc minh  trai qua qua nhieu con bi cuc bao gio moi duoc hoi thai lai?  Bo may Troi (Thien Co- Machine celeste) dang chuyen dong?

*   Dai phu Nguyen Dang Cung co goi y ve an cach nao ngon: mon an ngon? nguoi an doi va them mon an va duoc an mon do?  moi truong an? nguoi an ben canh?  Kho tra loi qua Cung oi!  Dieu chac chan la an ngon va nhai ngau nghien khi bi doi la an dau cua su an ngon.  Con an theo nghi le trieu dinh hay quoc khach thi chac khong ngon lam dau.  An ngon chac phai an nhu Hercules hay it ra an ngon lanh nhu nguoi Nhat an mi, hup nuoc  manh den noi nguoi o cach do 50 m cung nghe; nguoi Trieu Tien an kim chi va nong dan Viet Nam an dua mam voi ot trai hay an duoi ga voi ca xuong!  Ong ba ta co cau: Nam thuc nhu ho; nu thuc nhu mieu.  Cau nay chi dien dat cach an cua phai nam va phai nu ma thoi.  Phai nam phai to suc manh cua phai nam khi an uong de noi len suc khoe cua minh.  Phai nu phai an nhu meo de lam noi bat su duyen dang, diu dang cua nu phai.  Nhung do chi la quan niem co xua trong xa hoi Khong giao.  O phuong Tay bay gio phu nu lam vo si, do vat (wrestler), da banh, lai xe truck, cam sung danh giac...Co nguoi len den tuong 04 sao.  Cac vi nay lao luc cuc kho ma ‘nu thuc nhu mieu’ chac khong chiu noi roi.

VAI CHUYEN QUANH TA

Xin Mot Loi Giai Thich

          O Viet Nam nguoi o dong noi thich an ca nuoc ngot.  Nguoi o mien duyen hai thich an ca bien tuc ca nuoc man.  Do la thoi quen dua vao thuy san dia phuong.  Trong dong noi chi co ca nuoc ngot.  O mien duyen hai chi co ca nuoc man (ca bien).  Ca bien to lon hon ca nuoc ngot. 

          Tai sao co nhieu nguoi khong an loai thuy san khong co vay nhu luon, ca tre, ca tre phi, ca dua...?  Thit doc? Nhung loai ca ay an vat hoi thoi?  Tai sao cac thay bua khong an ca khong vay, luon, ech, rau om...?

          Nguoi mien Nam thuong noi:

Doc nhu vit Xiem lai.

Doc nhu ba ba, cua dinh.

Dieu do co dung khong?  Neu dung dua tren co so khoa hoc va ly luan nao?

          Nguoi ta cho rang thit heo va (tren da lung co nhieu va den ben canh nhung va trang), bo va, ca bong doc.  Loai heo va va bo va o Hoa Ky rat nhieu.  Thit heo va thit bo ban o cac cua tiem deu co thit heo va va bo va nhung khong thay ai trung doc.  Chuyen don gian la nguoi mua lan nguoi ban deu khong biet thit bay ban trong tiem la thit bo hay heo thuan mot mau hay thit cua heo va, bo va.  Voi su tien bo trong nganh chan nuoi, de co nhieu thit va sua, nguoi ta chung cac giong thu bang thu thai nhan tao de co heo con hay bo con manh va co trong luong cao.  Bo con hay heo con nay co the co hai hay ba mau khac nhau tuc la co nhieu va.  Nhung chua thay nguoi tieu thu bi trung doc ngoai tru truong hop an thit heo hay thit bo bi binh nhu da xay ra trong nhung nam vua qua.

Van Chua Hieu Tai Sao

          Con voi, bo, trau, ngua deu an co nhung van map map, to lon va co suc manh de keo cay, keo xe, cho hang hoa nang trong khi con su tu, cop, beo, gau an thit va co suc manh de vat nga va giet chet nhung con thu khac cho khong co suc manh de keo xe hay chuyen cho hang hoa.  Co khong co nhieu chat dinh duong bang thit. 

          Co phai chang con voi, bo, trau ngua tien dinh xuat hien tren dia cau de phu giup loai nguoi va bi loai nguoi doi xu khong may tot dep khi suc khoe tan lun? 

          Con su tu, cop, beo, gau xuat hien tren mat dat de hu doa muon loai bang nanh vuot va ham rang ben nhon va ban nang hung tan cua chung.  Tranh anh cua chung duoc trung bay khap noi nhu la bieu tuong cua suc manh va su uy dung.  Ngay o tu trong cac so thu chung cung duoc huong che do y te va am thuc hon mot nguoi co doi song trung binh trong xa hoi loai nguoi.  Hai cach doi xu tren phan anh tam ly mau thuan cua nhan loai: khinh thuong va ha hiep ke phuc vu va lam dieu huu ich cho minh va ton sung ke hu doa minh bang suc manh cua nanh vuot?

          La dong vat an co tai sao thit bo, thit trau, thit nai, thit de, thit truu ngon hon thit voi va duoc ua thich hon thit ngua?  Neu thit voi ngon thi lam sao co du thit de cung cap cho nguoi tieu thu?  Nguoi ta vao rung san voi khong phai de lay thit, da ma de lay nga.  Nguoi Viet Nam khong an thit ngua vi cho rang thit ngua co phong.  Nhu vay thit ngua bo hon thit bo va thit trau nen moi co nhieu ‘phong’.  Thuc te nguoi ta khong an thit ngua vi ngua rat hiem o nuoc ta.  Nhung khi ngua gia yeu va chet nguoi ta xe thit hay chon cat no nhu mot su nho on no da phuc vu cho minh?  Te giac va ha ma la thu to lon va  manh.  Chung an co.  Chung giup ich gi cho loai nguoi ngoai chiec doc sung te giac?

          Su tu, cop, beo, gau an thit song co nhieu chat dinh duong nhung khong nghe ai khen thit cop, thit su tu, thit beo, thit gau ngon!  Trai lai khap the gioi nguoi ta khen tinh bo duong va ngon mieng cua thit bo trong cac mon bo bip- tet, thit bo bam hamburger, bo kho, pho tai, bo vo vien, bo nuong la lot, bo luc lac, be thui tuong gung, bo Kobe, duong nhuc ham thuoc Bac, hay mon lamb chop o cac nha hang Dia Trung Hai v.v.

****

          Trong ngon ngu cua loai nguoi, ta co cac mau xanh, trang, do, vang, den, tim, xam.  Moi mau co them chu ‘sam‘ hay ‘dam‘ va chu ‘nhat‘ de dien ta trung thuc ve mau sac.  Ve mau xanh co xanh da troi (Thien thanh), xanh nuoc bien va xanh la cay.  Trong cac thuc an cua loai nguoi co du cac mau.  Nhung mau xanh Blue la mau it duoc thay.  Co le vi vay ma nguoi ta lam ra Blue cheese de mau Blue co mat tren ban an?

          Cung mau xanh la cay nhung khi nhin vao rung thao moc chung ta thay khong co la cay nao giong nhau ca.  Mau xanh cua la xoai khong giong mau xanh cua la oi, la chuoi, la mang cut, la sau rieng, la nho v.v.  Mau do cua hoa uat kim huong (tulip) khong giong mau do cua bong giay o Viet Nam hay cua hoa hong.

          Vi ngot cua trai xoai khong giong vi ngot cua duong, mat ong, cua trai mit, trai oi chin, trai sa-bo- che (sapot).

          Vi chua cua trai chum ruot khong giong vi chua cua khe, trai coc, trai chanh, vi chua cua giam.

          Vi chat cua trai oi non khong giong voi vi chat cua bong mit, vi chat cua trai chuoi chat.

****

          Tu khi loai nguoi xuat hien tren trai dat ta thay cach cau tao cua nguoi nguyen thuy va con nguoi ngay nay dai cuong cung nhu nhau: hai tai, hai mat, mot mui voi hai lo, mot mieng, hai tay, hai chan.  Moi ban tay co 05 ngon; moi ban chan cung co 05 ngon...Nam that khieu; nu cuu khieu v.v.  Nguoi nguyen thuy co rau toc ram rap de chiu lanh vao mua dong khi loai nguoi chua biet may mac.  Rang cua ho rat manh vi ho phai an tuoi nuot song vi chua biet tao ra lua.  Tay chan cua ho phai o de va manh de chong thu du song can ke ben ho.  Hinh hai con nguoi tro nen thanh tu khi con nguoi co chu viet, triet ly, ton giao.  Su yeu thich CHAN, THIEN, MY phat trien trong cong dong loai nguoi.  Quanh con nguoi bao phu nhieu dieu bi an.  Cac chu de tam thuong quanh loai nguoi khong co nhung loi giai dap.  Tai sao co Nam va Nu?  Tai sao co tinh yeu?  Tinh yeu la gi ma tu co chi kim loai nguoi van noi mai khong ngung tu khi co chu viet, co ngon ngu va co truong hoc ma khong co truong hop nao giong truong hop nao ca.  Cai gi tao ra ve dep va su duyen dang day quyen ru cua nguoi nam va nguoi nu? (mat? mat <eyes>, mui?, mieng?, rang?, tai? tu chi? v.v.).  Cai gi tao ra su thanh cao, su de hen cua con nguoi?  (loi noi? hanh dong cao thuong? hoc vi? dia vi xa hoi? huu san? vo san? v.v.).  Ai dinh phan so cua con nguoi?  Co phai tanh tinh cua con cai la su di truyen cua cha va me ma ra?  Tai sao co truong hop ho phu sinh ho tu?  va cung co truong hop ho phu sinh khuyen tu?  Con cua dai van hao Victor Hugo co phai la van thi si loi lac nhu ong khong?  Tai sao co canh vo chong cu sinh con Tien?  Tai sao nhung ba me my nu sinh con dep nhung khong dep tron ven  ve dep cua ba me?  Tren 7 ty nhan loai khong co nguoi nao co chi tay chi chan giong nhau.  Khong nguoi nao co tuong mao, tieng noi va chu viet giong nhau.

****

          Van vat tren doi deu co nhan va qua.  Chiec phi co ra doi do nhung thi nghiem thanh cong cua anh em Wright ma ra.  Con con nguoi, thu vat, cay co dau tien do dau ma co?  Ai sap dat dinh so cua nguoi, dong vat va thao moc?  Trong qua trinh song nguoi, dong vat, cay co deu trai qua sinh, lao, binh, tu.  Noi den day toi thay bo may hanh chanh Thien Dinh lam viec ghe gom qua.  Nao la lam sao cho cac hanh tinh quay ma khong bi tai nan.  Trai dat quay ma khong lam sap cau, gay duong.  Nguoi ta khong va cham vao nhau de sinh su cai va gau o.  Mat troi toa sang ban ngay.  Mat trang toa sang ban dem.  Mua nao co nhung net dac trung cua mua ay.  Toi muon biet vi nao trong coi viec sinh lao binh, tu cho NGUOI, DONG VAT va CAY CO.  Ngay A co mot so nguoi duoc sinh ra; mot so dong vat chao doi; mot so hot trai cay nay mam moc len khoi mat dat.  Ngay B co mot so nguoi, dong vat va cay co tro nen gia nua.  Ngay C co mot so nguoi, dong vat, thao moc bi binh hom hem.  Ngay D co mot so nguoi, dong vat, cay co gia tu su song sau khi bi binh tat day vo v.v.  Nhung khong phai luc nao NGUOI, DONG VAT, CAY CO cung chet vi tuoi gia va binh tat.  Nguoi co the chet tran, chet vi ruou, ma tuy, co bac, bi cuop hay tai nan v.v.  Dong vat co the chet vi bi dong vat khac can chet de an thit, bi tho san giet, bi tai nan xe co vi khong quen anh sang phat xuat tu anh den xe co cua loai nguoi v.v.  Thao moc co the chet vi su lan dat cua loai nguoi, sam set danh trung cay khien cay bi chet kho, bom dan cua loai nguoi thieu huy v.v.  Mot ngay phai giai quyet hang ty ho so SINH, LAO, BINH, TU cua 07 ty nhan loai, vai ngan ty dong vat thuoc du cac loai song tren mat dat, duoi long dat, duoi nuoc, tren khong trung, tren cac canh cay voi voc dang lon, be khac nhau tu voi, dai bang den vi trung va vai ty thao moc tu cay co thu to lon den chum goi, nam, rong reu.  Viec can nhac cong toi cua nguoi, dong vat va thuc vat de co su thuong phat quang minh hang ngay, hang gio, hang phut , hang giay cung la van de nhieu khe vi phai lam the nao dam bao su cong bang gan nhu tuyet doi.  Noi den dau su to mo cua toi di theo den do.  Toi tu hoi ai dac trach nhung chuyen bao la noi tren?  Trong trach ay do ai bo nhiem?  Ai ghi cong toi cua muon loai trong vu tru?  Ho so ay luu tru o dau?  Noi do rong lon den dau?  Bao lau ho so moi bi huy?

          Nhung cau hoi lam cam cua toi lam cho toi tham met va ngu mot giac ngon lanh vi khong tra loi duoc cau nao do chinh minh dat ra.  Toi khong ngan ngai nho ban doc tra loi de toi ghi lai cho doi sau hoc hoi, dieu chinh hay bo tuc them de co mot vu tru an lanh noi co NGUOI sang tao va chi huy van vat.

Dau Thang Tu va Cuoi Thang Tu

          Mien Nam Viet Nam chay dai tu vi tuyen 17 den mui Ca Mau mang quoc hieu Viet Nam Cong Hoa sau khi Hien Phap duoc ban hanh nam 1956.  Ngay 26-10, ngay ban hanh Hien Phap, duoc chon lam ngay Quoc Khanh cua Viet Nam Cong Hoa.

          Sau cuoc dao chanh cua quan doi lat do tong thong Ngo Dinh Diem, ngay dao chanh 01-11- 1963 tro thanh ngay Quoc Khanh o mien Nam Viet Nam.  Quoc hieu Viet Nam Cong Hoa van con. 

          Neu lay ngay 26-10-1956 la ngay khai sinh nen Cong Hoa o mien Nam Viet Nam thi nen de nhat Cong Hoa keo dai tu ngay 26-10-1956 (khong ke thoi gian ong Ngo Dinh Diem lam thu tuong tu ngay 07-07-1954 den ngay to chuc trung cau dan y lat do quoc truong Bao Dai 23-10-1955 cong voi thoi gian chuan tiep tu ngay 23-10-1955 den ngay ban hanh Hien Phap) den ngay 01-11-1963. 

          Tinh hinh mien Nam Viet Nam sau ngay dao chanh nam 1963 danh dau bang nhung bat on chanh tri: bieu tinh Phat Giao, dao chanh (chinh ly 30-01-1964; dao chanh  13-09-1964 <tuong Duong Van Duc va Lam Van Phat>; cac tuong tre <Nguyen Cao Ky, Nguyen Chanh Thi...> lat do noi cac Tran Van Huong va giai tan Thuong Hoi Dong Quoc Gia <20-10-1964>; dao chanh do dai ta Pham Ngoc Thao va Nguyen Bao Kiem cam dau <19-02- 1965>).  Su huc hac giua quoc truong Phan Khac Suu va thu tuong Phan Huy Quat dan den viec nam chanh quyen cua quan doi vao ngay 19-06-1965.  Trung tuong Nguyen Van Thieu la chu tich Uy Ban Lanh Dao Quoc Gia (quoc truong); thieu tuong Khong Quan Nguyen Cao Ky la chu tich Uy Ban Hanh Phap Trung Uong (thu tuong).  Den ngay 11-09-1966 mien Nam Viet Nam moi to chuc bau cu Quoc Hoi Lap Hien. 

          Ngay 01-04- 1967 Hien Phap duoc ban hanh voi 117 dieu khoan tieu bieu cho 117 vi dan bieu thoi bay gio.  Hien phap 01-04-1967 khai sinh nen de nhi Cong Hoa.  De Nhi Cong Hoa keo dai tu ngay 01-04-1967 den 30-04-1975 thi sup do hoan toan.  Ba ngay lon cua De Nhi Cong Hoa ung vao ba ngay lich su kha la lung:

-  Ngay 19-06 la ngay Quan Luc VNCH.  Nguoc dong lich su do la ngay Waterloo (19-06-1815)>  De che do Napoleon I dai dien sup do.

-  Ngay 01-04 la ngay ban hanh Hien Phap De Nhi Cong Hoa la ngay Poisson d’Avril (April’s Fool Day) cua Phap.

-  Ngay 30-04- 1945 la ngay Berlin that thu.